Rijksmonumentenregister · Netherlands
Backershagen
Wassenaar, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Landgoed Backershagen bij 34, 2243 AW Wassenaar
- Place
- Wassenaar
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.13080, 4.39132
- Part of complex
- 530245
- Monument number
- 530246
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG (1) behorende bij de historische buitenplaats Backershagen. De historische tuin- en parkaanleg van Backershagen kent een bijzondere gelaagdheid waarbinnen afleesbaar zijn: de geometrische onderligger, de vroeg-landschappelijke aanleg en de aanleg in rijpe landschapsstijl met een enkel vroeg twintigste-eeuws element. De start vindt plaats aan het begin van de 18de eeuw, wanneer tegen de op het terrein gelegen boerenwoning door Cornelis Backer en Maria Clara van der Hagen een landhuis wordt gebouwd. Sporen in het park die terugvoeren naar deze geometrische opgezette aanleg zijn de huisplaats, die als zodanig nog steeds min of meer op deze oorspronkelijke plaats is gesitueerd, een stuk van de moestuinmuur en enkele oude linden bij het huis en aan de Rijksstraatweg die herinneren aan de toegangslaan. Daarnaast bepaalt het 17de-eeuwse slotenstramien met de Zijlwetering als aanvoerroute en de aftakking vanaf de Zijlwetering in twee rechte hoeken langs het rechthoekige weiland naar het huis nog altijd de structuur en het aanzien (weiden) van dit noordelijke deel van het park. De oorspronkelijke waterallee, de toegangsweg over water, die tot pal achter het huis voerde en daar eindigde, vormt een belangrijk element (zie Kadastraal Minuutplan). Tot in de 19de eeuw was het huis via een lange rechte oprijlaan vanaf de Rijksstraatweg toegankelijk en via water over de genoemde waterallee vanaf de Zijlwetering (vgl Kadastraal Minuutplan uit 1822 en kaart Noorda uit 1839) Aan weerszijden van de oprijlaan lagen de rechthoekige nutstuinen, waarvan de zuidwestelijke nutstuin in structuur nog herkenbaar is. De noordelijke nutstuin werd aan de oostzijde begrensd door een rechte sloot, die via een haakse hoek vertakt naar de waterallee. Dit waterverloop is in het veld bewaard gebleven. Parallel aan de Rijksstraatweg ligt een langgerekt terrein met een gaaf bewaarde aanleg in Anglo-Chinese of vroeg-landschappelijke stijl. In 1772 begon Cornelis Backer met deze aanleg die aan de westzijde bepaald wordt door een grillige en fijnmazige aanleg van mosheuvels (waarin de schelpengrot alias hermitage), een grote heuvelpartij aan de zijde van de Rijksstraatweg (waarop de koepel), een grillige waterpartij en een kleinschalig patroon van slingerpaden waaronder een beukenlaantje op een wal. De beplanting bestaat voornamelijk uit eiken en beuken. In deze parkaanleg lagen drie parkweiden met in grillige curven verlopende omzoming (genoemd: bouwland, hermietenweide en doornweide) en een rechthoekige ezelsweide. Het meest zuidelijke weiland en het middelste weiland zijn na 1910 van de buitenplaats afgesplitst als open ruimte voor twee nieuwe buitenplaatsen, Ivecke en Wiltzangk (beide buitenplaatsen zijn als rijksmonument beschermd). Binnen de aanleg ligt ook een hertenkamp, die waarschijnlijk al sinds het einde van de 18de eeuw dienst deed als zodanig (thans De Hartenkamp genoemd). Het Kadastraal Minuutplan uit ca.1820 geeft op deze plek de hertenkamp aan met een hertenhuis aan de westzijde en een kleinere opstal, vermoedelijk een prieel. De hertenkamp is als open ruimte in het veld herkenbaar gebleven. Ook het padenverloop, dat gedeeltelijk uit de 18de eeuw dateert, is herkenbaar. Door de afsplitsing in 1910 beslaat de vroeg-landschappelijke aanleg van Backershagen nog ongeveer tweederde van de oorspronkelijke oppervlakte.
De latere ontwikkelingen van de aanleg hebben zich met name rondom het huis geconcentreerd. Nadat in 1846 Backershagen in handen komt van Prins Frederik -ook eigenaar van De Paauw en De Horsten- vinden er in het park rondom het huis veranderingen plaats, waarschijnlijk naar ontwerp van Zocher jr. De voorzijde wordt opnieuw aangelegd als smalle parkweide waardoor de oprijlaan in curven slingerde (zie prent P.J Lutgers uit 1855). Maar het is met name tuinarchitect Petzold die zijn stempel op dit deel van de aanleg drukt. Naar ontwerp van Petzold in 1854 (kaart in Koninklijk Huisarchief) worden de curven van de oprijlaan verflauwd tot de huidige aanleg en in het park worden solitairen en boomgroepen geplant, ten behoeve van de voor Petzold zo typerende perspectivische doorzichten. Ook deze specifiek aanplant van solitairen en boomgroepen is in dit parkdeel nog herkenbaar aanwezig. Petzold's ontwerp beoogde een relatie te leggen tussen ondermeer De Paauw en Backershagen. In het bosgedeelte aan de noordoostzijde van Backershagen zijn nog deels wandelpaden te herkennen, die deel uitmaakten van deze relatie, zo deze niet eerder door Zocher zijn aangelegd. Op enkele paden is het oorspronkelijke plaveisel nog aanwezig. De oorspronkelijke barokke vijver en de kom in het parkbos aan de noordzijde van het huis werd tot de huidige gebogen vijverpartij in landschapsstijl vergraven. Het was de bedoeling van Petzold hier een grote waterpartij in landschapsstijl te realiseren, waarvan dus alleen een eerste aanzet tot aan de oude vaarsloot is uitgevoerd. Ook de Umfahrungsweg, die Petzold in opdracht van Frederik Hendrik aanlegde, is duidelijk herkenbaar en loopt vanaf de Backershagenlaan (vanaf onderdeel 12) met een flauwe bocht door het park. Omstreeks 1926 vindt in opdracht van de toenmalige eigenaar Mr A.G.M. Swart, onder leiding van de tuinarchitect Leonard Springer, een wijziging plaats. Er werd vanaf de Backershagenlaan een nieuwe toegangslaan gemaakt, die in flauwe curven naar de achterzijde voert. Aan de noordzijde van deze laan kwam een kleine parkaanleg in landschapsstijl tot stand met kleine vijverpartij, parkplantsoen en doorzicht op de weilanden aan de noordwesthoek van Backershagen, zoals tot op heden bewaard is gebleven. Na de bouw van het nieuwe huis in 1984 werd het doorzicht van het huis naar de Rijksstraatweg beschadigd door de aanleg van een nieuwe waterarm (in het verlengde van de sloot ten oosten van de voormalige noordelijke nutstuin) met afschermende heesterbeplanting. Ook werd doordat de nieuwbouw iets naar voren werd geplaatst de relatie tussen de zijgevel en de zichtas over de waterpartij opzij van het huis gewijzigd.
Waardering
De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG is van algemeen cultuur-, architectuur- en tuinhistorisch belang:
- vanwege de ouderdom;
- vanwege de 18de-eeuwse aanleg in vroeg romantische Anglo-Chinese landschapsstijl die door kleinschalige heuvelstructuur, slingerpaden en grot een zeer grote zeldzaamheidswaarde vertegenwoordigt;
- vanwege de bijzondere samenhang van de verschillende landschappelijke parkdelen, daterend uit diverse perioden en ontworpen door onder meer Zocher jr., Petzold en Springer. Voor het oeuvre van de tuinarchitect C.E.A. Petzold vanwege kenmerkende aanleg van boomgroepen en solitairen en oprijlaan tussen het huis en de Rijksstraatweg.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
HISTORICAL GARDEN AND PARK LAYOUT (1) belonging to the historical country estate Backershagen. The historical garden and park layout of Backershagen has a particular stratification within which the following are discernible: the geometric base layer, the early landscape layout and the layout in mature landscape style with a single early twentieth-century element. The start takes place at the beginning of the 18th century, when against the farmhouse situated on the terrain, Cornelis Backer and Maria Clara van der Hagen built a country house. Traces in the park that lead back to this geometrically designed layout are the house site, which is still situated more or less on this original location, a section of the kitchen garden wall and some old lime trees at the house and on the Rijksstraatweg that recall the access avenue. Moreover, the 17th-century canal system with the Zijlwetering as the supply route and the branch-off from the Zijlwetering in two right angles along the rectangular meadow towards the house still determines the structure and appearance (meadows) of this northern part of the park. The original water avenue, the access route over water, which led right behind the house and ended there, forms an important element (see Cadastral Minute Map). Until the 19th century the house was accessible via a long straight approach road from the Rijksstraatweg and by water along the aforementioned water avenue from the Zijlwetering (compare Cadastral Minute Map from 1822 and Noorda map from 1839). On either side of the approach road lay the rectangular utility gardens, of which the southwestern utility garden is still recognisable in structure. The northern utility garden was bounded on the eastern side by a straight ditch, which branches off at a right angle towards the water avenue. This water course has been preserved in the field. Parallel to the Rijksstraatweg lies an elongated terrain with a well-preserved layout in Anglo-Chinese or early landscape style. In 1772 Cornelis Backer began this layout, which on the western side is characterised by a winding and fine-meshed layout of moss mounds (containing the shell grotto alias hermitage), a large mound section on the side of the Rijksstraatweg (with the cupola), a winding water feature and a small-scale pattern of winding paths including a beech avenue on a berm. The planting consists principally of oaks and beeches. In this park layout there were three park meadows with winding edging in irregular curves (named: arable land, hermit meadow and thorn meadow) and a rectangular donkey meadow. The southernmost meadow and the middle meadow were separated from the country estate after 1910 as open space for two new country estates, Ivecke and Wiltzangk (both country estates are protected as national monuments). Within the layout lies also a deer park, which probably served as such since the end of the 18th century (now called De Hartenkamp). The Cadastral Minute Map from ca. 1820 indicates at this location the deer park with a deer house on the western side and a smaller building, probably a summer house. The deer park has remained recognisable as open space in the field. The path network, which partly dates from the 18th century, is also recognisable. Due to the separation in 1910, the early landscape layout of Backershagen covers approximately two-thirds of the original area.
The later developments of the layout concentrated particularly around the house. After Backershagen came into the hands of Prince Frederik in 1846 - also owner of De Paauw and De Horsten - changes took place in the park around the house, probably to a design by Zocher jr. The front is re-landscaped as a narrow park meadow so that the approach road wound in curves (see print P.J Lutgers from 1855). But it is particularly garden architect Petzold who leaves his mark on this part of the layout. To a design by Petzold in 1854 (map in Royal Household Archives) the curves of the approach road are flattened to the current layout and in the park solitary trees and tree groups are planted, for the benefit of the perspective views so typical for Petzold. This specific planting of solitary trees and tree groups is still recognisable in this park section. Petzold's design aimed to create a relationship between, among others, De Paauw and Backershagen. In the wooded section on the northeastern side of Backershagen, some walking paths that were part of this relationship are still partly recognisable, if these were not already laid out earlier by Zocher. On some paths the original paving is still present. The original baroque pond and the basin in the park wood on the northern side of the house were expanded to the current curved water feature in landscape style. Petzold's intention was to realise a large water feature in landscape style here, of which therefore only a first outline as far as the old shipping ditch was executed. The Umfahrungsweg (circulation road), which Petzold laid out on the orders of Frederik Hendrik, is also clearly recognisable and runs from the Backershagenlaan (from component 12) with a gentle curve through the park. Around 1926, at the request of the then owner Mr A.G.M. Swart, under the direction of garden architect Leonard Springer, a modification takes place. A new access road was made from the Backershagenlaan, which winds in gentle curves towards the rear. On the northern side of this road a small park layout in landscape style was created with small water feature, park planting and a view of the meadows on the northwestern corner of Backershagen, as has been preserved to the present day. After the construction of the new house in 1984, the view from the house towards the Rijksstraatweg was damaged by the creation of a new water arm (in the extension of the ditch east of the former northern utility garden) with screening shrub planting. Also, because the new building was placed somewhat further forward, the relationship between the side facade and the sight line over the water feature beside the house was altered.
Valuation
The HISTORICAL GARDEN AND PARK LAYOUT is of general cultural, architectural and garden-historical importance:
- on account of its age;
- on account of the 18th-century layout in early romantic Anglo-Chinese landscape style which, through small-scale mound structure, winding paths and grotto, represents a very high degree of rarity value;
- on account of the particular coherence of the various landscape park sections, dating from different periods and designed by, among others, Zocher jr., Petzold and Springer. For the oeuvre of garden architect C.E.A. Petzold on account of characteristic layout of tree groups and solitary trees and approach road between the house and the Rijksstraatweg.
Nearby in the register
- Kasteel, buitenplaats, Landgoed Backershagen 34Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- BackershagenBijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Rijnlands LyceumOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- BackershagenDienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.