Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Rucphenseweg bij 37
Klein Zundert, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Rucphenseweg bij 37, 4882 KB Klein Zundert (Zundert 30)
- Place
- Klein Zundert
- Municipality
- Zundert
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.48418, 4.61031
- Part of complex
- 526882
- Monument number
- 526883
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDigital Commonwealth, Boston Public Library
4 historical maps cover this location, the earliest the 1570 map "(18) Zelandicarum Insvlarum." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2:
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG HUIS DE MOEREN. Deels in structuur en deels in detail bewaard gebleven historische tuin- park- en landgoedaanleg in formele stijl en landschappelijke stijl uit de 18de en de 19de eeuw, bestaande uit een formeel patroon van lanen, zichtlaan loodrecht op het huis, dwarslanen en een invulling van carré-vormige weilanden en een nutstuin en een patroon van twee parkgedeelten in landschapsstijl uit het begin van de 19de eeuw. In de 18de eeuw werd de buitenplaats gesplitst in De Moeren en Vredenoord. Het huis van de laatstgenoemde buitenplaats werd in 1962 afgebroken, waarbij het grootste deel van het terrein, waaronder een parkaanleg in landschapsstijl, weer in één hand kwam en wederom deel van De Moeren ging uitmaken. Alhoewel beide parken in landschapsstijl afzonderlijk van elkaar tot stand zijn gekomen gebeurde dit wel binnen de bedding van het karakteristieke formele lanen- en kavelpatroon van het landgoed, dat zeer herkenbaar ten aanzien van het omringende agrarische land afsteekt. Dit is dan ook de reden dat de kern van het landgoed, voorzover het beide parken in landschapsstijl verbind, en enkele carré-vormige weilanden aan de zuidoostzijde, die tezamen de karakteristieke entourage en bedding van beide sierparken vormen, deel uitmaken van de beschermde historische parkaanleg. Beide parken in landschapsstijl kwamen tot stand in het begin van de 19de eeuw. De aanleg van de voormalige buitenplaats Huis Vredenoord (het park zelf werd Lente-oord genoemd) bestaat uit een op een rechte kavel met houtwallen (ZO- en NO-zijde) en laan (eiken, begin 19de eeuw) begrensde aanleg van slingerpaden met park- en heesterbos met een markante uitzichtsheuvel in het hart aan de NW-zijde. Met uitzondering van de gebouwde opstallen maakt de door slingerpaden doorsneden open ruimte aan de NW-zijde van laatstgenoemde heuvel deel uit van de beschermde historische aanleg. Het park in landschapsstijl van Huis de Moeren kwam omstreeks 1817-1819 tot stand, toen het hoofdgebouw van de buitenplaats Huis de Moeren door de eigenaar G.G. van de Hoeven werd gebouwd. In juli 1818 wordt een aanzienlijk bedrag betaald aan Jacobus de Bruijn, tuinier, die kennelijk een groot aandeel had in de aanleg van dit kleinschalige park in landschapsstijl en die wellicht de ontwerper van dit park is. De aanleg bestaat uit een groene open ruimte achter het huis met gazon, dat door een sierlijk diep uitgesneden patroon in lobvormige velden is ingedeeld. Tot recent waren de paden met verticaal geplaatste baksteen randen naar deze velden afgezet (in 2001 niet meer aanwezig) wat het park een sculpturale kwaliteit meegaf. Heestergroepen en solitaire bomen (eik en beuk) sluiten het park naar buiten toe enigszins af. Aan ZW-zijde wordt dit parkgedeelte door een laan (eiken in driehoeksverband, ca 1800) afgesloten. Aan de NW-zijde van dit parkgedeelte de nutstuin, die aan de NW-zijde door een karakteristieke houten schutting wordt afgesloten. Langs de openbare weg werd in deze tijd langs de gehele NO-rand een smalle heuvelpartij opgeworpen waar overheen een diep uitgesneden patroon van slingerpaden voert, die eindigt bij een cirkelvormige beukenpartij (oorspronkelijk berceau) aan de NW-hoek van de buitenplaats. Deze gaaf bewaarde slingeraanleg, die een belangrijk Nederlands voorbeeld van een vroege landschappelijke aanleg met slingerpaden vormt, werd met parkbomen (eik, beuk) en heesters beplant. De met eiken beplante (driehoeksverband, ca. 1800) rechte openbare weg aan deze zijde, die pal langs de voorzijde van het huis voert, vormt de formele dwarsas ten aanzien van de loodrecht op de voorgevel gesitueerde lange hoofd- en zichtas; laatstgenoemde as is aan weerszijden omgreppeld en met dubbele beuk beplant. De as eindigt op een uitzichtheuvel, waar vanouds een koepel staat (huidige koepel is recentelijk geplaatst en voor de bescherming van ondergeschikt belang). Tussen deze zichtlaan en het huis bevindt zich een ovale open ruimte, naar buiten afgesloten door parkbomen en heesters, die ten behoeve van het croquet-spel werd aangelegd. Dit croquet-veld verleent het gezicht vanuit het huis door de as en vice versa tevens een belangrijke perspectief-waarde. Aan de ZO-zijde wordt het park aan de achterzijde van het huis afgesloten door de met eiken (driehoeksverband, ca. 1800 of ouder) beplante rechte Moersebaan, die de centrale laan van het landgoed vormt. Deze laan verbindt beide parken in landschapsstijl aan deze zijde en verleent toegang tot het rechte perceel weiland aan de andere zijde, dat geheel is omgreppeld en omringd wordt door twee maal haaks omgaande rechte eiken laan (driehoeksverband, 1800 of ouder), die van de weilanden door een omgreppelde houtwal wordt afgescheiden. De weilanden zijn door een brede eveneens omgreppelde houtwal in twee carré's verdeeld. Deze aanleg van het landgoedgedeelte van De Moeren is een karakteristiek voorbeeld van historische landgoederenarchitectuur, waar de infrastructuur van waterwegen en lanen en de deels open en gesloten ruimten voor begrazing en hakhoutcultuur in een sobere en doelmatige architectonische vorm zijn gegoten, die tevens een schoonheidswaarde heeft. De kleinschalige rechthoekige open ruimten tussen de twee parken in landschapsstijl zijn in dezelfde trant aangelegd, rechthoekig, omgreppeld, en deels door omgreppelde houtwallen van elkaar afgescheiden en omsloten. Aan de NW-zijde vormt een recht pad over een omgreppelde houtwal, die blijkens de Topografische en Militaire kaart uit 1894 hier vanouds aanwezig is, de verbinding tussen de twee parken in landschapsstijl.
Waardering
De historische tuin- en parkaanleg van De Moeren is in cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang
- vanwege de gaafheid
- vanwege de ouderdom
- als gaaf bewaard voorbeeld van een vroeg landschappelijke aanleg in Nederland
- vanwege de eenheid in aanleg tussen buitenplaats en landgoed
- vanwege de schoonheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 2:
HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT AT HUIS DE MOEREN. A historic garden, park and country estate layout in formal and landscape style from the 18th and 19th centuries, partly preserved in structure and partly in detail, consisting of a formal pattern of avenues, a sight line perpendicular to the house, cross-avenues and a filling of square-shaped meadows and a kitchen garden and a pattern of two park sections in landscape style from the early 19th century. In the 18th century the country estate was divided into De Moeren and Vredenoord. The house of the latter country estate was demolished in 1962, whereby the greater part of the terrain, including a park layout in landscape style, came into single ownership again and once more became part of De Moeren. Although both parks in landscape style were created separately from each other, this occurred within the framework of the characteristic formal avenue and plot pattern of the estate, which stands out very distinctly from the surrounding agricultural land. This is therefore the reason why the core of the estate, to the extent that it connects both parks in landscape style, and several square-shaped meadows on the south-east side, which together form the characteristic surroundings and framework of both ornamental parks, form part of the protected historic park layout. Both parks in landscape style were created in the early 19th century. The layout of the former country estate Huis Vredenoord (the park itself was called Lente-oord) consists of a layout bounded by a straight plot with timber boundaries (SE and NE side) and avenue (oaks, early 19th century) of winding paths with park and shrub woodland with a striking viewpoint mound in the centre on the NW side. With the exception of the built structures, the open space intersected by winding paths on the NW side of the latter mound forms part of the protected historic layout. The landscape-style park at Huis de Moeren was created around 1817-1819, when the owner G.G. van de Hoeven built the main building of the country estate Huis de Moeren. In July 1818 a considerable sum is paid to Jacobus de Bruijn, gardener, who apparently had a large part in the creation of this small-scale landscape-style park and who may be the designer of this park. The layout consists of a green open space behind the house with lawn, which is divided by an elegantly deeply incised pattern in lobe-shaped fields. Until recently, the paths were marked off from these fields with vertically placed brick edges (not present in 2001), which gave the park a sculptural quality. Groups of shrubs and solitary trees (oak and beech) close off the park to the outside to some extent. On the SW side this park section is closed off by an avenue (oaks in triangular arrangement, circa 1800). On the NW side of this park section the kitchen garden, which is closed off on the NW side by a characteristic wooden fence. Along the public road, at that time a narrow mound was thrown up along the entire NE edge over which runs a deeply incised pattern of winding paths, which ends in a circular beech planting (originally a berceau) at the NW corner of the country estate. This well-preserved winding layout, which forms an important Dutch example of an early landscape-style layout with winding paths, was planted with park trees (oak, beech) and shrubs. The straight public road planted with oaks (triangular arrangement, circa 1800) on this side, which runs immediately in front of the house, forms the formal cross-axis with respect to the long main and sight axis situated perpendicular to the front elevation; the latter axis is flanked on both sides by ditches and planted with double beech. The axis ends on a viewpoint mound, where a pavilion has long stood (the current pavilion was recently placed and is of secondary importance for the protection). Between this sight line and the house is an oval open space, closed to the outside by park trees and shrubs, which was laid out for croquet play. This croquet field lends the view from the house through the axis and vice versa an important perspective value. On the SE side the park is closed off at the rear of the house by the straight Moersebaan, planted with oaks (triangular arrangement, circa 1800 or older), which forms the central avenue of the estate. This avenue connects both parks in landscape style on this side and provides access to the straight plot of meadow on the other side, which is entirely surrounded by ditches and enclosed by two successively right-angled straight oak avenues (triangular arrangement, 1800 or older), which are separated from the meadows by a ditched timber boundary. The meadows are divided into two squares by a broad, also ditched timber boundary. This layout of the estate section of De Moeren is a characteristic example of historic country estate architecture, where the infrastructure of waterways and avenues and the partly open and enclosed spaces for grazing and coppice cultivation are expressed in a sober and functional architectural form that also has aesthetic value. The small-scale rectangular open spaces between the two landscape-style parks are laid out in the same manner, rectangular, surrounded by ditches, and partly separated from each other and enclosed by ditched timber boundaries. On the NW side, a straight path over a ditched timber boundary, which according to the Topographic and Military map of 1894 has long been present here, forms the connection between the two landscape-style parks.
Valuation
The historic garden and park layout of De Moeren is of general cultural-historical importance
- because of its intactness
- because of its age
- as an intact example of an early landscape-style layout in the Netherlands
- because of the unity in layout between country estate and estate
- because of its beauty.
Nearby in the register
- Dienstwoning, Moersebaan 2Dienstwoningunder 1 mi
- Bijgebouw, Rucphenseweg bij 37Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Schuur(L), Moersebaan bij 2Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Stalgebouw(L), Moersebaan bij 2Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.