Rijksmonumentenregister · Netherlands
voormalig stadhuis Stavoren
Stavoren, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Function
- Stadhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1889
- Address
- Voorstraat 96, 8715 JC Stavoren (Súdwest-Fryslân 21) (and others)
- Place
- Stavoren
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.88169, 5.35920
- Monument number
- 527699
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voormalig GEMEENTEHUIS van Stavoren met WONING, aangebouwde voormalige ARCHIEFRUIMTE, IJZEREN HEKWERK en STOEPSTEEN. Het gebouw ligt aan de IJsselmeerzijde van de Voorstraat tegenover de stenen brug over de Delf die de west- en oostzijde van de Voorstraat met zijn karakteristieke overtuinen van elkaar scheidt. Links grenst het gebouw aan woonbebouwing, rechts aan de kleine Baptistenkerk, aan de achterzijde aan de zeedijk. Het nieuwe gemeentehuis c.a. werd in 1889 in eclectische trant gebouwd door de aannemers Kampman en Smit ter plaatse van het oude gemeentehuis. In het nieuwe gebouw zijn verschillende uit het oude gebouw afkomstige onderdelen (lijstwerk en schilderingen e.d.) herplaatst. Het linkergedeelte van het gebouw was in gebruik als woonhuis van de burgemeester; het rechtergedeelte deed dienst als gemeentehuis (met o.a. raadzaal, burgemeesterkamer, secretarie en aangebouwde bomvrije archiefruimte). Omstreeks 1931 zijn de schilderstukken in raadzaal en burgemeesterkamer gerestaureerd door J.C. Traas, restaurateur van het Museum H.W. Mesdag te Den Haag; voor de herinrichting van beide ruimten tekende A.L. Oger, architect van het Rijksbureau voor de Monumentenzorg. Bij de uitvoering van de werkzaamheden waren onder meer verschillende bedrijven uit Stavoren betrokken. In 2003 is het voormalige gemeentehuis aangepast aan de functie wonen en werken. Hoofdopzet, burgemeesterkamer en raadzaal - die nog dienst doet als trouwzaal - archiefruimte en andere waardevolle elementen zijn daarbij gehandhaafd. In de grote zaal op de begane grond is bij gelegenheid van deze werkzaamheden een plafondschildering aangebracht.
Omschrijving
EXTERIEUR. Blokvormig, gedeeltelijk onderkelderd pand, opgetrokken uit roodbruine waalklinkers op een trasraam van klinkermoppen en gedekt door een afgeknot met zwartgeglazuurde Friese golfpannen belegd schilddak; hardstenen plint aan voorzijde; hoekpilasters met verdiepte banden van gele baksteen; geprofileerde verkropte kroonlijst rondom, aan de voorzijde rustend op negen terracotta consoles; gesmede muurankers; sluitstenen, neuten, dorpels, stoeptreden e.d. van Escauzijnsche hardsteen; siermetselwerk in gele baksteen. De voorgevel symmetrisch ingedeeld door een even uitgemetseld middenrisaliet uitlopend in stenen dakkajuit; op de begane grond een centrale (dubbele) ingangspartij met dubbele paneeldeuren in geprofileerde omlijsting, tweeruits bovenlicht en brede tweetreeds hardstenen stoep; aan weerszijden twee T-ramen; op de verdieping openslaande deuren met ondiep balkon op terracotta consoles; balkonhek van siersmeedwerk, waarop aangebracht het gemeentewapen van Stavoren onder kroon; de dakkajuit met T-raam, geprofileerde kroonlijst en hoekpilasters met terracotta kapitelen. De achtergevel eveneens symmetrisch ingedeeld door centrale dubbele ingangspartij met aan weerszijden een raam; op de verdieping een balkon met aan weerszijden eveneens een raam (oorspronkelijk zesruitsramen, thans T-ramen). In de rechterzijgevel een zesruitsraam; in de linkerzijgevel een tweelicht kelderraam en twee H-ramen. De meeste raam- en deuropeningen getoogd en voorzien van bovenlicht met gestraald wybertmotief; sommige onder anderhalfsteens hanenkam met sluitsteen.
INTERIEUR. De oorspronkelijke plattegrond is nagenoeg bewaard gebleven. Op de begane grond is de grote zaal teruggebracht; aldaar paneeldeuren en binnenluiken; plafondschildering uit 2003. In de raadzaal op de verdieping eiken betimmeringen en zes behangselschilderingen met Bijbelse taferelen vervaardigd in 1776 door de schilder E.V. Hoek, afkomstig uit het oude gemeentehuis en, volgens overlevering, een geschenk van Willem V. Voorgesteld zijn: Salomo's Eerste Recht, Esther en Mordechai voor Ahasverus, Juda en Thamar, Suzanna en de Ouderlingen, Jacob en Ezau, de Zegening van Jacob. Meubilair en betimmeringen dateren uit omstreeks 1931, toen de raadzaal werd gerestaureerd. In de burgemeesterkamer zijn bewaard (en afkomstig uit het oude gemeentehuis) de eiken betimmeringen, een plafondgrisaille met in het midden een trofee geflankeerd door Mars en de Staverense Maagd. Voorts, binnen eikenhouten omlijsting, een geschilderd portret van Willem V en, als dessus-de-porte, een schilderstukje in eikenhouten snijwerk voorstellende 'Het Stadhuis' (het oude gemeentehuis) van de hand van J. Akkerman, huis- en kunstschilder te Stavoren en aangeboden bij gelegenheid van de restauratie van omstreeks 1931. Daarnaast zijn, door het gebouw heen, onder meer nog aanwezig paneeldeuren, binnenluiken en rondboogdoorgangen. Op zolder tenslotte de gave grenenhouten kapconstructie met enkelvoudig hangwerk.
IJZEREN HEKWERK Voor het pand, aan de Voorstraatzijde, staat een verzorgd tweede helft 19e-eeuws gietijzeren hekwerk.
STOEPSTEEN Rechts naast de ingang staat, binnen het hek, een vermoedelijk laat-middeleeuwse stoeppaal van Olandkalksteen. Deze is waarschijnlijk afkomstig uit Tallinn (Estland). In de bovenste helft van de steen de voorstelling van een griffioen die is gevat in een bewerkte cirkel met primitieve mensenkopjes en krullen.
Waardering
Voormalig gemeentehuis van Stavoren van algemeen belang: - wegens de ouderdom van de verschillende onderdelen; - wegens de oorspronkelijke functie in relatie tot de omvang, die voor de bescheiden bebouwing van de Zuiderzeestadje Stavoren op zijn minst opvallend is; - wegens de voor de tijd van ontstaan kenmerkende architectonische vormgeving; - wegens het voor de tijd van ontstaan kenmerkende materiaalgebruik; - wegens de op hoofdlijnen nog herkenbare plattegrond; - wegens de aanwezigheid van een aantal waardevolle interieuronderdelen; - wegens de aanwezigheid van een bijzondere stoeppaal; - als herinnering aan de eertijds zelfstandige gemeente Stavoren; - wegens de bijzondere ligging in Stavoren tussen Delf en het tegenwoordige IJsselmeer.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former TOWN HALL of Stavoren with DWELLING, attached former ARCHIVE ROOM, IRON RAILING and BOLLARD. The building is situated on the IJsselmeer side of the Voorstraat opposite the stone bridge over the Delf which separates the west and east sides of the Voorstraat with its characteristic overhanging eaves. On the left the building is adjoined by residential building, on the right by the small Baptist church, at the rear by the sea dike. The new town hall etc. was built in 1889 in eclectic style by the contractors Kampman and Smit in place of the old town hall. Various components (mouldings and paintings etc.) from the old building were reinstated in the new building. The left section of the building was used as the residence of the burgomast; the right section served as the town hall (with amongst other things council chamber, burgomast's room, secretariat and attached blast-proof archive room). Around 1931 the paintings in the council chamber and burgomast's room were restored by J.C. Traas, restorer at the Museum H.W. Mesdag in The Hague; the redesign of both rooms was drawn by A.L. Oger, architect of the National Office for Monument Conservation. In the execution of the work various companies from Stavoren were involved amongst others. In 2003 the former town hall was adapted to the function of living and working. The main layout, burgomast's room and council chamber - which still serves as a marriage room - archive room and other valuable elements were retained. A ceiling painting was applied in the large hall on the ground floor on the occasion of these works.
Description
EXTERIOR. Cubic, partly cellared building, erected in reddish-brown wall bricks on a chalk-brick frame of brick pieces and covered by a truncated hipped roof tiled with black-glazed Frisian curved tiles; hard stone plinth on front elevation; corner pilasters with recessed bands of yellow brick; moulded oversailing cornice all around, on the front elevation resting on nine terracotta consoles; wrought iron wall anchors; ashlar, lozenge-stone shapes, dormer sills, step treads etc. of Escausijn hard stone; decorative brickwork in yellow brick. The front elevation symmetrically arranged by an evenly-laid central risalit ending in a stone roof dormer; on the ground floor a central (double) entrance section with double panel doors in moulded surround, two-light fanlight and broad two-stepped hard stone stoop; on either side two T-windows; on the upper storey French doors with shallow balcony on terracotta consoles; balcony railing of decorative wrought ironwork, on which is displayed the municipal coat of arms of Stavoren under crown; the roof dormer with T-window, moulded cornice and corner pilasters with terracotta capitals. The rear elevation likewise symmetrically arranged by central double entrance section with on either side a window; on the upper storey a balcony with on either side likewise a window (originally six-light windows, now T-windows). In the right side elevation a six-light window; in the left side elevation a two-light cellar window and two H-windows. Most window and door openings are arched and provided with fanlight with radiating wybert motif; some under one-and-a-half-brick rooster-comb with ashlar.
INTERIOR. The original floor plan has been largely preserved. On the ground floor the large hall has been restored; there panel doors and interior shutters; ceiling painting from 2003. In the council chamber on the upper storey oak panelling and six tapestry paintings with Biblical scenes created in 1776 by the painter E.V. Hoek, from the old town hall and, according to tradition, a gift from William V. Depicted are: Solomon's First Right, Esther and Mordechai before Ahasuerus, Judah and Thamar, Suzanna and the Elders, Jacob and Esau, the Blessing of Jacob. Furniture and panelling date from around 1931, when the council chamber was restored. In the burgomast's room preserved (and from the old town hall) are the oak panelling, a ceiling grisaille with in the centre a trophy flanked by Mars and the Stavoren Maiden. Furthermore, within oak wood surround, a painted portrait of William V and, as an overdoor, a small painting in oak wood carved work depicting 'The Town Hall' (the old town hall) by the hand of J. Akkerman, house and art painter in Stavoren and presented on the occasion of the restoration of around 1931. Besides these, throughout the building, are amongst others still present panel doors, interior shutters and round-arched passages. On the roof finally the well-preserved pine wood roof truss structure with single roof collar-tie.
IRON RAILING. In front of the property, on the Voorstraat side, stands a well-maintained second half 19th-century cast-iron railing.
BOLLARD. To the right of the entrance stands, within the railing, a presumed late medieval bollard of Oland limestone. This is probably from Tallinn (Estonia). In the upper half of the stone the depiction of a griffin which is set within an worked circle with primitive human heads and curls.
Valuation
Former town hall of Stavoren of general importance: - because of the age of the various components; - because of the original function in relation to the size, which for the modest building of the Zuiderzee town of Stavoren is at the very least striking; - because of the architectural design characteristic of the time of its creation; - because of the material use characteristic of the time of its creation; - because of the floor plan which is still recognisable on main lines; - because of the presence of a number of valuable interior components; - because of the presence of a special bollard; - as a reminder of the formerly independent municipality of Stavoren; - because of the special location in Stavoren between the Delf and the present IJsselmeer.
Nearby in the register
- Vanwege onderdelen kerk, Voorstraat 69Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
- Schutsluis, Noord bij 16Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Peilschaal, Havenweg 26Waterweg, werf en havenunder 1 mi
- J.L. HooglandgemaalGemaalunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.