TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Rhederoord

De Steeg, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Tuin, park en plantsoen
Function
Historische aanleg
Category
onroerend gebouwd
Address
Parkweg bij 19, 6994 CM De Steeg (Rheden 25)
Place
De Steeg
Municipality
Rheden
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.01994, 6.05086
Part of complex
519356
Monument number
530979

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zutphania Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Omschrijving

Historische Tuin- en Parkaanleg.

OMSCHRIJVING

Onderdeel B/C, HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG

Kort voor de bouw van het huis in de jaren 1745-1746 werd door Jacob Marot ter plaatse een formele aanleg geschapen, hoofdzakelijk bestaande uit rechte, haaks en diagonaal op elkaar staande laanpatronen. In 1765 werd het terrein rond het huis door aankopen uitgebreid. In die tijd kwam de ijskoepel/kelder in het westelijk deel van het park tot stand (zie onderdeel H). De formele aanleg staat afgebeeld op een landmeterskaart van J.G. Berger uit omstreeks 1765. Tuinarchitect J. Posth (1763-1831) was in 1797 verantwoordelijk voor een verandering in landschappelijke stijl. Een aantal jaren later (1802-1804) ontwierp hij voor de dezelfde familie Brantsen de landschappelijke aanleg op Zypendaal in Arnhem. De kadastrale kaart van omstreeks 1830 van Rhederoord en omgeving geeft het beeld van een overgang tussen formeel en landschappelijk: restanten van de formele aanleg zijn herkenbaar in de direct om het huis gelegen boomgaarden en 'broeituinen', alsmede in de rechte, westelijke oprijlaan, een nieuw element is een langgerekte waterloop, deels verbreed tot vijvers, met aan een van de vijvers een koepel. Van een volgende landschapsarchitect, Hendrik van Lunteren, is een ontwerptekening bewaard gebleven uit 1840. Met name rond het huis heeft de aanleg een meer landschappelijk karakter gekregen, met vloeiende lijnen en open en gesloten delen. De broeituinen ten zuiden van het huis zijn verdwenen. Van Lunteren maakte zowel voor als achter het huis weidse uitzichten naar de IJssel en naar de heuvels van de Veluwezoom. In 1868 wordt Rhederoord heringericht, wat deels te maken zal hebben met de aanleg van de spoorverbinding Arnhem-Zutphen (1862-1865). Tuinarchitect C.E.A. Petzold (1815-1891) voerde aanzienlijke wijzigingen door. De buitenplaats kreeg een meer open karakter met slingerpaden, diverse doorzichten, gestoffeerd met een groot aantal boomgroepen. Het zicht in de richting van de IJssel werd in 1868 door Petzold gedeeltelijk beplant met bomen en heesterpartijen. Tevens legde hij, achter het huis, een min of meer symmetrische wandeling aan naar de heuveltop. Van zijn hand is een compleet beplantingsplan met bomen en heesters bewaard gebleven. De oprijlanen werden deels verlegd en kregen een licht gebogen vorm. Bij het huis ontwierp Petzold terrassen met trappen aan de zuidzijde als overgang naar het park. Aan de noordzijde ontwierp hij een cirkelvormig perk met fontein. Tuinarchitect L.A. Springer (1855-1940) paste in overleg met architect J.W. Hanrath (1867-1932) die omstreeks 1912 een verbouwing aan het huis uitvoerde, de aanleg aan. De bijgebouwen aan het voorplein werden gesloopt om nieuwe uitzichten te scheppen. De balustrades aan de zuidkant en het voorplein dagtekenen van deze tijd. Springer richtte de bloemperken op de terrassen opnieuw in.

Centraal in de buitenplaats staat op een hoogte het huis Rhederoord (onderdeel A). Dankzij de hoge ligging heeft men vanuit het huis een fraai uitzicht in zuidelijke richting. Het huis is bereikbaar via twee gebogen oprijlanen. De westelijke oprijlaan begint aan de Hoofdstraat en heeft tegenwoordig een laanbeplanting met eiken, beuken en tamme kastanjes. De oostelijke oprijlaan begint aan de Parkweg en is beplant met forse beuken. Het begin van zowel de westelijke als de oostelijke oprijlaan wordt gemarkeerd door twee kolommen en hekwerk (onderdeel M en N). Ook staat bij beide ingangen een portierswoning (onderdeel F en G). Het terrein tussen de Hoofdstraat en de oprijlanen, alsmede richting Veluwezoom heeft nog in belangrijke mate het karakter van de door Petzold ontworpen aanleg. Het omvat in hoofdlijnen een open weidegebied beplant met verspreid gelegen boomgroepen. Onder deze boomgroepen bevindt zich een tweetal bijzondere boomgroepen die in de jaren 1868-1869 is aangeplant. Het betreft hier een groep van vier en een groep van zes Sequoiadendrons die tot de meest geslaagde oudere aanplantingen van mammoetbomen in Nederland behoren. In het lager gelegen deel van het voorterrein langs de Hoofdstraat liggen langgerekte, enigszins slingerende, vijverpartijen. Aan de oostzijde van het voorterrein bevinden zich de voormalige oranjerie (niet beschermd) en een voormalige, ommuurde moestuin (onderdeel O).

Vermeldenswaardig zijn de open delen direct bij het huis met o.a. rododendrons en "coniferen". In zuidelijke richting ligt de parkweide met boomgroepen naar ontwerp van Petzold. In noordelijke richting is een langgerekte vista, gestoffeerd met boomgroepen en heesters (rododendrons). Voorts bevinden zich in dit deel van het buitenplaats een heuvel met daarin een ijskelder, waarop de restanten van een koepel (onderdeel H), en nabij de Parkweg het voormalige koetshuis (onderdeel D).

Het huis wordt aan drie zijden grotendeels omgeven door een gemetselde KEERMUUR met tussen deze muur en het huis TERRASSEN met bloemperken. Aan den oordzijde worden de tuinen van het voorplein gescheiden door een ijzeren hekwerk.De keermuur heeft aan de zuidzijde in het midden en op de hoeken uitspringende delen en was oorspronkelijke van een natuurstenen balustrade voorzien die deels nog aanwezig is. Het aan de keermuur grenzende terras heeft een L-vorm en bevindt zich aan de zuid- en de oostzijde van het huis. Aan de zuidzijde bevinden zich twee aan drie zijden door paden omgeven rechthoekige gazons waarop zich telkens een aanleg bevindt die bestaat uit vijf met elkaar verbonden cirkels uitgevoerd in dubbele rijen buxus met tussenruimten voor bloemperken. Aan de oostzijde bevindt zich een gazon. Aan dit terras grenst een tweede hoger gelegen terras dat direct rond het huis gelegen is en door middel van een met hardsteen afgedekte L-vormige muur van het laagste terras gescheiden wordt. Beide terrassen zijn door middel van een viertal hardstenen trappen te bereiken. Deze trappen bevinden zich respectievelijk ter hoogte van de middenrisaliet van het huis, uiterst links hiervan, op de hoek van de twee poten van de L-vormige muur en aan de oostzijde. Aan de zuidzijde bevindt zich een door een pad omgeven rechthoekige gazon met een centraal gelegen door klimop omgeven vijver met aan weerszijden een broderie gevormd door een rechthoek met op de hoeken driekwart cirkels en aan de lange zijden in het midden een halve cirkel. De figuur is ingevuld met dubbele rijen buxus. In ieder figuur bevindt zich in het midden een cirkelvormige buxushaag. Op de hoeken van het gazon bevinden zich een twee bolvormig gesnoeide taxussen. Aan de zijden van de zijgevels bevinden zich gazons. Het gazon aan de oostzijde heeft aan de zijde van de keermuur een lage buxushaag. Het voorplein heeft de vorm van een halve ellipsboog met aansluitend twee halve ellipsbogen. De keermuur die deze vorm volgt is opgetrokken in baksteen en wordt afgedekt door natuursteen. De plaats van de vroege balusters is herkenbaar. Aan de noordwestzijde bevindt zich een brede hardstenen trap van vier treden naar het gazon van het sterk glooiende park.

Waardering

HISTORISCHE TUIN-EN PARKAANLEG behorend tot de historische buitenplaats Rhederoord, van algemeen cultuurhistorisch en tuinhistorisch belang

- als goed voorbeeld van de late Engelse Landschapstijl en van de Nieuw Architectonische Tuinstijl.

- als dragend onderdeel van de historische buitenplaats Rhederoord.

- van belang voor het oeuvre van J.W. Hanrath wegens meerdere door hem voor het buitenplaats ontworpen bouwwerken.

- van belang voor het oeuvre van C.E.A. Petzold.

- van belang voor het oeuvre van L.A. Springer.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Description

Historic Garden and Park Layout.

DESCRIPTION

Component B/C, HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT

Shortly before the construction of the house in the years 1745-1746, Jacob Marot created a formal layout on the site, consisting principally of straight lane patterns arranged at right angles and diagonally to one another. In 1765 the terrain around the house was expanded by purchases. At that time the ice house/cellar in the western part of the park was created (see component H). The formal layout is depicted on a surveyor's map by J.G. Berger from around 1765. Garden architect J. Posth (1763-1831) was responsible in 1797 for a change to a landscape style. A number of years later (1802-1804) he designed the landscape layout at Zypendaal in Arnhem for the same Brantsen family. The cadastral map from around 1830 of Rhederoord and surroundings shows the image of a transition between formal and landscape: remnants of the formal layout are recognizable in the orchards and 'forcing gardens' directly surrounding the house, as well as in the straight western drive, a new element is an elongated watercourse, partly widened into ponds, with a pavilion beside one of the ponds. A design drawing from 1840 by the next landscape architect, Hendrik van Lunteren, has been preserved. Particularly around the house the layout has acquired a more landscape character, with flowing lines and open and closed sections. The forcing gardens to the south of the house have disappeared. Van Lunteren created expansive views both in front of and behind the house towards the IJssel and towards the hills of the Veluwezoom. In 1868 Rhederoord was redesigned, which was partly related to the construction of the railway connection Arnhem-Zutphen (1862-1865). Garden architect C.E.A. Petzold (1815-1891) carried out considerable modifications. The country estate acquired a more open character with winding paths, various vistas, furnished with a large number of tree groups. The view in the direction of the IJssel was in 1868 partially planted by Petzold with trees and shrub plantations. He also laid out, behind the house, a more or less symmetrical walk towards the hilltop. A complete planting plan with trees and shrubs has been preserved from his hand. The driveways were partly relocated and acquired a slightly curved form. At the house Petzold designed terraces with steps on the south side as a transition to the park. On the north side he designed a circular bed with fountain. Garden architect L.A. Springer (1855-1940) adapted the layout in consultation with architect J.W. Hanrath (1867-1932) who carried out alterations to the house around 1912. The ancillary buildings in the forecourt were demolished to create new views. The balustrades on the south side and the forecourt date from this period. Springer re-laid out the flower beds on the terraces.

Central to the country estate stands the house Rhederoord (component A) on a height. Thanks to the high location one has a fine view in the southern direction from the house. The house is accessible via two curved driveways. The western driveway begins at the Hoofdstraat and nowadays has an avenue planting with oaks, beeches and horse chestnuts. The eastern driveway begins at the Parkweg and is planted with impressive beeches. The beginning of both the western and the eastern driveway is marked by two columns and wrought iron (component M and N). Also at both entrances stands a porter's lodge (component F and G). The terrain between the Hoofdstraat and the driveways, as well as towards Veluwezoom still has in important measure the character of the layout designed by Petzold. It comprises in broad outline an open pasture area planted with scattered tree groups. Among these tree groups are a pair of special tree groups planted in the years 1868-1869. These consist of a group of four and a group of six Sequoiadendrons which are among the most successful older plantings of mammoth trees in the Netherlands. In the lower lying part of the forecourt along the Hoofdstraat lie elongated, somewhat winding, pond features. On the east side of the forecourt are the former orangery (not protected) and a former, walled vegetable garden (component O).

Worthy of mention are the open sections directly at the house with among others rhododendrons and conifers. In the southern direction lies the park meadow with tree groups designed by Petzold. In the northern direction is an elongated vista, furnished with tree groups and shrubs (rhododendrons). Furthermore in this part of the country estate are a hill with an ice cellar inside, upon which the remnants of a pavilion (component H), and near the Parkweg the former carriage house (component D).

The house is on three sides largely surrounded by a mortared RETAINING WALL with TERRACES between this wall and the house with flower beds. On the north side the gardens of the forecourt are separated by wrought iron fencing. The retaining wall has on the south side in the middle and at the corners projecting sections and was originally provided with a natural stone balustrade of which parts still exist. The terrace adjoining the retaining wall has an L-shape and is located on the south and east side of the house. On the south side are two rectangular lawns surrounded on three sides by paths, each of which has a layout consisting of five circles connected to one another executed in double rows of boxwood with spaces for flower beds. On the east side is a lawn. Adjoining this terrace is a second higher situated terrace directly surrounding the house and separated from the lowest terrace by means of a hard stone-topped L-shaped wall. Both terraces are accessible by means of four hard stone steps. These steps are located respectively at the height of the central projection of the house, at the extreme left thereof, at the corner of the two legs of the L-shaped wall and on the east side. On the south side is a rectangular lawn surrounded by a path with a centrally located pond surrounded by ivy, with on either side a parterre formed by a rectangle with three-quarter circles at the corners and on the long sides a semi-circle in the middle. The figure is filled with double rows of boxwood. In each figure in the middle is a circular boxwood hedge. On the corners of the lawn are two ball-shaped clipped yews. On the sides of the side gables are lawns. The lawn on the east side has on the side of the retaining wall a low boxwood hedge. The forecourt has the shape of a half elliptical arc with adjoining two half elliptical arcs. The retaining wall which follows this form is constructed of brick and is finished with natural stone. The position of the early balusters is recognizable. On the north-west side is a broad hard stone staircase of four steps to the lawn of the strongly undulating park.

Valuation

HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the historic country estate Rhederoord, of general cultural-historical and garden-historical significance

- as a good example of the late English landscape style and of the New Architectural Garden style.

- as a supporting component of the historic country estate Rhederoord.

- of significance for the oeuvre of J.W. Hanrath on account of several buildings designed by him for the country estate.

- of significance for the oeuvre of C.E.A. Petzold.

- of significance for the oeuvre of L.A. Springer.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
All Tuin, park en plantsoen in Gelderland All Province Gelderland records All Netherlands Heritage registers Historical markers (US)National Register of Historic Places (US)
See your own family's places on a living map