Rijksmonumentenregister · Netherlands
D'Erp
Baarlo, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Baron van Erplaan bij 1, 5991 BM Baarlo (Peel en Maas 31)
- Place
- Baarlo
- Municipality
- Peel en Maas
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.32992, 6.09959
- Part of complex
- 526639
- Monument number
- 526640
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryLeiden University Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 377. Kaldenkirchen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2: TUIN- EN PARKAANLEG.
Uit een landmeterskaart van 1752 blijkt de situatie ter plaatse: het kasteel ligt binnen een eigen omgrachting. Ook het met bomen beplante voorterrein ligt binnen een omgrachting, die gevoed wordt door de Kwistbeek. Dit terrein, in 1664 'den nyen boogaert' genoemd, heeft die functie tot 1962 behouden. Op de noordwestelijke punt is de watermolen gesitueerd (zie hiervoor onderdeel 5). De omgrachte nederhof met de economiegebouwen aan de zuidwestkant van het kasteel is via een brug met het kasteeleiland verbonden. Ten oosten van het kasteel ligt een geometrisch ingedeeld terrein, dat met paden omgeven en doorsneden is: de siertuin. Het gedeelte waar zich thans het parkbos bevindt is niet nader ingevuld. Toch was daar in het midden van de 18de eeuw wel degelijk sprake van een aanleg. Van omstreeks 1750 dateert een tuinontwerp voor het oostelijke deel van het huidige parkbos, bestaande uit een rechthoek, waarbinnen drie lanen lopen die in een punt bijeenkomen: een zgn. ganzenvoet (patte d'oie). De middelste laan verbreedt zich halverwege tot een ronde vijver. Dat deze ganzenvoetstructuur is uitgevoerd blijkt uit de Tranchotkaart (1804-1805). Deze situatie is in 1825, getuige de kadastrale minuut van dat jaar, niet veranderd. De formele indeling van het park is tussen 1820 en 1842 veranderd in een kleinschalig 'lustbosch'. Over de aard van dit 'lustbosch' worden wij geïnformeerd door de Topografisch en Militaire kaart van 1843-1844 en de topografische kaart uit 1891: het rechter of oostelijke deel van het parkbos heeft een indeling met kronkelende paden en open plekken tussen het geboomte, een inmiddels niet meer zo ronde waterpartij die uitmondt in de Bosbeek en een heuvel, pal tegen de Maasstraat aan die uitzicht biedt over het achterliggende bouwland. Het westelijk deel van het huidige parkbos, lange tijd als bouwland in gebruik (bouwland 't Kempke), werd vlak na 1900 bij het landschapsparkje getrokken. Het padenbeloop is hier wat stijver en ook hier werd een vijver aangelegd met een aantakking aan de Bosbeek. In het park stonden twee koepels (inmiddels verdwenen).
Rond 1850 is het gedeelte van de gracht tussen het kasteeleiland en de nederhof gedempt.
De historische tuin- en parkaanleg valt in wezen uiteen in drie gedeelten:
(a) het kasteel (zie hiervoor onderdeel 1), het poortgebouw met aangebouwde economiegebouwen (zie hiervoor de onderdelen 3 en 4) en de directe omgeving, bepaald door grachten, sier- en moestuinen; dit is een vrij gesloten geheel en heeft in de loop der eeuwen een wisselend open en gesloten karakter gehad; wel was de functie afgestemd op de directe nabijheid van kasteel en economiegebouwen.
(b) de weide voor het kasteel, eveneens omgracht, in de loop der tijd als boomgaard in gebruik geweest; dit is altijd een relatief open gedeelte geweest met een nadrukkelijke visuele en functionele relatie met het hoger gelegen dorp, de molen (zie hiervoor onderdeel 5) en de wasplaats (zie hiervoor onderdeel 6);
(c) het gedeelte ten noorden van kasteel en weide, dat als park fungeert, zij het met een door de eeuwen heen wisselende invulling. Tegenwoordig betreft het een waardevol parkbos met een gebogen lanenpatroon en als bijzondere elementen een druppelvormige vijver waarin een eiland, een tweede vijver (beide gevoed uit de gracht langs het weiland) en langs de rand een verhoging vanwaar zicht op het open land. Bijzondere bomen, zoals enkele grote taxussen, cipres, sequoia, bruine beuk; verder hoofdzakelijk beuk, eik, kastanje en acacia.
Waardering
De TUIN- EN PARKAANLEG van d'Erp, behorend tot de historische buitenplaats d'Erp is van algemeen cultuur- en tuinhistorisch belang wegens:
- de ouderdom;
- het type, namelijk uit een verdedigbaar omgracht huis gegroeide buitenplaats met gronden voor sier (parkbos) en gebruik (tuinen, weiland, boomgaard, hakhout);
- de aanleg van de buitenplaats, bestaande uit open en gesloten gedeelten en met relaties naar het omringende land (zicht op het dorp en op de Maas);
- de visuele, functionele en historische samenhang tussen de groene en gebouwde elementen;
- de zeldzaamheid van kleinschalige, besloten parkbossen met een fijnmazige padenstructuur en eenvoudige, maar typerende elementen zoals vijvers.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 2: GARDEN AND PARK LAYOUT.
From a surveyor's map of 1752 the situation at this location is evident: the castle lies within its own moat. The forecourt planted with trees also lies within a moat, which is fed by the Kwistbeek. This land, called 'den nyen boogaert' in 1664, retained this function until 1962. On the northwestern point the water mill is situated (see component 5 for this). The moated lower courtyard with the utility buildings on the southwestern side of the castle is connected to the castle island by a bridge. To the east of the castle lies a geometrically laid out area, surrounded and intersected by paths: the ornamental garden. The part where the park wood now lies was not further developed. Nevertheless, there was certainly a layout there in the middle of the 18th century. Dating from around 1750 is a garden design for the eastern part of the present-day park wood, consisting of a rectangle, within which three avenues run together to a point: a so-called goose's foot (patte d'oie). The middle avenue widens halfway into a round pond. That this goose's foot structure was executed is evident from the Tranchotkaart (1804-1805). This situation had not changed by 1825, as evidenced by the cadastral plan of that year. The formal layout of the park changed between 1820 and 1842 into a small-scale 'pleasure wood'. We are informed about the nature of this 'pleasure wood' by the Topographical and Military map of 1843-1844 and the topographical map from 1891: the right or eastern part of the park wood has a layout with winding paths and open spaces between the trees, a water feature that is by then no longer so round and flows into the Bosbeek, and a hill, right against the Maasstraat which offers a view over the arable land behind. The western part of the present-day park wood, used as arable land for a long time (arable land 't Kempke), was incorporated into the small landscape park shortly after 1900. The path layout is somewhat more rigid here and a pond was also laid out here with a connection to the Bosbeek. Two pavilions stood in the park (now gone).
Around 1850 the section of the moat between the castle island and the lower courtyard was filled in.
The historical garden and park layout essentially divides into three parts:
(a) the castle (see component 1 for this), the gate building with attached utility buildings (see components 3 and 4 for this) and the immediate surroundings, determined by moats, ornamental and kitchen gardens; this is a fairly enclosed whole and has had a varying open and enclosed character over the centuries; the function was however adapted to the immediate vicinity of the castle and utility buildings.
(b) the meadow in front of the castle, also moated, used over time as an orchard; this has always been a relatively open area with a pronounced visual and functional relationship with the higher-lying village, the mill (see component 5 for this) and the washhouse (see component 6 for this);
(c) the area to the north of castle and meadow, which functioned as a park, albeit with varying content over the centuries. At present it is a valuable park wood with a curved avenue pattern and as special elements a teardrop-shaped pond containing an island, a second pond (both fed from the moat along the meadow) and along the edge a raised area from which there is a view of the open landscape. Special trees, such as several large yews, cypress, sequoia, copper beech; furthermore mainly beech, oak, chestnut and acacia.
Valuation
The GARDEN AND PARK LAYOUT of d'Erp, belonging to the historical country estate d'Erp is of general cultural and garden-historical importance because of:
- the age;
- the type, namely a country estate that grew from a defensible moated house with grounds for ornament (park wood) and use (gardens, meadow, orchard, coppice);
- the layout of the country estate, consisting of open and enclosed sections and with relationships to the surrounding land (view of the village and the Maas);
- the visual, functional and historical coherence between the green and built elements;
- the rarity of small-scale, enclosed park woods with a fine-meshed path structure and simple, yet characteristic elements such as ponds.
Nearby in the register
- D'ErpKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Bijgebouw, Baron van Erplaan 3Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Baron van Erplaan 3Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- De KasteelmolenIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.