TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bijgebouwen, Deelen/Klein-Heidekamp Arnhem

Arnhem, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bijgebouwen
Category
onroerend gebouwd
Built
1940 - 1941
Address
Deelen/Klein-Heidekamp Arnhem
Place
Arnhem
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.02616, 5.89602
Part of complex
529661
Monument number
529664

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Gebouw 1-2 ligt aan de oostzijde van de oostelijke noord-zuidweg van Klein-Heidekamp, vrijstaand tegen bebost terrein, tussen de gebouwen 1-1 en 1-3, iets ten noordwesten van het eerste. De noklijn van gebouw 1-2 loopt evenwijdig met de weg en met die van gebouw 1-1. In 1940/1941 gebouwd als 'Sonderbau', type ketelhuis met kolenopslag, en op macroniveau onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de jaren 1940-1945. Op mesoniveau onderdeel van een ijl complex van in brinkdorpachtig verband geplaatste gebouwen en op microniveau van een centraal gelegen ensemble van functionele onderkomens. Het ketelhuis functioneerde onder meer als verwarmingscentrale voor Klein-Heidekamp en vervulde zo een pioniersrol in de wijkverwarming in Nederland. Het ketelhuis met kolenopslag bestaat uit twee duidelijk van elkaar te onderscheiden onderdelen: een hoofdvolume en een noordelijk hiervan gelegen lagere L-vormige aanbouw.

Omschrijving

Deels onderkelderd, met ca. 50 cm dik buitenmuurwerk uitgevoerd, merendeels bakstenen KETELHUIS met KOLENOPSLAG op een samengestelde plattegrond, bestaande uit een hoofdzakelijk rechthoekig hoofdvolume en een op een L-vormige plattegrond opgetrokken aanbouw.

Het hoofdvolume wordt gedekt door een met overwegend grauwe gegolfde verbeterde holle (Hollandse) pannen belegd en aan weerszijden afgewolfd zadeldak met enig overstek en met aan de zuidzijde in de nok een bakstenen schoorsteen. Rechts aan de westelijke langsgevel een aanbouw onder verlengd dakschild en uitgebouwd in de oostelijke langsgevel een opmerkelijk zwaar uitgevoerde bakstenen schoorsteen met klimijzers. Op de schoorsteen enige moderne uitlaten van rookkanalen. Aan de noordelijke kopgevel de L-vormige aanbouw met aan de gevel aansluitend schilddak. De westelijke langsgevel / hoofdgevel is uitgevoerd met een houten vensterstrook, waarin geschakelde of door een tweetal smalle muurdammen gescheiden vensters, voorzien van ramen met roedenverdeling; in de aanbouw rechts drie kleine vierkante vensters met vierruits ramen en houten luikjes met aan een zijde een in groen en wit geschilderd zandlopermotief. Links naast de uitbouw een bakstenen trap met ijzeren leuning naar kelderniveau met links toegang tot functionele ruimte en rechtuit een afgetimmerde gevelopening, beide onder hanenkam. In oostelijke langsgevel twee getoogde vensters onder rollaag en voorzien van houten luiken met groen en wit zandlopermotief en hiertussen de zware bakstenen schoorsteen. Onder beide vensters ventilatieroosters. Centraal in de zuidelijke kopgevel een getoogde toegangsopening met bakstenen stoep en houten deur, en links en rechts hiervan vergelijkbare vensteropeningen met houten luiken. Onder deze beide vensters lichtkokers naar kelderniveau, voorzien van rollaag. Op zolderverdiepingniveau drie kleine vierkante vensters met vierruits ramen en kleine houten luiken. In noordelijke kopgevel twee toegangsopeningen: links een getoogde opening met dubbele opgeklampte deuren en rechts hiervan een rechthoekige toegangsopening met opgeklampte deur, beide onder rollaag. Hierboven de aankapping van de aanbouw. Mastgoten en wit geschilderde windveren. Het interieur omvat onder meer een grote, vanuit kelderniveau oprijzende functionele ruimte met moderne verwarmingsketels op een voor de bouwtijd kenmerkende tegelvloer; de wanden zijn voorzien van geschilderde lambrisering, terwijl plafond / zoldervloer vermoedelijk is uitgevoerd in beton. Aan de zuidzijde een ijzeren trapconstructie naar begane grondniveau, die aan de noordzijde ontbreekt. In de aanbouw onder verlengd dakschild zijn onder meer voor de bouwtijd kenmerkende paneeldeuren met vierruits licht en geel tegelwerk herkenbaar.

De L-vormige aanbouw aan de noordelijke kopgevel van het hoofdvolume is gebouwd als halfopen kolenopslag en wordt gedekt door een deels met rode en deels met grauwe verbeterde holle (Hollandse) pannen belegd, aan de noordgevel aansluitend schilddak. De aanbouw bestaat uit een circa anderhalve meter hoge, op de hoeken van steunberen voorziene borstwering, die wordt beëindigd door een rollaag en daarbovenop houten stijlen met korbelen als dragers van de kap, maar aan de westzijde bakstenen kolommen. Tussen borstwering en dakvoet is ongeveer een meter open ruimte. Links in de westgevel een brede en ongeveer anderhalve meter hoge, vooral uit ijzeren buizen geconstrueerde draaideur en rechts een opgeklampte deur met kierende delen. In het met een bakstenen vloer belegde interieur enige circa anderhalve meter hoge, beraapte muurtjes onder een onbeschoten pannendak, dat wordt gedragen door een sporen- en spantenconstructie.

Waardering

KETELHUIS MET KOLENOPSLAG, van algemeen belang als zeldzaam en relatief gaaf, nog in de oorspronkelijke bestemming functionerend onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: architectuurhistorische, stedenbouwkundige, technisch-historische, krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant, uit de voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de betekenis voor de geschiedenis van de wijkverwarming in Nederland, uit de kunstmatig opgezette brinkdorpstructuur en de tot in detaillering doorgevoerde camouflage, uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement, en uit de onderlinge verwantschap van de hierbij toegepaste vormen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

Building 1-2 is located on the east side of the eastern north-south road of Klein-Heidekamp, standing freely against wooded terrain, between buildings 1-1 and 1-3, slightly to the northwest of the first. The ridge line of building 1-2 runs parallel with the road and with that of building 1-1. Built in 1940/1941 as a 'Sonderbau', type boiler house with coal storage, and on a macro level part of a large military airfield structure from the years 1940-1945. On a meso level part of a sparse complex of buildings arranged in a brink village pattern and on a micro level part of a centrally located ensemble of functional accommodations. The boiler house functioned among other things as a heating centre for Klein-Heidekamp and thereby fulfilled a pioneering role in the history of district heating in the Netherlands. The boiler house with coal storage consists of two clearly distinguishable parts from each other: a main volume and a northern lower L-shaped extension.

Description

Partially cellar'd, with approximately 50 cm thick external masonry executed, mostly brick BOILER HOUSE with COAL STORAGE on a composite floor plan, consisting of a mainly rectangular main volume and an extension erected on an L-shaped floor plan.

The main volume is covered by a gabled roof clad on both sides with predominantly grey corrugated improved hollow (Dutch) tiles and with a brick chimney in the ridge on the south side. To the right on the western long side an extension under extended roof slope and extending outward in the eastern long side a remarkably heavy executed brick chimney with climbing irons. On the chimney some modern outlets of smoke flues. At the northern gable end the L-shaped extension with roof slope adjoining the facade. The western long side / main facade is executed with a wooden window strip, wherein connected or separated by a pair of narrow wall dividers windows, furnished with frames with glazing bars; in the extension to the right three small square windows with four-pane frames and wooden shutters with on one side an hourglass motif painted in green and white. To the left of the extension a brick staircase with iron railing to cellar level with access on the left to functional space and straight ahead a boarded-up window opening, both under half-hipped roof. In eastern long side two arched windows under roll moulding and furnished with wooden shutters with green and white hourglass motif and between these the heavy brick chimney. Below both windows ventilation grilles. Centrally in the southern gable end an arched entrance opening with brick step and wooden door, and to the left and right of this similar window openings with wooden shutters. Below these two windows light shafts to cellar level, furnished with roll moulding. At attic storey level three small square windows with four-pane frames and small wooden shutters. In northern gable end two entrance openings: to the left an arched opening with double clamped doors and to the right of this a rectangular entrance opening with clamped door, both under roll moulding. Above this the roof covering of the extension. Wall gutters and white-painted wind vanes. The interior comprises among other things a large functional space rising from cellar level with modern heating boilers on a tile floor characteristic of the construction period; the walls are furnished with painted wainscoting, while ceiling / attic floor is presumably executed in concrete. On the south side an iron stair structure to ground floor level, which is missing on the north side. In the extension under extended roof slope are among other things recognisable period-characteristic panel doors with four-pane light and yellow tilework.

The L-shaped extension at the northern gable end of the main volume was built as semi-open coal storage and is covered by a roof slope clad partly with red and partly with grey improved hollow (Dutch) tiles, adjoining the north facade. The extension consists of approximately one and a half metre high, on the corners provided with buttresses breast wall, which is terminated by a roll moulding and thereupon wooden posts with corbels as roof supports, but on the west side brick columns. Between breast wall and roof foot is approximately one metre open space. To the left in the west gable a wide and approximately one and a half metre high, mainly of iron pipes constructed sliding door and to the right a clamped door with pivoting sections. In the interior with a brick floor covering some approximately one and a half metre high, roughcast small walls under an unboarded tile roof, which is supported by a rafter and tie-beam structure.

Valuation

BOILER HOUSE WITH COAL STORAGE, of general importance as a rare and relatively intact, still functioning in the original purpose component part of an army camp originating from the Second World War and established by the German occupier as part of a large military airfield, on account of: architectural-historical, urban planning, technical-historical, military and cultural-historical and complex and ensemble values, which can be evident among other things in the traditional building style inspired by local forms, in components and details characteristic of the construction period, in the significance for the history of district heating in the Netherlands, in the artificially created brink village structure and the camouflage carried through to the details, in the coherence of and with the overall military airfield concept and the spatial main lines and components of the camp, and in the mutual relationship of the forms applied in this.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map