Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kazemat (B10), Betonnen werken Uitermeer-Hinderdam Weesp (Amsterdam 27)
Weesp, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kazemat
- Function
- Kazemat (B10)
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Betonnen werken Uitermeer-Hinderdam Weesp (Amsterdam 27)
- Place
- Weesp
- Municipality
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.29672, 5.08470
- Part of complex
- 531332
- Monument number
- 531336
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 3. Gietstalen koepelkazematten type G.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
Complete GIETSTALEN KOEPELKAZEMAT TYPE G als onderdeel van een accesverdediging met loopgravenstelsels, groepsschuilplaatsen en dergelijke en gesitueerd ten noorden van Fort Uitermeer. In 1936 is, als aanvulling op de gewapend betonnen kazemat, in Nederland de zogenoemde gietstalen koepelkazemat geïntroduceerd, die was gebaseerd op een al in 1917 in Frankrijk toegepast systeem. De gebruikte pantserkoepels waren gering van omvang (gunstig i.v.m. zichtbaarheid en trefkans), rond van vorm (gunstig i.v.m. afschampen treffers en sterkte), relatief eenvoudig in serie te produceren en ze hadden een 'externe' schietopening (gunstig i.v.m. gassen en geluid). Bovendien konden ze in Nederland worden vervaardigd, wat afhankelijkheid van het buitenland belangrijk verkleinde. Een eerste bestelling van 100 stuks in Nederland (bij DEMKA) werd echter gevolgd door een tweede van 50 stuks bij de Belgische Soc. Anonyme John Cockerill. In totaal moeten er in korte tijd ruim 700 zijn gegoten, maar hiervan zijn er slechts enkele overgebleven. De gietstalen koepels, met een doorsnede van 1,75 m en dikten van 10-17 centimeter, zijn geïnstalleerd in meerdere kazemattypen met weerstandsklassen W 12-15 tot W 21-28. Kort voor het begin van de Tweede Wereldoorlog zijn op verschillende plaatsen in de Nederlandse linies zogenoemde Koepelkazematten Type G tot stand gebracht, met name in de IJssellinie, de Maaslinie, de Grebbelinie (elk ca. 150) en de Nieuwe Hollandse Waterlinie (ca. 80). De gebruikelijke constructie van gewapend beton met een of meer vaste geschutsopeningen was hierbij verlaten ten gunste van een systeem dat een binnen variabele grenzen (tot 270 0) te projecteren schootsrichting, binnen een gietstalen cilinder met koepeldak bezat. Standaard Koepelkazematten werden uitgerust met een zware mitrailleur als bewapening. De meeste koepels zijn geplaatst in Standaard Koepelkazematten Type G. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn veruit de meeste koepels in het binnenland door de bezetter uit de kazematten gesloopt - ten dele door ze op te blazen - om ze om te gieten voor andere staalbehoeften. Aan de kust werden ze deels in de verdediging opgenomen, maar zijn ze na de oorlog meestal alsnog gesloopt. Hierdoor zijn complete koepelkazematten zeldzaam, maar ze komen onder meer nog voor op Fort Vechten (2), op Fort Everdingen (1) en nabij Fort Uitermeer (1).
Omschrijving
Noordelijk van Fort Uitermeer, bij de spoorwegovergang in de Keverdijk gelegen, complete GIETSTALEN KOEPELKAZEMAT TYPE G (nummer U 44) uit 1939-1940 met een zeldzaam geworden, geheel intacte, gietstalen mitrailleurkoepel. Gietstalen Koepelkazematten Type G zijn gebouwd naar een gestandaardiseerd ontwerp en bestaan uit een gietstalen koepel, die is verankerd in een gewapend betonnen werk. De koepel is manshoog, heeft een doorsnede van 1.75 meter en een wanddikte van 0.14 meter. Aan de frontzijde bevindt zich een circa 10 cm dikke 'wenkbrauw' ter bescherming van het schietgat met wapen en aan de andere zijde een door een stalen luik afsluitbare ingang. Het schietgat en de toegang tot de kazemat konden van binnenuit 'gasdicht' worden afgesloten. Het betonnen werk bestaat uit een relatief laag rechthoekig bouwwerk (ca. 7.00 x 6.50 x 2.20 m; b x d x h), met een afgeschuind gedeelte aan de frontzijde, om maximaal schootsveld te bereiken en eventuele voltreffers te doen afketsen. Standaard was het wapen een zware mitrailleur. Aan de achterzijde, bij de ingang van de koepel, is een uitsparing in het beton om de koepel te kunnen betreden. Bij de Gietstalen Koepelkazemat aan de Keverdijk staat een Groepsschuilplaats type P.
Waardering
De complete GIETSTALEN KOEPELKAZEMAT TYPE G is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de en 20ste eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (20ste eeuw) c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (20ste eeuw)
Het onderdeel is een voorbeeld van een kazemat uit 1939-1940, dat nog geheel compleet is met gietstalen koepel.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* De Gietstalen Koepelkazemat aan de spoorwegovergang bij de Keverdijk is zeer zeldzaam omdat er weinig koepelkazematten met nog geheel intacte gietstalen mitrailleurkoepel bewaard zijn gebleven. De kazemat aan de Keverdijk is een van de laatste overgebleven kazematten met een gietstalen koepel met een metaaldikte van 14 cm.
* De Gietstalen Koepelkazemat aan de Keverdijk is zeer gaaf bewaard, maar laat zich door de positionering moeilijk te herkennen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 3. Cast-steel cupola casemates type G.
NEW HOLLANDSE WATERLINE
Introduction
Complete CAST-STEEL CUPOLA CASEMATE TYPE G as part of an access defence with trench systems, group shelters and the like and situated north of Fort Uitermeer. In 1936, as a supplement to the reinforced concrete casemate, the so-called cast-steel cupola casemate was introduced in the Netherlands, which was based on a system already applied in France in 1917. The armoured cupolas used were small in size (favourable with regard to visibility and hit probability), round in shape (favourable with regard to deflecting hits and strength), relatively simple to produce in series and they had an 'external' shooting opening (favourable with regard to gases and sound). Moreover, they could be manufactured in the Netherlands, which significantly reduced dependence on foreign countries. A first order of 100 pieces in the Netherlands (from DEMKA) was followed by a second of 50 pieces from the Belgian Soc. Anonyme John Cockerill. In total, over 700 must have been cast in a short time, but only a few have survived. The cast-steel cupolas, with a diameter of 1.75 m and thicknesses of 10-17 centimetres, are installed in multiple casemate types with resistance classes W 12-15 to W 21-28. Shortly before the beginning of the Second World War, so-called Cupola Casemates Type G were constructed in various places in the Dutch lines, notably in the IJssel line, the Maas line, the Grebbe line (each approximately 150) and the New Hollandse Waterline (approximately 80). The customary construction of reinforced concrete with one or more fixed gun openings was hereby abandoned in favour of a system which possessed, within variably adjustable limits (up to 270°), a projectile direction within a cast-steel cylinder with cupola roof. Standard Cupola Casemates were equipped with a heavy machine gun as armament. Most cupolas were placed in Standard Cupola Casemates Type G. During the Second World War, the vast majority of cupolas inland were dismantled from the casemates by the occupier - partly by blowing them up - to remelt them for other steel requirements. On the coast they were partly incorporated into the defence, but were mostly dismantled after the war. As a result, complete cupola casemates are rare, but they still occur at Fort Vechten (2), at Fort Everdingen (1) and near Fort Uitermeer (1).
Description
North of Fort Uitermeer, located at the railway crossing in the Keverdijk, complete CAST-STEEL CUPOLA CASEMATE TYPE G (number U 44) from 1939-1940 with a rare, completely intact, cast-steel machine-gun cupola. Cast-steel Cupola Casemates Type G were built according to a standardised design and consist of a cast-steel cupola, which is anchored in a reinforced concrete structure. The cupola is head height, has a diameter of 1.75 metres and a wall thickness of 0.14 metres. On the front side there is an approximately 10 cm thick 'eyebrow' to protect the shooting port with weapon and on the other side an entrance closable by a steel shutter. The shooting port and access to the casemate could be sealed 'gas-tight' from inside. The concrete structure consists of a relatively low rectangular building (approximately 7.00 x 6.50 x 2.20 m; w x d x h), with a bevelled section on the front side, to achieve maximum field of fire and to cause any direct hits to ricochet. Standard armament was a heavy machine gun. At the rear, at the entrance of the cupola, there is a recess in the concrete to allow access to the cupola. At the Cast-steel Cupola Casemate on the Keverdijk stands a Group Shelter type P.
Valuation
The complete CAST-STEEL CUPOLA CASEMATE TYPE G is of general interest because of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandse Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and thereafter strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic architecture, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th and 20th century), b. the race with increasingly strengthened offensive means (20th century) c. the system of 'living' field fortification in depth (20th century)
The component is an example of a casemate from 1939-1940 which is still completely intact with cast-steel cupola.
* Ensemble value and situational values as components of the New Hollandse Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The Cast-steel Cupola Casemate at the railway crossing at the Keverdijk is extremely rare because few cupola casemates with a completely intact cast-steel machine-gun cupola have been preserved. The casemate at the Keverdijk is one of the last remaining casemates with a cast-steel cupola with a metal thickness of 14 cm.
* The Cast-steel Cupola Casemate at the Keverdijk is very well preserved, but is difficult to recognise due to its positioning.
Nearby in the register
- De OverhornBoerderijunder 1 mi
- Kazemat (B10), Betonnen werken Uitermeer-Hinderdam Weesp (Amsterdam 27)Kazematunder 1 mi
- Boerderij, 's-Gravelandseweg 39Boerderijunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Fort UitermeerFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.