Rijksmonumentenregister · Netherlands
Rinia-State
Oudemirdum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Landhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1843 - 1844
- Address
- Star Numanwei 7, 8567 JX Oudemirdum (De Fryske Marren 21)
- Place
- Oudemirdum
- Municipality
- De Fryske Marren
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.84598, 5.54236
- Part of complex
- 526278
- Monument number
- 526279
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1821 map "United Provinces." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 1: (Numanwei 7, Oudemirdum) HOOFDGEBOUW VAN HET COMPLEX RINIASTATE LANDHUIS RINIASTATE.
Witgepleisterd hoofdgebouw in neo-classicistische stijl, in 1843 ontworpen door de Leeuwarder architect Thomas Romein en in hetzelfde jaar gebouwd voor de eigenaresse, de weduwe Drieling. Het huis is één der weinige bewaard gebleven ontwerpen voor landhuizen van Thomas Romein (1811-1881); het ontwerp wordt bewaard in het Fries Museum. Het huis is gesitueerd op de top van een flauwe helling en neemt ook hierdoor een dominante positie in in de historische parkaanleg. Het huis is tegelijkertijd met de historische parkaanleg geconcipieerd en vormt hiermee een eenheid. Het huis is geplaatst op een smalle plint en bestaat uit een verhoogd smal blokvormig middenstuk onder flauw zadeldak (twee vierkante schoorstenen met kappen tegen de nokeinden; een luidbel, bedienbaar vanuit de keuken, centraal op het dak) met twee bredere blokvormige zijstukken onder afgeplatte schilddaken; de daken zijn gedekt met Friese geglazuurde golfpannen. Het middenstuk heeft een tympaanbekroning (met halfrond venster met spaakroeden aan de voor- en achterzijde) waarvan de onderzijde de kroonlijst vormt van de verdiepingsgevel van het middenstuk, dat terzijde door Dorische pilasters wordt beëindigd. De kroonlijst (met tandlijst) gaat langs de twee zijden van het middenstuk om en vormt hier tevens de goot van het zadeldak. Ook de de voor- en zijgevels van de middenstukken worden door een kroonlijst met tandlijst afgesloten waarin eveneens de goten zijn opgenomen. Ter hoogte van het middenstuk vormt deze kroonlijst de beëindiging van de driezijdig uitgebouwde gevelpartij ter plekke (tuinkamer). De kroonlijst is hier het onderstuk van de ballustrade van het balkon op de verdieping van het middenstuk. Een geraffineerd detail is de uitvoering van het fries van het hoofdgestel waar het tympaan van het middenstuk aan de voorzijde op rust. Dit fries zwenkt naar beneden boogvormig iets uit. Optisch geeft dit de indruk dat de gevel van de verdieping van het middenstuk boogvormig iets naar binnen zwenkt. Dit verleent het huis aan deze zijde niet alleen een extra perspectiefwaarde, tevens wordt hiermee een ruimtelijke relatie met het omringende park gelegd. De afwerking van het fries is een antwoord op het glooiende profiel van de helling waar het midden op staat en op de twee boogvormig uitzwenkende boscoulissen van het park terzijde van het huis. In de verhoogde zijgevels van het middenstuk een rond glas in loodvenster met Davidster in rood en geel, als uitdrukking van de Joodse afkomst van de opdrachtgever van het huis. In het beganegronds driezijdig uitgebouwde middenstuk drie halfronde naar de grond doorlopende vensters met levensboom (palmet en voluten) in de halfronde bovenlichten. In de halfronde bovenlichten van de vensters van de zijstukken (voor- en zijgevels) een identiek levensboom-motief. Het centrale venster van de uitbouw is als dubbele terrasdeur uitgevoerd met ornamentele zuilvormige deurnaald. Deze drie vensters in de uitbouw vertonen paneelvakken met centraal discus-motief aan de onderzijde. De vensters van het middenstuk en de zijstukken zijn aan de voor- en zijkanten van halfronde persiennes voorzien. Verdieping middenstuk: centraal een dubbele zesruits balkondeur (ornamentele deurnaald) met persiennes met aan weerszijden een enkel hoog drieruitsvenster met enkele persienne. Voorzijde middenstukken een openslaand zesruitsvenster centraal gelegen in een iets terugliggend omlijst gevelveld. In de kap van de middenstukken zowel aan de voor- als zijkanten centraal een naar binnengebouwde dakkapel met openslaande vierruitsvensters (deze dakkapellen zijn ten dele later aangebracht). Rechter zijgevel: centraal een hoge slanke entree-deur met paneelvakken en halfrond bovenlicht, voorafgegaan door een bordestrap van twee treden, met aan weerszijden een venster als aan de voorzijden van de middenstukken. Linker zijgevel is identiek aan de rechter zijgevel; centraal echter een dubbele terrasdeur als aan de voorzijde van het middenstuk. Achtergevel: het middenstuk vertoont beganegronds en op de verdieping drie zesruitsschuifvensters. Op de tweede verdieping drie openslaande vierruitsvensters. De achtergevel van het linker middenstuk bestaat uit twee traveëen met links een vierruits openslaand venster en rechts een deurpartij als aan de rechter zijgevel, maar dan met een rechte overkapping. Onder deur en venster een keldervenster deels onder het maaiveld, achter diefijzers, voorafgegaan door een schuin aflopend roosterwerk, gevat in een hard stenen omlijsting. In de kap twee halfronde glas-in-lood vensters. In de achtergevel van het rechter zijstuk beganegronds en op de verdieping twee vensternissen. Aan de rechterzijde een pomp met ijzeren hengsel. Inwendig: het huis kent grotendeels zijn oorspronkelijke indeling uit de bouwtijd. Aan de voorzijde kent het huis twee en aan de achterzijde drie verdiepingen. De vensters beganegronds hebben nog alle de binnenluiken met paneelvakken. In de zwikken van de rondboogvensters waaiervormige ornamentstukken. In de hal en gang grenzend aan de hoofdentree aan de rechter zijgevel rijk bewerkte Italiaanse ornamenttegels als vloertegels. Oorspronkelijk waren de deuren houtgekleurd. Bij de restauratie van het huis in de jaren '90 van de 20ste eeuw werd de huidige kleurstelling aangebracht. Centraal aan de achterzijde van het huis het trappenhuis met eenvoudige bordestrap. In de tuinkamer een 19de-eeuwse schouw; in de eetzaal, die over de lengte van de linker gevel is gelegen, eveneens een 19de-eeuwse schouw met houten ornamentele schoorsteenboezem met spiegel. In de keuken deels nog oorspronkelijke betegeling met witjes en pomp met koperen hengsel. Op de verdieping in de kamer centraal aan de voorzijde schoorsteenmantel met floretmotieven in stuc.
Waardering
Het hoofdgebouw van het complex Riniastate landhuis Riniastate is in cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang:
- vanwege de ouderdom;
- vanwege de schoonheid;
- vanwege de gaafheid;
- als relatief zeldzaam bewaard gebleven voorbeeld van een ontwerp voor een landhuis van de bekende Friese architect Thomas Romein;
- vanwege de centrale ligging in de historische parkaanleg en de ornamentele waarde die het hierin vertegenwoordigt;
- vanwege de in de architectuur van het huis tot uitdrukking gebrachte relatie met de parkaanleg (fries middenstuk).
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 1: (Numanwei 7, Oudemirdum) MAIN BUILDING OF THE RINIASTATE COUNTRY HOUSE COMPLEX RINIASTATE.
Whitewashed main building in neo-classical style, designed in 1843 by the Leeuwarden architect Thomas Romein and built in the same year for the owner, the widow Drieling. The house is one of the few surviving designs for country houses by Thomas Romein (1811-1881); the design is preserved in the Fries Museum. The house is situated on the top of a gentle slope and thereby occupies a dominant position in the historic park layout. The house was conceived at the same time as the historic park layout and forms a unity with it. The house is placed on a narrow plinth and consists of a raised narrow block-shaped central section under a gentle gabled roof (two square chimneys with caps against the ridge ends; a bell, operable from the kitchen, centrally on the roof) with two broader block-shaped side sections under flattened hipped roofs; the roofs are covered with Frisian glazed corrugated tiles. The central section has a tympanum crowning (with semi-circular window with spoke glazing bars on the front and rear sides) the underside of which forms the cornice of the upper storey facade of the central section, which is terminated on the sides by Doric pilasters. The cornice (with dentil moulding) runs along the two sides of the central section and also forms here the gutter of the gabled roof. Both the front and side facades of the central sections are also terminated by a cornice with dentil moulding in which the gutters are also incorporated. At the height of the central section, this cornice forms the termination of the three-sided projecting facade section at that location (garden room). The cornice is here the lower part of the balcony balustrade on the upper storey of the central section. A refined detail is the execution of the frieze of the main entablature on which the tympanum of the central section rests at the front. This frieze curves downwards in an arch slightly outward. Optically this gives the impression that the facade of the upper storey of the central section curves slightly inward in an arch. This lends the house on this side not only an additional perspective value; it also creates a spatial relationship with the surrounding park. The finish of the frieze is a response to the sloping profile of the slope on which the centre stands and to the two arch-shaped curving wooded backdrops of the park beside the house. In the raised side facades of the central section a round stained-glass window with Star of David in red and yellow, as an expression of the Jewish origin of the patron of the house. On the ground floor in the three-sided projecting central section three semi-circular windows extending to the ground with tree of life (palmette and volutes) in the semi-circular fanlights. In the semi-circular fanlights of the windows of the side sections (front and side facades) an identical tree of life motif. The central window of the projection is executed as a double terrace door with ornamental column-shaped door pin. These three windows in the projection show panel fields with central discus motif on the underside. The windows of the central section and the side sections are provided on the front and sides with semi-circular shutters. Upper storey of central section: centrally a double six-pane glazed balcony door (ornamental door pin) with shutters with on either side a single tall three-pane window with single shutter. Front side of central sections an opening six-pane window centrally located in a slightly recessed outlined facade field. In the roof of the central sections both on the front and side facades centrally a built-in roof dormer with opening four-pane windows (these roof dormers were partly added later). Right side facade: centrally a tall slender entrance door with panel fields and semi-circular fanlight, preceded by a flight of steps of two treads, with on either side a window as on the front sides of the central sections. Left side facade is identical to the right side facade; centrally however a double terrace door as on the front of the central section. Rear facade: the central section shows on the ground floor and on the upper storey three six-pane sash windows. On the second storey three opening four-pane windows. The rear facade of the left central section consists of two bays with on the left a four-pane opening window and on the right a door section as on the right side facade, but with a straight canopy. Below door and window a cellar window partly below ground level, behind burglar bars, preceded by a sloping grid work, set in a hard stone surround. In the roof two semi-circular stained-glass windows. In the rear facade of the right side section on the ground floor and on the upper storey two window recesses. On the right side a pump with iron handle. Interior: the house largely retains its original layout from the construction period. On the front side the house has two and on the rear side three storeys. The ground floor windows still all have interior shutters with panel fields. In the soffits of the round-arched windows fan-shaped ornamental pieces. In the hall and passage adjoining the main entrance on the right side facade richly decorated Italian ornamental tiles as floor tiles. Originally the doors were wood-coloured. During the restoration of the house in the 1990s the current colour scheme was applied. Centrally at the rear of the house the stairwell with simple flight of steps. In the garden room a 19th-century fireplace; in the dining room, which runs the length of the left facade, also a 19th-century fireplace with wooden ornamental chimney breast with mirror. In the kitchen partly original tiling with whitewares and a pump with copper handle. On the upper storey in the room centrally at the front a fireplace mantel with floret motifs in stucco.
Assessment
The main building of the Riniastate country house complex Riniastate is of general importance from a cultural-historical perspective:
- because of its age;
- because of its beauty;
- because of its integrity;
- as a relatively rare surviving example of a design for a country house by the renowned Frisian architect Thomas Romein;
- because of its central location in the historic park layout and the ornamental value it represents within it;
- because of the relationship with the park layout expressed in the architecture of the house (frieze of central section).
Nearby in the register
- Dienstwoning, Star Numanwei 7Dienstwoningunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Star Numanwei 7Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Rinia-StateTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Kerkstraat 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.