Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Fort Uitermeer Weesp (Amsterdam 27)
Weesp, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Fort Uitermeer Weesp (Amsterdam 27)
- Place
- Weesp
- Municipality
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.29380, 5.08476
- Part of complex
- 531341
- Monument number
- 531349
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 4. Fort-, Sluis- en Brugwachterswoning.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
Ten oosten van Fort Uitermeer en de schutsluis gelegen FORT-, SLUIS- en BRUGWACHTERSWONING. Omdat de meeste forten en andere (buiten de bebouwde kom gelegen) verdedigingswerken - wanneer er geen sprake was van mobilisatie of oefeningen - geen bezetting met militair personeel hadden, was er in veel gevallen een aparte woning of andersoortig onderkomen voor een beheerder of wachter. Soms had een dergelijk(e) woning of onderkomen tevens een andere functie, zoals die van sluiswachters- of brugwachterswoning. In de toegepaste architectuur bestaat mede hierdoor geen uniformiteit; het gebruikte bouwmateriaal varieert, maar is gewoonlijk baksteen of hout en ook het aantal bouwlagen verschilt. Ook voor wat betreft de locatie van een wachterwoning zijn geen duidelijke standaarden; sommige fortwachterswoningen liggen binnen de fortgracht, andere daarbuiten - soms zelfs op enige afstand van het fort. De woning bij Fort Uitermeer bevindt zich ten noorden van de sluis in de 's-Gravenlandsche Vaart en ligt hiermee dus buiten de gracht. De sluis dateert uit 1878 en werd hier gebouwd ter vervanging van een oudere sluis die binnen de fortgracht was gelegen. Eén van de functies van het fort was van oudsher de verdediging van de sluis binnen het fort en vanaf 1878 van de sluis buiten het fort. De fort-, sluis- en brugwachterwoning dateert uit dezelfde periode als de schutsluis. De ophaalbrug dateert uit 1888, maar is een in 1947 geplaatste opvolger van een eveneens uit 1878 stammende draaibrug. Dichter bij de Vecht bevindt zich nog steeds een draaibrug uit datzelfde jaar. Omstreeks 1935 was er een voorstel bij de nabij gelegen kazematten extra grond aan te kopen om een boomgaard en groentetuin aan te leggen en enkele schuurtjes bij de sluiswachterswoning te bouwen. Dit om het geheel het aanzien van een boerderijtje te geven. Dit is echter niet doorgegaan.
Omschrijving
Eind-19e-eeuwse en vermoedelijk uit 1878 of kort daarna daterende FORT-, SLUIS- en BRUGWACHTERSWONING met classicistische stijlkenmerken, die één bouwlaag hoog en in handgevormde baksteen is opgetrokken. Boven de kroonlijst bevindt zich een schilddak, gedekt met gesmoorde oud-Hollandse pannen. De voorgevel en zijgevels hebben grote witgepleisterde spaarnissen, voorzien van schijnvoegen en getrapte hoeken. De vensters en deuren zijn weer in dieper nissen geplaatst. De gevels zijn symmetrisch ingedeeld. De vensters en deuren zijn grotendeels oorspronkelijk, in ieder geval voor wat betreft de kozijnen, die alle getoogd zijn. De gevel aan sluiszijde is voorzien van een risalerende middenpartij en een dakhuis met zadeldak en keperboogvormig venster.
Waardering
De FORT-, SLUIS- en BRUGWACHTERSWONING (eind 19de eeuw, naar alle waarschijnlijkheid 1878) is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is aangelegd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw).
Het onderdeel is een voorbeeld van een fort-, sluis en brugwachterwoning horende bij het fort, de sluis en de beide bruggen en met een civiel-militaire functie.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en in het bijzonder met de schutsluis.
* Het onderdeel is karakteristiek omdat een geheel vormt met de schutsluis, uit dezelfde bouwtijd dateert en qua bouwmassa, materiaalgebruik en detaillering een herkenbaar voorbeeld is van woningen met een dergelijke functie uit deze periode.
* Het onderdeel is tamelijk gaaf bewaard gebleven omdat de hoofdstructuur en verschillende details bewaard zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 4. Fort, Sluice and Bridge Keeper's Dwelling.
NEW HOLLAND WATERLINE
Introduction
Located to the east of Fort Uitermeer and the lock gate, FORT, SLUICE AND BRIDGE KEEPER'S DWELLING. Because most forts and other defence works (located outside built-up areas) - when there was no mobilisation or exercises - had no occupation by military personnel, in many cases there was a separate dwelling or other type of accommodation for a manager or keeper. Sometimes such a dwelling or accommodation also had another function, such as that of lock keeper's or bridge keeper's dwelling. In the applied architecture employed, there is consequently no uniformity; the building material used varies, but is usually brick or wood and the number of storeys also differs. As regards the location of a keeper's dwelling, no clear standards apply either; some fort keeper's dwellings lie within the fort ditch, others outside it - sometimes even at some distance from the fort. The dwelling at Fort Uitermeer is situated to the north of the lock in the 's-Gravenlandsche Vaart and thus lies outside the ditch. The lock dates from 1878 and was built here to replace an older lock that had been located within the fort ditch. One of the fort's functions had traditionally been the defence of the lock within the fort and from 1878 of the lock outside the fort. The fort, sluice and bridge keeper's dwelling dates from the same period as the lock gate. The drawbridge dates from 1888, but is a successor placed in 1947 to a swing bridge also dating from 1878. Closer to the Vecht there is still a swing bridge from that same year. Around 1935 there was a proposal to purchase additional land near the adjacent casemates to lay out an orchard and vegetable garden and to build some sheds at the lock keeper's dwelling. This was to give the whole the appearance of a small farmhouse. However, this did not proceed.
Description
Late-19th-century FORT, SLUICE AND BRIDGE KEEPER'S DWELLING, presumably dating from 1878 or shortly thereafter, with classicistic stylistic features, which is one storey high and constructed in handmade brick. Above the cornice is a hipped roof, covered with darkened old Dutch tiles. The front facade and side facades have large whitewashed plaster work, provided with false joints and stepped corners. The windows and doors are set in deeper recesses. The facades are symmetrically arranged. The windows and doors are largely original, in any case as regards the frames, which are all arched. The facade on the sluice side is provided with a projecting central section and a roof dormer with a gabled roof and a herringbone-arched window.
Valuation
The FORT, SLUICE AND BRIDGE KEEPER'S DWELLING (late 19th century, in all probability 1878) is of general importance by virtue of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially constructed from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others over approximately 125 years.
* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic building practice, which is based on the system of inundation and access defence (19th century).
The component is an example of a fort, sluice and bridge keeper's dwelling belonging to the fort, the lock and both bridges and with a civil-military function.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline. Also by virtue of the functional and physical coherence with the other components of the complex and in particular with the lock gate.
* The component is characteristic because it forms a whole with the lock gate, dates from the same building period and in terms of building mass, material use and detailing is a recognisable example of dwellings with such a function from this period.
* The component has been preserved in reasonably good condition because the main structure and various details have been preserved.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Fort Uitermeer Weesp (Amsterdam 27)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Kazemat (B10), Betonnen werken Uitermeer-Hinderdam Weesp (Amsterdam 27)Kazematunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Fort Uitermeer Weesp (Amsterdam 27)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Fort Uitermeer Weesp (Amsterdam 27)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.