TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Fort, vesting en -onderdelen, Fort Uitermeer

Weesp, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Fort, vesting en -onderdelen
Category
onroerend gebouwd
Address
Fort Uitermeer, Weesp, Weesp Weesp (Amsterdam 27)
Place
Weesp
Municipality
Amsterdam
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.29472, 5.08204
Part of complex
531341
Monument number
531346

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Cluster 4. Draaibrug.

NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE

Inleiding

DRAAIBRUG die vanaf de noordzijde toegang geeft tot het Fort Uitermeer en die vermoedelijk dateert uit 1878. De brug is eerst aan de westzijde, dicht bij het torenfort aangelegd, maar werd later in noordelijke richting verplaatst of vervangen om twee delen van de rivierdijk met elkaar te verbinden. Destijds was er nog geen landtong (in feite de oude rivierdijk), zoals nu, maar werd een overbrugging van de fortgracht naar de rivierdijk gemaakt. Het ophalen of verwijderen / vernietigen van bruggen is sinds de oudheid een probaat middel om indringers te weren. Niet alleen werd zo de doorgang of overtocht over een waterloop, een droge of een natte gracht of een terreindiepte belemmerd of vertraagd, maar ook moest een aanvaller zelf zorgen voor middelen om de barrière eventueel zelf te nemen. Houten bruggen waren relatief snel te vernietigen, desnoods door ze in brand te steken. Stenen en betonnen bruggen vergden een grotere en meer tijdrovende ingreep, al kon een springlading soms snel het gewenste effect sorteren. Met de komst van ijzeren bruggen - in de loop van de 19de eeuw op grote schaal toegepast in vele verschillende varianten - bleef de tweede mogelijkheid bestaan, maar verdween de eerste. Het opblazen van bruggen was kapitaalvernietiging en gebeurde alleen in uiterste noodzaak. Een manier waarop ijzeren bruggen afgesloten konden worden was die van het uitnemen of ontoegankelijk maken van (kleine) delen ervan. De draaibrug is gelijktijdig gebouwd met de schutsluis met ophaalbrug en sluiswachterswoning in de omgeleide 's-Gravelandsche Vaart. De draaibrug gaf doorvaart aan vaartuigen die vanaf de Vecht naar de schutsluis voeren en omgekeerd. In militair-strategisch opzicht had een draaibrug het voordeel ten opzichte van een ophaalbrug dat deze in geopende toestand moeilijk te treffen was door vijandelijk vuur.

Omschrijving

Vermoedelijk uit 1878 daterende, kleine DRAAIBRUG over de noordelijke fortgracht van Fort Uitermeer met een wegdek van afneembare houten balken op ijzeren liggers met bouten. De brug (ca. 11.00 x 2.25 m) heeft bakstenen landhoofden, op regelmatige afstand voorzien van hardstenen neuten op plekken waar de constructie dat behoeft. In het noordelijke landhoofd is een hardstenen uitsparing voor het brugdek, in het zuidelijke landhoofd is op een hardstenen plateau de draaischijf aangebracht, waarmee via de kettingen de brug kan worden weggedraaid. De brug is voorzien van een smeedijzeren leuning op smalle stijlen. Tussen de stijlen zijn kruislings geplaatste ribben aangebracht die gelijktijdig verband in brugleuning brengen en als versiering werken.

Waardering

De DRAAIBRUG uit is van algemeen belang vanwege:

* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is aangelegd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar versterkt en verbeterd.

* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw).

Het onderdeel is een voorbeeld een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van historische waterbouwkunde dienende als toegangsbrug tot het Fort Uitermeer.

* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.

* Het onderdeel is karakteristiek omdat het een eenheid vormt met het Fort Uitermeer en samenhang kent met sluis, ophaalbrug en sluiswachterwoning en omdat het als bouwtype bij een fort vrij zeldzaam is.

* Het onderdeel is gaaf bewaard en laat zich in het veld nog goed in zijn oorspronkelijke functie herkennen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Cluster 4. Swing bridge.

NEW HOLLANDIC WATERLINE

Introduction

SWING BRIDGE which provides access to Fort Uitermeer from the north side and which presumably dates from 1878. The bridge was initially constructed on the west side, close to the tower fort, but was later moved or replaced in a northerly direction to connect two sections of the river dike with one another. At that time there was no spit of land (in fact the old river dike), as there is now, but rather a crossing was made over the fort moat to the river dike. The raising or removal / destruction of bridges has been a proven means of warding off intruders since antiquity. Not only did this hinder or delay passage or crossing over a watercourse, a dry or wet moat or a depression in the terrain, but an attacker also had to provide means to take the barrier if necessary. Wooden bridges were relatively quick to destroy, if necessary by setting them on fire. Stone and concrete bridges required a larger and more time-consuming intervention, although a demolition charge could sometimes quickly achieve the desired effect. With the advent of iron bridges - applied on a large scale in the course of the 19th century in many different variants - the second possibility remained, but the first disappeared. Blowing up bridges was capital destruction and only happened in the utmost necessity. One way in which iron bridges could be closed was by removing or making inaccessible (small) parts of them. The swing bridge was built at the same time as the lock with raising bridge and lock-keeper's house in the diverted 's-Gravelandsche Vaart. The swing bridge provided passage for vessels traveling from the Vecht to the lock and vice versa. From a military-strategic point of view, a swing bridge had the advantage over a raising bridge in that when in the open position it was difficult to hit by enemy fire.

Description

Probably dating from 1878, a small SWING BRIDGE over the northern fort moat of Fort Uitermeer with a roadway of removable wooden beams on iron girders with bolts. The bridge (approximately 11.00 x 2.25 m) has brick abutments, provided at regular intervals with stone nosings at places where the construction requires it. In the northern abutment is a stone recess for the bridge deck, in the southern abutment the pivot plate is mounted on a stone platform, by means of which the bridge can be swung away via chains. The bridge is provided with a wrought iron railing on narrow posts. Between the posts are diagonally placed ribs which simultaneously provide bracing in the bridge railing and serve as ornament.

Valuation

The SWING BRIDGE is of general importance because of:

* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus, and subsequently by others over approximately 125 years strengthened and improved.

* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building, which is based on the system of inundation and access defence (19th century).

The component is an example of an expression of historical water engineering related to military-strategic building serving as an access bridge to Fort Uitermeer.

* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.

* The component is characteristic because it forms a unity with Fort Uitermeer and is related to the lock, raising bridge and lock-keeper's house and because as a building type at a fort it is fairly rare.

* The component is well preserved and can still be well recognized in the field in its original function.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map