Rijksmonumentenregister · Netherlands
Eerde
Ommen, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1715
- Address
- Kasteellaan bij 1, 7731 PJ Ommen
- Place
- Ommen
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.48497, 6.45355
- Part of complex
- 527545
- Monument number
- 527547
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamInternet Archive
5 historical maps cover this location, the earliest the 1682 map "Comitatus Zutphaniae et Fluminis Isulae Nova Delineatio." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2: HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Eerde.
De kern van de buitenplaats Eerde wordt gevormd door het omgrachte hoofdgebouw, gelegen aan een voorplein dat geflankeerd wordt door twee langgerekte bouwhuizen. Het voorplein is vanaf de Hammerweg bereikbaar via een formele toegangs- annex zichtlaan, die zich aan de andere kant van de Hammerweg en aan de achterzijde van het huis doorzet als Grand Canal en zo de hoofdas vormt van het formele lanenstelsel. Vanaf de toegangslaan leidt een dubbele boogbrug uit 1854, naar een ontwerp van architect I.H. Eberson, naar het voorplein. Het brugdek van gele klinkers in visgraatpatroon wordt begrensd door een hardstenen stoep. De formele inrichting van het met klinkers bestrate voorplein bestaat uit een centraal rond grasperk, afgezet met keien, waarop in het midden een zonnewijzer op een ornamentele hardstenen sokkel staat. Rond de sokkel een formeel patroon van buxus. In de hoeken van het plein eveneens buxus. Achter en opzij van het hoofdgebouw en de beide bouwhuizen strekken zich grote voormalige nutstuinen uit, waarvan nog een deel als boomgaard in gebruik is. De tuinen worden aan de noordzijde begrensd door een tuinmuur met paviljoens op de hoeken (circa 1715), welke aansluit op de noordelijke eindgevels van de bouwhuizen. Aan de parkzijde worden zij begrensd door een haag. In de westelijke tuin staat een negentiende-eeuwse oranjerie. Hoofdgebouw, huisplaats en tuinen beslaan samen een formele, rechthoekige plattegrond en worden als geheel door een (tweede) gracht omgeven.
De kern van de buitenplaats ligt ingebed in een uitgebreid formeel lanenstelsel dat teruggaat tot 1715 en dat in hoge mate het beeld van de buitenplaats bepaalt. Een deel van de lanen is met beuken beplant (de zogenaamde beukencarré rond de buitengracht), het andere deel met zomereiken. De lanenstructuur vormt en begrenst een aantal vierkante en rechthoekige bosvakken met gevarieerde invulling. Deze invulling is, in tegenstelling tot de overkoepelende lanenstructuur, in de loop der tijd aan de (vroeg-)landschappelijke mode aangepast. In een aantal vakken ligt een kleine waterpartij centraal, slingerend, komvormig of vierkant. In andere vakken zijn restanten van een vroeg-landschappelijk padenpatroon met dichte hakhoutbeplanting aanwezig, die anno 2001 worden gerestaureerd/gereconstrueerd. De lange hoofd- en tevens symmetrie-as van het lanenstelsel fungeert deels als toegangs- annex zichtlaan (tussen de Hammerweg en het voorplein) en deels als Grand Canal annex zichtas (ten noorden van de Hammerweg en aan de achterzijde van het huis). De oostwest geprojecteerde laan voor de huisplaats wordt aan de westzijde visueel beëindigd door een ornamentele tuinmanswoning.
Aan de achterzijde van het huis (zuid) een landschappelijke inrichting uit de tweede helft van de negentiende eeuw, die aansluit bij het karakteristieke hoeven- of kampenlandschap in het westelijk deel van het landgoed en die in het zuiden begrensd wordt door de rivier de Regge. Dit hoeven- of kampenlandschap is ter plaatse bijzonder gaaf bewaard gebleven. Het wordt gekenmerkt door met bomen of hagen omzoomde bouw- en weilanden, die soms verhoogd gelegen zijn (onder meer de Eerder es) en waarin verspreid liggende boerderijen een rustiek accent vormen. Het landschappelijke karakter van de aanleg ten zuiden van het huis en ten westen van het formele lanenstelsel wordt in hoge mate bepaald door deze karakteristieke landbouwgronden en de bijbehorende boerderijen, hier en daar afgewisseld met loofbos. Samen vormen deze elementen een bijzonder fraai en gevarieerd landschap, dat zich vanaf de verschillende wandelpaden steeds anders voordoet. Vanaf de diverse lanen en paden zijn gezichten op het huis en op enkele dienstwoningen, die voor dit doel strategisch zijn geplaatst en fraai zijn vormgegeven. Vanaf de achterzijde van het huis zijn er weidse gezichten op het landschap, die worden begeleid door boomgroepen. Er zijn onder meer zichtassen over het landschappelijk vergraven Grand Canal in de richting van de rivier de Regge. Dit landschappelijke deel van het park, in het zuidelijke en westelijke deel van de aanleg, is een goed voorbeeld van een laat negentiende-eeuws landschappelijk park, waarbij de landelijke schoonheid van de omgeving richtinggevend was voor het ontwerp en daarin optimaal werd benut.
In het noordelijke deel van de aanleg liggen een ijskelder en een grafkelder, beide uit de tweede helft van de negentiende eeuw en een dienstwoning met koetshuis en schuur, uit de eerste helft van de negentiende eeuw.
Waardering
De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Eerde is van algemeen belang:
- vanwege de gracht rond het kasteel, die een kenmerkend onderdeel is van de vroeg-18de-eeuwse aanleg en waarvan de oorsprong mogelijk teruggaat tot het eerste versterkte huis ter plaatse;
- vanwege de bijzondere en gaaf bewaarde toegangsbrug naar het kasteel, die een kenmerkend onderdeel is van de oorspronkelijke aanleg (ca. 1715);
- vanwege de lange formele toegangs- annex zichtlaan vanaf het kasteel in noordoostelijke richting (circa 1715), welke zich ten noorden van de Hammerweg en ten zuiden van het kasteel voortzet als Grand Canal;
- vanwege het formeel ingerichte voorplein met toegangsbrug en -hek, balustrade en kademuren, dat een kenmerkend onderdeel is van de oorspronkelijke aanleg (circa 1715);
- vanwege de omgrachte, voormalige nutstuinen, begrensd door een tuinmuur met hoekpaviljoens en hagen (circa 1715);
- vanwege de negentiende-eeuwse oranjerie met aan de zuidzijde een op ontwerpen van L.A. Springer geïnspireerde verdiepte tuin;
- vanwege het grootschalige en gaaf bewaarde formele lanenstelsel, dat bosvakken uit verschillende stijlfasen omsluit en waarvan de houtopstand deels teruggaat tot de achttiende en de negentiende eeuw;
- vanwege de integratie van het karakteristieke hoeven- of kampenlandschap in de landschappelijke aanleg ten zuiden van het huis en ten westen van het lanenstelsel;
- vanwege de aanwezigheid van een grafkelder;
- vanwege de ijskelder, als kenmerkend onderdeel van de aanleg;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke samenhang met de andere onderdelen van de buitenplaats;
- vanwege de beeldbepalende, landschappelijke en cultuurhistorische waarde van het landgoed voor de omgeving van Ommen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 2: HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Eerde.
The core of the country estate Eerde is formed by the moated main building, situated on a forecourt flanked by two elongated service buildings. The forecourt is accessible from the Hammerweg via a formal access and vista avenue, which continues on the other side of the Hammerweg and at the rear of the house as the Grand Canal, thus forming the main axis of the formal avenue system. From the access avenue, a double arch bridge dating from 1854, designed according to designs by architect I.H. Eberson, leads to the forecourt. The bridge deck of yellow clinker bricks in herringbone pattern is bordered by a sandstone kerb. The formal arrangement of the clinker-paved forecourt consists of a central circular grass plot, marked off with stones, on which in the middle stands a sundial on an ornamental sandstone base. Around the base a formal pattern of boxwood. In the corners of the courtyard also boxwood. Behind and beside the main building and the two service buildings extend large former utility gardens, part of which is still in use as an orchard. The gardens are bounded on the north side by a garden wall with pavilions at the corners (circa 1715), which connects to the northern end gables of the service buildings. On the park side they are bounded by a hedge. In the western garden stands a nineteenth-century orangery. The main building, domestic area and gardens together occupy a formal, rectangular ground plan and are surrounded as a whole by a (second) moat.
The core of the country estate is embedded in an extensive formal avenue system dating back to 1715 and which to a large extent determines the image of the country estate. Part of the avenues is planted with beeches (the so-called beech square around the outer moat), the other part with summer oaks. The avenue structure forms and delimits a number of square and rectangular woodland sections with varied contents. This content has, in contrast to the overarching avenue structure, been adapted over time to the (early-)landscape fashion. In a number of sections a small water feature lies centrally, meandering, bowl-shaped or square. In other sections there are remnants of an early-landscape path pattern with dense coppice planting, which in 2001 are being restored/reconstructed. The long main and also symmetry axis of the avenue system functions partly as an access and vista avenue (between the Hammerweg and the forecourt) and partly as the Grand Canal and sight axis (north of the Hammerweg and at the rear of the house). The east-west oriented avenue in front of the domestic area is visually terminated on the west side by an ornamental gardener's cottage.
At the rear of the house (south) a landscape arrangement from the second half of the nineteenth century, which connects with the characteristic farmstead or field landscape in the western part of the estate and which is bounded in the south by the river Regge. This farmstead or field landscape is preserved in particularly good condition here. It is characterized by arable and pasture lands bordered with trees or hedges, which are sometimes elevated in position (including the Eerder es) and in which scattered farmhouses provide a rustic accent. The landscape character of the layout south of the house and west of the formal avenue system is to a large extent determined by these characteristic agricultural lands and the associated farmhouses, interspersed here and there with deciduous woodland. Together these elements form a particularly fine and varied landscape, which presents itself differently from each of the various walking paths. From the various avenues and paths there are views of the house and of some service dwellings, which have been strategically placed for this purpose and are beautifully designed. From the rear of the house there are expansive views of the landscape, which are accompanied by groups of trees. There are, among others, sight lines over the landscape-modified Grand Canal in the direction of the river Regge. This landscape portion of the park, in the southern and western part of the layout, is a fine example of a late nineteenth-century landscape park, in which the rural beauty of the surroundings was the guiding principle for the design and was optimally utilized within it.
In the northern part of the layout lie an ice house and a burial vault, both from the second half of the nineteenth century, and a service dwelling with coach house and barn, from the first half of the nineteenth century.
Valuation
The HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Eerde is of general importance:
- because of the moat around the castle, which is a characteristic component of the early-18th-century layout and whose origin may date back to the first fortified house at this location;
- because of the special and well-preserved access bridge to the castle, which is a characteristic component of the original layout (ca. 1715);
- because of the long formal access and sight avenue from the castle in the north-easterly direction (circa 1715), which continues north of the Hammerweg and south of the castle as the Grand Canal;
- because of the formally arranged forecourt with access bridge and gate, balustrade and quay walls, which is a characteristic component of the original layout (circa 1715);
- because of the moated, former utility gardens, bounded by a garden wall with corner pavilions and hedges (circa 1715);
- because of the nineteenth-century orangery with on the south side a sunken garden inspired by designs of L.A. Springer;
- because of the large-scale and well-preserved formal avenue system, which encloses woodland sections from different style periods and whose timber stock partly dates back to the eighteenth and nineteenth centuries;
- because of the integration of the characteristic farmstead or field landscape in the landscape layout south of the house and west of the avenue system;
- because of the presence of a burial vault;
- because of the ice house, as a characteristic component of the layout;
- because of the functional-spatial coherence with the other components of the country estate;
- because of the image-defining, landscape and cultural-historical value of the estate for the surroundings of Ommen.
Nearby in the register
- Bouwhuis, Kasteellaan bij 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Tuinmuur, Kasteellaan bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Kasteellaan bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuinsieraad, Kasteellaan bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.