Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kantoorgebouw, Churchillplein 1
's-Gravenhage, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Kantoorgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1951 - 1953
- Address
- Churchillplein 1, 2517 JW 's-Gravenhage (and others)
- Place
- 's-Gravenhage
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.09424, 4.28411
- Monument number
- 530892
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Nationaal Archief, the NetherlandsUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Plattegrond van Den Haag en Scheveningen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
KANTOORGEBOUW met VIJVERPARTIJ (1951-1953), gebouwd voor de verzekeringsbank de Nieuwe Nederlandsche-Nieuwe Eerste Nederlandsche (EN-NEN), ontworpen door A. van der Steur met medewerking van W.A.C. Herman de Groot (die de betonconstructie voor het werk verzorgde), en uitgevoerd door architectenbureau Ir. J.P. van Bruggen, G. Drexhage (B.N.A.), Ir. J.J. Sterkenburg en A. Bodon (B.N.A). Het uit 1909 daterende hoofdkantoor van de 'Nieuwe Nederlandsche' was gedurende de Tweede Wereldoorlog door een bombardement verloren gegaan. Het nieuwe kantoorgebouw voor de verzekeringsbank werd gebouwd in de gedurende de oorlogsjaren door de bezetter ontruimde en als Sperrgebiet ingerichte weststrook van Den Haag. Het pand maakt onderdeel uit van het door W.M. Dudok ontworpen wederopbouwplan, al was op de betreffende locatie een woongebouw gepland. De thans ellipsvormige vijverpartij had oorspronkelijk een andere vorm: deze volgde grotendeels de begrenzingen van het voorterrein, gevormd door de voorgevel van het gebouw aan de noordwestelijke zijde en de grens van het bouwterrein aan de zuidoostelijke zijde. De toevoeging van vijverpartijen is iets wat Van der Steur vaker deed, mede om het monumentale karakter van zijn gebouwen te vergroten. In de vijver bevonden zich twee bronzen BEELDEN die zijn verplaatst naar de groenstrook ten oosten van het pand. In 2011 zijn de beelden nogmaals verplaatst naar het plantsoen op de hoek President Kennedylaan-Stadhoudersplantsoen. Het kantoorgebouw voor de EN-NEN is rijk afgewerkt met verschillende soorten natuursteen en omvat diverse monumentale kunstwerken. In de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw is het gebouw op passende wijze met één verdieping opgehoogd door architect Ploeger van DSBV. Thans (2009) is het International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) in het gebouw gehuisvest. Daartoe zijn onder andere drie rechtszalen in het gebouw ondergebracht.
Omschrijving
Het vrijwel volledig onderkelderde voormalige EN-NEN KANTOORGEBOUW is stedenbouwkundig markant gesitueerd in de scherpe kruising van de Eisenhowerlaan met de Johan de Wittlaan. Vóór het gebouw bevindt zich een VIJVERPARTIJ, die werd ontworpen als overgangszone tussen de openbare ruimte en het EN-NEN kantoor zelf. De twee uit 1955 daterende BEELDEN die zich oorspronkelijk in deze vijver bevonden, zijn verplaatst naar de vijverpartij van het Stadhoudersplantsoen.
Het grondplan van het voormalige EN-NEN kantoor heeft de vorm van een cirkelsegment. Vanuit de ronde punt van het gebouw, waarin zich een liftschacht met daaromheen een trappenhuis bevindt, waaieren twee kantoorvleugels uit. De meest noordelijk gelegen kantoorvleugel is langer dan de zuidelijke vleugel. Tussen de beide kantoorvleugels bevindt zich een uit zwaar beton vervaardigd volume met dik muurwerk, waarin zich oorspronkelijk de archiefruimten bevonden. Hierin is thans een rechtszaal ingericht.
Het voorste deel van het gebouw omvat de hoofdentree en de oorspronkelijke representatieve ruimten (directievertrekken en vergaderzalen) die worden ontsloten door een brede entreegang die parallel aan de flauw convex geronde voorgevel loopt. Ter weerszijden van deze gang bevinden zich rijen met gecanneleerde zuilen. Tegenover de hoofdentree bevindt zich aan de andere zijde van de entreegang een ronde open ruimte met vide, van waaruit een brede - met natuursteen beklede - symmetrische trappartij naar de verdieping voert. Over de breedte van de achterwand van deze ruimte bevindt zich een reliëfsculptuur, met daarboven een hoge, zevendelige raamwand. Op de verdieping van het voorste gedeelte van het gebouw bevindt zich - teruggesprongen - de voormalige bedrijfskantine. Hierin is thans een rechtszaal ingericht, het glas in de voorgevel is daardoor vervangen door veiligheidsglas. Vóór deze ruimte bevindt zich een breed terras. Het oorspronkelijk uit vier bouwlagen bestaande administratieve en het oorspronkelijk uit drie bouwlagen bestaande representatieve deel van het gebouw worden visueel van elkaar gescheiden door twee haaks geplaatste hogere volumes met trappenhuizen, die aan weerzijden van het gebouw uitspringen.
Het pand is opgetrokken in betonskeletbouw, en de gevels zijn bekleed met witte baksteen in kettingverband. De zware plinten zijn vervaardigd uit artistone, waarbij de plinten van de kantoorvleugels in kleur contrasteren met die in het representatieve voorste gedeelte van het gebouw.
De architectonische vormgeving van het voormalige EN-NEN kantoor is deels geïnspireerd op de klassieke bouwtrant, met modernistische accenten. De ronde punt van het gebouw omvat een over alle verdiepingen doorlopende vensterpartij, die wordt geflankeerd door twee kolommen van de kolossale orde en bekroond door een met natuursteen beklede doorgestoken ronde liftkolom. De overige gevels worden geleed door deze zelfde soort kolommen en rijen met bijzonder gedetailleerde vensters. Deze kolommen dienen enkel een esthetisch doel, en geven het gebouw - samen met de forse plinten die het basement vormen - een classicistisch voorkomen. Het terras aan de voorzijde van het gebouw wordt omsloten door een decoratief in ruitvorm uitgewerkte balkonborstwering, die tevens de horizontale afsluiting van de voorgevel vormt. Dit motief wordt herhaald in de balkonborstwering die zich direct boven de hoofdentree bevindt, en in de kopgevel van de zuidelijke vleugel. Het ruitpatroon keert op diverse plaatsen in het gebouw terug. De platte daken worden bekroond door kroonlijsten. In het interieur is met name in het representatieve deel van het gebouw in kozijn-, plint- en vloerafwerkingen rijkelijk gebruik gemaakt van verschillende soorten marmer en andere natuursteensoorten.
Het gebouw omvat diverse monumentale kunstwerken, waaronder een beeldhouwwerk tegen de kopgevel van de zuidelijke kantoorvleugel. In de voorgevel is links van de hoofdentree een gevelsteen ingemetseld die herinnert aan de steenlegging door de echtgenote van de Hoofddirecteur van de Eerste Nederlandsche in 1952. De voormalige bronzen vijverbeelden die zich momenteel in de groenstrook ten oosten van het gebouw bevinden, werden in 1955 gemaakt door Lidi van Mourik-Broekman, en hebben de titel 'Spel en Zekerheid'. Het ene beeld bestaat uit drie spelende jongetjes. Het andere, een ten noorden daarvan geplaatste sculptuur, verbeeldt een vrouwfiguur die naar hen kijkt. In de hal tegenover de hoofdentree bevindt zich op de achterwand een gesculptureerd fries van beeldhouwer C. Stauthamer. Deze werd door het personeel geschonken bij de officiële opening van het gebouw op 14 mei 1955, zoals ter weerszijden van de voorstelling in een metalen hoogreliëf-letter is aangegeven. De sculptuur omvat diverse mensfiguren, met daaronder de woorden 'Arbeid', 'Kracht', 'Zekerheid', 'Blijheid' en 'Onderneming' in laagreliëf. Verder bevinden zich siersmeedwerken met florale motieven van de kunstsmeden Brom in twee vensterkozijnen ter weerszijden van de parallel aan de gebogen voorgevel lopende entreehal.
Waardering
Het voormalige KANTOORGEBOUW van de verzekeringsbank EN-NEN met VIJVERPARTIJ en twee BEELDEN is van algemeen nationaal belang vanwege de markante stedenbouwkundige situering en de relatie met de monumentale vijverpartij. Het gebouw is van algemeen belang vanwege de hoge architectuurhistorische waarde, de ingenieuze indeling van het gebouw, de toepassing van monumentale kunstwerken (waaronder de verplaatste bronzen vijverbeelden), het rijke materiaalgebruik, en als markant voorbeeld van een ontwerp uit het oeuvre van architect A. van der Steur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
OFFICE BUILDING with POND (1951-1953), built for the insurance bank Nieuwe Nederlandsche-Nieuwe Eerste Nederlandsche (EN-NEN), designed by A. van der Steur with the assistance of W.A.C. Herman de Groot (who provided the concrete construction for the work), and executed by the architectural office Ir. J.P. van Bruggen, G. Drexhage (B.N.A.), Ir. J.J. Sterkenburg and A. Bodon (B.N.A). The head office of the 'Nieuwe Nederlandsche' dating from 1909 was lost during the Second World War through bombing. The new office building for the insurance bank was built in the western strip of The Hague which had been evacuated by the occupier during the war years and set up as a restricted zone. The building forms part of the reconstruction plan designed by W.M. Dudok, although a residential building had been planned on the site in question. The now elliptical pond originally had a different form: it largely followed the boundaries of the forecourt, formed by the front facade of the building on the northwestern side and the boundary of the building plot on the southeastern side. The addition of ponds was something Van der Steur did more often, partly to enhance the monumental character of his buildings. In the pond there were two bronze SCULPTURES which were relocated to the green strip to the east of the building. In 2011 the sculptures were relocated again to the plaza on the corner of President Kennedylaan-Stadhoudersplantsoen. The office building for the EN-NEN is richly finished with various types of natural stone and includes various monumental works of art. In the seventies and eighties of the twentieth century the building was appropriately raised by one storey by architect Ploeger of DSBV. At present (2009) the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) is housed in the building. For this purpose, among other things, three courtrooms have been incorporated in the building.
Description
The almost completely basementted former EN-NEN OFFICE BUILDING is an urban planning landmark situated at the sharp intersection of Eisenhowerlaan with Johan de Wittlaan. In front of the building is a POND, which was designed as a transition zone between the public space and the EN-NEN office itself. The two SCULPTURES dating from 1955 which were originally in this pond have been relocated to the pond of the Stadhoudersplantsoen.
The ground plan of the former EN-NEN office has the shape of a circular segment. From the curved corner of the building, in which a lift shaft with a stairwell around it is located, two office wings fan out. The most northerly located office wing is longer than the southern wing. Between the two office wings is a volume made of heavy concrete with thick masonry, in which the archive rooms were originally located. A courtroom is now fitted in it.
The front part of the building comprises the main entrance and the original representative spaces (executive offices and meeting rooms) which are accessed through a wide entrance corridor which runs parallel to the slightly convex curved front facade. On either side of this corridor are rows with fluted columns. Opposite the main entrance, on the other side of the entrance corridor, is a round open space with a void, from which a wide - clad with natural stone - symmetrical flight of stairs leads to the upper floor. Along the width of the back wall of this space is a relief sculpture, with above it a high, seven-part window wall. On the upper floor of the front part of the building is - set back - the former staff canteen. A courtroom is now fitted in it, the glass in the front facade has therefore been replaced with safety glass. In front of this space is a wide terrace. The originally four-storey administrative and the originally three-storey representative part of the building are visually separated from each other by two higher volumes with stairwells placed at right angles, which project on either side of the building.
The building is constructed in concrete skeleton construction, and the facades are clad with white brick in chain bond. The heavy plinths are made of artificial stone, with the plinths of the office wings contrasting in colour with those in the representative front part of the building.
The architectural design of the former EN-NEN office is partly inspired by the classical building style, with modernist accents. The curved corner of the building comprises a window section running through all storeys, which is flanked by two columns of the colossal order and topped by a round lift column clad with natural stone. The remaining facades are articulated by the same type of columns and rows of particularly detailed windows. These columns serve only an aesthetic purpose, and give the building - together with the substantial plinths which form the basement - a classicist appearance. The terrace at the front of the building is enclosed by a decorative balustrade worked out in a diamond pattern, which also forms the horizontal closure of the front facade. This motif is repeated in the balustrade directly above the main entrance, and in the gable wall of the southern wing. The diamond pattern appears in various places in the building. The flat roofs are topped by cornices. In the interior, particularly in the representative part of the building, marble and other types of natural stone are extensively used in window frames, plinths and floor finishes.
The building comprises various monumental works of art, including a sculptural work against the gable wall of the southern office wing. In the front facade to the left of the main entrance a facade stone has been mortared in which commemorates the stone-laying by the wife of the Chief Director of the Eerste Nederlandsche in 1952. The former bronze pond sculptures now located in the green strip to the east of the building were made in 1955 by Lidi van Mourik-Broekman, and have the title 'Play and Security'. One sculpture consists of three playing little boys. The other, a sculpture placed to the north of it, depicts a female figure looking at them. In the hall opposite the main entrance on the back wall is a sculptured frieze by sculptor C. Stauthamer. This was presented by the staff at the official opening of the building on 14 May 1955, as indicated on either side of the representation in a metal high-relief letter. The sculpture comprises various human figures, with below them the words 'Labour', 'Strength', 'Security', 'Joy' and 'Enterprise' in low relief. Furthermore, there are ornamental ironwork with floral motifs by the craftsmen smiths Brom in two window frames on either side of the entrance hall running parallel to the curved front facade.
Valuation
The former OFFICE BUILDING of the insurance bank EN-NEN with POND and two SCULPTURES is of general national importance because of its striking urban planning situation and its relationship with the monumental pond. The building is of general importance because of its high architectural-historical value, the ingenious layout of the building, the application of monumental works of art (including the relocated bronze pond sculptures), the rich use of materials, and as a striking example of a design from the oeuvre of architect A. van der Steur.
Nearby in the register
- Woonhuis, Eisenhowerlaan 132Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Eisenhowerlaan 130Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Scheveningseweg 42Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Prins Mauritslaan 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.