Rijksmonumentenregister · Netherlands
Complex Dorpsstraat
Oud Gastel, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Tuinmanswoning(K)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1775
- Address
- Dorpsstraat bij 42, 4751 AM Oud Gastel (Halderberge 30)
- Place
- Oud Gastel
- Municipality
- Halderberge
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.59001, 4.45968
- Part of complex
- 521523
- Monument number
- 525968
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1748 map "Septem Provinciae Belgium Foederatum." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Aan de zuidzijde van het complex gelegen éénlaags voormalige TUINMANSWONING in Ambachtelijk-Traditionele trant, waarschijnlijk daterende van omstreeks 1775. Oorspronkelijk was het pand een herberg behorende bij de brouwerij van Mastboom. De woning ligt in het verlengde van het bijbehorende herenhuis en sluit eveneens aan op de rooilijn van de straat. Hij wordt van het herenhuis gescheiden door de houten poort die toegang verleent tot het terrein. De tuinmanswoning wordt aan de linker- en achterzijde omgeven door een erf. Hoewel het pand enige wijzigingen heeft ondergaan bleef het laat 18de-eeuwse karakter bewaard. Binnen de achtergevel is rechts een korfboogingang reeds lang dichtgemetseld en voorzien van een venster. Binnen de voorgevel werd waarschijnlijk in het begin van de 20ste eeuw een breed venster gerealiseerd. Met uitzondering van de ingang zijn de gevelopeningen hier dichtgezet.
Omschrijving.
De voormalige tuinmanswoning heeft een rechthoekige plattegrond en een zolderverdieping die opgenomen is binnen een zadeldak dat gedekt is met rode oud-Hollandse pannen. Op de nok bevindt zich een gecementeerde schoorsteen. De gevels zijn gemetseld in 18de-eeuwse handvormsteen in kruisverband. Binnen de voorgevel hebben de gevelopeningen een anderhalfsteens strek. Binnen de achtergevel zijn ze voorzien van een rollaag.
De witgeschilderde voorgevel met grijsgeschilderde plint heeft links een breed, dichtgezet venster met centraal een raam alsmede twee smallere nevenlichten en een tweeruits bovenlicht. Binnen de middenas bevat de gevel een ingang met een hardstenen onderdorpel en dito neuten, een duivenjagerkozijn en een geprofileerd kalf. De ingang bevat een jongere deur. Het bovenlicht is dichtgezet. Het rechterdeel van de gevel heeft twee dichtgezette vensters met kozijnen met luiksponning. Alle vensters binnen de voorgevel hebben een hardstenen lekdorpel. De rechter zijgevel sluit aan op de belendende bebouwing. De linker zijgevel is blind. De achtergevel heeft binnen de middenas een ingang met een kraalprofielkozijn en opgeklampte deur. Aan de linkerzijde sluit op de ingang een laag geplaatst venster aan met een vierruits raam en een kozijn met luiksponning. Rechts van de ingang bevindt zich een brede dichtgemetselde korfboogingang. Hier is een venster gerealiseerd met kozijn met vellingkant en een zesruits schuifraam. Links van het venster bevindt zich een houten pompbak met smeedijzeren mechanisme op een gemetselde sokkel. De gevel bevat links een hoog geplaatst venster met een negenruits schuifraam. Hieronder is een kelderlicht met een kraalprofielkozijn en een vierruits raampje. Alle vensters hebben een houten lekdorpel. Het interieur bevat diverse authentieke elementen. De kapconstructie bestaat uit een beschoten gordingenkap met naar de gordingen afgeschoorde spanten. Er is een kelder aanwezig alsmede een gemetselde oven.
Waardering.
De voormalige tuinmanswoning is van algemeen belang. Het object heeft cultuurhistorische waarde als onderdeel van het complex, dat betekenis heeft vanwege de regionaal zeer bekende familie Mastboom, die deze locatie sinds de 18de eeuw bewoont en het herenhuis in 1874 liet bouwen. Deze waarde wordt onderstreept door de aanwezigheid van het bijbehorende herenhuis alsmede een bijbehorend terrein met voormalige tuinmanswoning, erf en boomgaard. Tevens cultuurhistorische waarde vanwege de vroegere functies als herberg en tuinmanswoning. Het object heeft architectuurhistorische waarde als karakteristiek en redelijk gaaf voorbeeld van een in oorsprong laat 18de-eeuws gebouw met diverse constructies en details uit de bouwtijd. Door de latere verbouwingen tot tuinmanswoning is het pand tevens een markant voorbeeld van een eenvoudige historische dorpswoning van een oorspronkelijk algemeen voorkomend, thans echter zeldzaam geworden type.
Het object heeft ensemblewaarden wegens de situering, een karakteristiek onderdeel vormende van de historische bebouwing in de Dorpsstraat te Oud-Gastel en vanwege de beeldbepalende ligging op een terrein dat verder bepaald wordt door een herenhuis, een schuur, een erf en een boomgaard met buxushagen en een monumentale beukenhaag.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Located on the south side of the complex, a single-storey former GARDENER'S DWELLING in the Artisanal-Traditional style, probably dating from around 1775. Originally the property was an inn belonging to the Mastboom brewery. The dwelling lies in line with the adjoining manor house and likewise adjoins the street building line. It is separated from the manor house by the wooden gate which provides access to the grounds. The gardener's dwelling is surrounded on the left and rear sides by a courtyard. Although the property has undergone some alterations, the late 18th-century character has been preserved. Within the rear facade, on the right a basket-arch doorway has long been bricked up and provided with a window. Within the front facade, probably in the early 20th century a wide window was created. With the exception of the entrance, the openings here are closed off.
Description.
The former gardener's dwelling has a rectangular floor plan and an attic storey incorporated within a gabled roof covered with red traditional Dutch tiles. On the ridge there is a cemented chimney. The facades are built in 18th-century hand-formed brick in cross bond. Within the front facade the openings have a one-and-a-half-brick reveal. Within the rear facade they are provided with a course.
The whitewashed front facade with grey-painted plinth has on the left a wide, closed-off window with centrally a frame as well as two narrower side lights and a two-light fanlight. Within the centre axis the facade contains a doorway with a hardstone threshold and likewise horn stones, a dovetail window frame and a moulded calf. The doorway contains a later door. The fanlight is closed off. The right part of the facade has two closed-off windows with frames with shutter grooves. All windows within the front facade have a hardstone drip moulding. The right side facade adjoins the adjoining building. The left side facade is blind. The rear facade has within the centre axis a doorway with a bead-moulded window frame and a fixed door. On the left side a low-placed window adjoins the doorway with a four-light frame and a frame with shutter grooves. To the right of the doorway is a wide bricked-up basket-arch doorway. Here a window has been created with frame with feather edge and a six-light sash window. To the left of the window is a wooden pump trough with wrought-iron mechanism on a brick base. The facade contains on the left a high-placed window with a nine-light sash window. Below it is a cellar light with a bead-moulded window frame and a four-light small window. All windows have a wooden drip moulding. The interior contains various authentic elements. The roof truss structure consists of a boarded principal rafter roof with rafters bevelled to the principals. A cellar is present as well as a brick oven.
Valuation.
The former gardener's dwelling is of general interest. The object has cultural-historical value as part of the complex, which has significance because of the regionally well-known Mastboom family, who have inhabited this location since the 18th century and had the manor house built in 1874. This value is underscored by the presence of the adjoining manor house as well as adjoining grounds with former gardener's dwelling, courtyard and orchard. Also cultural-historical value because of the former functions as an inn and gardener's dwelling. The object has architectural-historical value as a characteristic and reasonably well-preserved example of an originally late 18th-century building with various constructions and details from the building period. Through the later conversions to a gardener's dwelling, the property is also a striking example of a simple historic village dwelling of an originally common, but now rare type.
The object has ensemble values because of the location, forming a characteristic part of the historic development in the Dorpsstraat in Oud-Gastel and because of the visually defining position on grounds which is further determined by a manor house, a barn, a courtyard and an orchard with box hedges and a monumental beech hedge.
Nearby in the register
- Woonhuis, Dorpsstraat 42Woonhuisunder 1 mi
- Complex DorpsstraatOpslagunder 1 mi
- Kerk, Dorpsstraat 13Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Dorpsstraat 9Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.