Rijksmonumentenregister · Netherlands
Beverweert
Driebergen-Rijsenburg,Werkhoven, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1850 - 1900
- Address
- Werkhoven, Driebergen-Rijsenburg,Werkhoven Driebergen-Rijsenburg,Werkhoven (Bunnik 26)
- Place
- Driebergen-Rijsenburg,Werkhoven
- Municipality
- Bunnik
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.03240, 5.25346
- Part of complex
- 526355
- Monument number
- 526357
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity of Amsterdam LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 9a. Sudholland. 13. Utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2: HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG.
De belangrijkste historische component in de park- en tuinaanleg is de rivier de Kromme Rijn, waaraan het kasteel is gelegen. Op de rentmeesterskaarten van 1631 en 1710 is het kasteel omgeven door een slotgracht, die in verbinding staat met de rivier. Oorspronkelijk lag er tot 1828 een voorburcht met poortgebouwen aan de gracht ten oosten van het kasteel; via een dubbele stenen boogbrug en ophaalbrug bereikte men het kasteel; het poortgebouw bestond uit een toren met doorgang en een vierkante toren ernaast; in 1631 liep de gracht ook ten noordoosten van het kasteel om twee rechthoekige terreinen met torens op de hoeken; op een afbeelding uit 1698 (en op één uit 1745 van Jan de Beijer) is er ten noorden van het kasteel een tuin met parterres de broderie, waarin zich beelden, oranjerieboompjes in potten, en obelisken bevinden; in 1710 was het eiland niet meer omgeven door een gracht, maar verbonden met de wal en nog slechts aan één zijde grenzend aan de gracht; verder stonden min of meer rechthoekige waterlopen in verbinding met de rivier, en vormde het door de tuinaanleg gekarakteriseerde gedeelte een rechthoek met de korte zijde naar de rivier. Terwijl de tuinaanleg in 1631 werd weergegeven met vier rechthoekige vakken aan de rivier (met in één vak het kasteel) en een moestuin aan de oostzijde, was in 1710 het oostelijk deel in twee langwerpige vakken beplant met in het midden een laan (net als tegenwoordig in verbinding met de Langbroekerwetering); ten noordwesten en ten zuiden van het kasteel lagen grote langwerpige parterres de broderie. Overigens waren om de 17de-eeuwse rechthoek met de tuinaanleg ook rechthoekige bospercelen aangegeven in het zuiden én aan de overzijde van de rivier in het westen.
Na het midden van de negentiende eeuw is de aanleg van het park in landschappelijke stijl gewijzigd. Rondom het kasteel kwam een verfijnde parkaanleg in landschapsstijl tot stand met solitaire bomen, boomgroepen en bospartijen, slingerende waterlopen en lanen met doorzichten naar het buitenpark. Het kasteel staat op een eiland, waar de voormalige gracht als een vijver omheen loopt; ten oosten van het kasteel staat een meerstammige linde; ten noorden van het kasteel bevindt zich een clump van drie bomen: twee paardenkastanjes en een eik; ten zuiden van het kasteel, maar dichterbij staat een groep van vier bomen, een eik, een esdoorn en twee tulpenbomen; op de noordwest en noordoost hoek van het eiland staan solitair geplaatste platanen. Alle genoemde bomen dateren uit de negentiende eeuw.
De aanleg van het buitenpark werd als voortzetting van het binnenpark minder intensief gewijzigd. Bospartijen, waarin nog restanten van slingerpaden, solitairen en boomgroepen hebben mede een waarde als coulissen van de gezichten vanuit het binnenpark.
De belangrijkste zichtassen vanuit het kasteel zijn: in zuidwestelijke richting door het bos langs de Beverweertseweg naar het dorp Werkhoven en naar de aldaar gelegen molen en kerktorens, in zuidelijke richting over de rivier de Kromme Rijn en het akkerland, in oostelijke richting over de gazons naar de Laan, en in noordelijke richting over de vijver en het park naar de akkers en het bos ten noorden van het andere deel van de Beverweertseweg.
De laanstructuur die beeldbepalend is voor de aanleg van de historische buitenplaats heeft in de loop der tijden wijzigingen ondergaan. Vermoedelijk was de belangrijkste en oudste toegang vanaf de dertiende-eeuwse Beverweertseweg; deze begint bij de (latere) Graaf van Lynden van Sandenburgweg en loopt met een bocht in noordelijke richting (voor een deel parallel aan de rivier) komt vervolgens op de Molenhoeflaan uit, buigt daar naar het noorden af, en voert verder na een haakse bocht zowel naar de boerderij Rijnveld, als naar de kruising van de Laan en de Jachtrustlaan.
De Beverweertseweg is in de buurt van het kasteel met eiken beplant (rechts van de weg in dubbele rij); verderop ligt links een bosperceel met diverse boomsoorten. Na de bocht links en rechts beuken; langs het water staan eiken en paardekastanjes. De meeste bomen dateren uit de 19de eeuw.
Na de driesprong (en een brug over de Kromme Rijn) volgt rechts een bosperceel; de Beverweertseweg splitst zich in twee delen: een niet openbare weg voert naar de boerderij Rijnveld; deze laan is dubbel beplant met beuken; rechts van deze weg een perceel met griendhout. Op de kruising (bij het gietijzeren tuinornament) gaat de dubbele laanbeplanting van beuken in enkel geplante eiken over.
In dit gedeelte van de buitenplaats liggen enkele oude paden; zo zijn er twee paden vanaf de Beverweertseweg in oostelijke richting met een recht verloop - ongeveer evenwijdig aan de Laan - en, verbonden met het meest zuidelijke pad, vier slingerpaden die min of meer noordzuid lopen, die op hun beurt aansluiten op een slingerpad van west naar oost. Westelijk van dit deel van de Beverweertseweg loopt zuidelijk een slingerpad naar een grafmonument, en noordelijk een recht pad, dat aansluit op dit slingerpad.
De openbare Beverweertseweg zet zich voort in oostelijke richting langs het hek rond het binnenpark; het binnenpark ligt rechts, en een bosperceel links; daar sluit de Beverweertseweg met een bocht aan op de viersprong van de vrijwel rechte, openbare Jachtrustlaan, de niet openbare rechte Laan, en de slingerende oprijlaan naar het kasteel.
De Molenhoeflaan is in de zestiende eeuw aangelegd; langs deze weg staat thans jonge aanplant van bruine en groene beuken.
Op afbeeldingen uit 1710 is vanuit het oosten de huidige Laan aangegeven, toen al met een laanbeplanting. De Laan verwijdde zich tot een ovaal (bij de huidige Jachtrustlaan), waar destijds een rechte smalle oprijlaan begon door het park naar het kasteel; thans is deze oprijlaan min of meer slingerend. Er is ook een aftakking naar het koetshuis.
De beplanting van de oprijlaan bestaat uit oude eiken met daaronder grote rododendron groepen.
Aan de gazonrand staan veel oude paardekastanjes.
De Laan is vanaf het kasteel in het eerste deel dubbel beplant met oude eiken (tot waar de weilanden beginnen), daarna volgen lindebomen.
De Voorlaan is beplant met beuken.
NB. Het overgrote deel van de buitenplaats ligt op het grondgebied van de gemeente Bunnik. Het oostelijke deel van het park ligt op het grondgebied van de gemeente Utrechtse Heuvelrug. Het betreft in het laatste geval het oostelijke deel van de oprijlaan vanaf de Langbroekerdijk, geflankeerd door stroken parkbos en doorzichten op het weidegebied, met de onderdelen Huis Voorlaan (14) en een stel hekpijlers (5).
Waardering
De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG van Kasteel Beverweert is in cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang:
- vanwege de verfijnde aanleg in landschapsstijl van het binnenpark, aangelegd na het midden van de negentiende eeuw;
- vanwege de architectonische relatie van het binnenpark en het buitenpark;
- als gaaf bewaard voorbeeld van een tot landschapspark getransformeerde aanleg rondom een Utrechts middeleeuws kasteel waarvan de in het veld nog herkenbare oorsprong tot in de Middeleeuwen teruggaat;
- vanwege de gaafheid en de hoge ensemblewaarden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 2: HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT.
The most important historic component in the park and garden layout is the river Kromme Rijn, on which the castle is situated. On the steward's maps of 1631 and 1710 the castle is surrounded by a moat, which connects with the river. Originally until 1828 there was a forecastle with gatehouse buildings at the moat to the east of the castle; via a double stone arch bridge and drawbridge one reached the castle; the gatehouse consisted of a tower with passage and a square tower next to it; in 1631 the moat also ran to the northeast of the castle around two rectangular plots with towers at the corners; in an image from 1698 (and in one from 1745 by Jan de Beijer) to the north of the castle there is a garden with parterres de broderie, in which statues, orange trees in pots, and obelisks are located; in 1710 the island was no longer surrounded by a moat, but connected with the wall and only bordering the moat on one side; furthermore more or less rectangular watercourses connected with the river, and the section characterized by the garden layout formed a rectangle with the short side towards the river. Whereas the garden layout in 1631 was shown with four rectangular plots at the river (with the castle in one plot) and a vegetable garden on the east side, in 1710 the eastern part was planted in two elongated plots with a lane in the middle (just as today in connection with the Langbroekerwetering); to the northwest and south of the castle lay large elongated parterres de broderie. Moreover, around the 17th-century rectangle with the garden layout rectangular forest plots were also indicated in the south and on the other side of the river in the west.
After the middle of the nineteenth century the layout of the park was transformed in landscape style. Around the castle a refined park layout in landscape style came into being with solitary trees, groups of trees and wooded areas, meandering watercourses and lanes with vistas towards the outer park. The castle stands on an island, where the former moat runs around it as a pond; to the east of the castle stands a multi-stemmed lime tree; to the north of the castle there is a clump of three trees: two horse chestnuts and an oak; to the south of the castle, but closer, stands a group of four trees, an oak, a maple and two tulip trees; on the northwest and northeast corner of the island stand solitarily placed plane trees. All the trees mentioned date from the nineteenth century.
The layout of the outer park was modified less intensively as a continuation of the inner park. Wooded areas, in which remnants of meandering paths, solitaries and groups of trees still remain, also have value as backdrops to the views from the inner park.
The main sight lines from the castle are: in a southwesterly direction through the wood along the Beverweertseweg to the village of Werkhoven and to the mill and church towers located there, in a southerly direction over the river Kromme Rijn and the arable land, in an easterly direction over the lawns towards the Laan, and in a northerly direction over the pond and the park towards the arable land and the wood to the north of the other part of the Beverweertseweg.
The lane structure which is characteristic of the layout of the historic country estate has undergone changes over time. Presumably the most important and oldest access was from the thirteenth-century Beverweertseweg; this begins at the (later) Graaf van Lynden van Sandenburgweg and runs with a curve in a northerly direction (for part of its length parallel to the river) then emerges on the Molenhoeflaan, turns northwards there, and continues further after a right-angled bend both towards the farm Rijnveld, and towards the intersection of the Laan and the Jachtrustlaan.
The Beverweertseweg is in the vicinity of the castle planted with oaks (to the right of the road in double row); further on to the left lies a wooded plot with various tree species. After the left and right bend beeches; along the water stand oaks and horse chestnuts. Most of the trees date from the 19th century.
After the three-way junction (and a bridge over the Kromme Rijn) follows on the right a wooded plot; the Beverweertseweg splits into two parts: a non-public road leads to the farm Rijnveld; this lane is planted doubly with beeches; to the right of this road a plot with osier wood. At the intersection (at the cast-iron garden ornament) the double lane planting of beeches changes to singly planted oaks.
In this section of the country estate there are several old paths; there are two paths from the Beverweertseweg in an easterly direction with a straight course - approximately parallel to the Laan - and, connected with the most southern path, four meandering paths that run more or less north-south, which in turn connect to a meandering path from west to east. To the west of this part of the Beverweertseweg runs to the south a meandering path to a grave monument, and to the north a straight path, which connects to this meandering path.
The public Beverweertseweg continues in an easterly direction along the fence around the inner park; the inner park lies to the right, and a wooded plot to the left; there the Beverweertseweg connects with a curve to the four-way intersection of the more or less straight public Jachtrustlaan, the non-public straight Laan, and the meandering drive to the castle.
The Molenhoeflaan was laid out in the sixteenth century; along this road now stands young planting of brown and green beeches.
In images from 1710 the current Laan is shown from the east, already at that time with lane planting. The Laan widened to an oval (at the current Jachtrustlaan), where at that time a straight narrow drive began through the park to the castle; now this drive is more or less meandering. There is also a branch to the coach house.
The planting of the drive consists of old oaks with large rhododendron groups beneath them.
On the lawn edge stand many old horse chestnuts.
The Laan from the castle in the first section is planted doubly with old oaks (to where the pastures begin), then follow lime trees.
The Voorlaan is planted with beeches.
NB. The vast majority of the country estate lies on the territory of the municipality of Bunnik. The eastern part of the park lies on the territory of the municipality of Utrechtse Heuvelrug. This concerns in the latter case the eastern part of the drive from the Langbroekerdijk, flanked by strips of park wood and vistas on the pasture area, with the components Huis Voorlaan (14) and a set of gate posts (5).
Valuation
The HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT of Kasteel Beverweert is of general cultural-historical importance:
- because of the refined layout in landscape style of the inner park, laid out after the middle of the nineteenth century;
- because of the architectural relationship of the inner park and the outer park;
- as a well-preserved example of a layout transformed into a landscape park around a medieval Utrecht castle whose origin still recognizable in the field dates back to the Middle Ages;
- because of the integrity and the high ensemble values.
Nearby in the register
- Koetshuis(L), Beverweertseweg 60 eBijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- BeverweertKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Beverweertseweg bij 60Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Beverweertseweg bij 60Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.