Rijksmonumentenregister · Netherlands
Allerheiligst Sacrement
Delft, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1938 - 1939
- Address
- Poortlandplein 1, 2628 BM Delft
- Place
- Delft
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.00754, 4.37214
- Part of complex
- 525272
- Monument number
- 525273
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "37 Rotterdam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
R.k. KERK Allerheiligst Sacrament uit 1938-39 in de stijl van het Traditionalisme (Bossche School) gebaseerd op de Romaanse kerkenbouw, naar ontwerp van architect ir. H. Thunnissen van het architectenbureau Thunnissen en Hendricks te 'S Gravenhage i.s.m. J.Th. v. Rossem te Delft. De doopkapel aan de noordoostzijde, die met een tussenlid met de kerk verbonden is, stamt uit de jaren zestig, net als de kruiswegstaties in mozaiëk. Het glas-in-beton van de kapel en de staties zijn ontworpen door Peter Wiegersma. De kapel zelf werd gebouwd door de Fa. Kerklaan uit Delfgauw naar ontwerp van architect Hekker. Links en rechts van het priesterkoor bevinden zich twee beelden, voorstellende de H. Jozef (patroon van de kerk met kerkgebouw in zijn hand) en H. Paulus (met een zwaard en een rol, die zijn brieven symboliseren). Het altaarmeubilaar stamt van 1976. Links van het koor bevindt zich een eerste steen van 1939 met de tekst: "Me Posuit J.L. Dankelman Decanus A.D. VIII KAI AUG MCMXXXIX.
Het grote marmeren beeld van Maria ten Hemelopneming is vervaardigd in Genua, sinds 1818 in Nederland en sinds 1940 aan de kerk in bruikleen gegeven door het Bisschoppelijk Museum Haarlem. De twee reliëfs in majolica voorstellende de Moeder van Altijddurende Bijstand en de Moeder van Goede Raad zijn van de hand van H. Etienne, evenals een kruisgroep van eikenhout uit 1941 met een Maria- en Johannesfiguur uit 1946. Achterin de kerk het beeld van de H. Antonius (met een monstrans).
Omschrijving
De kerk is een gesloten pseudo-basiliek met robuuste toren opgetrokken vanuit een samengestelde, grofweg trapeziumvormige plattegrond en bestaat uit een samengesteld, asymmetrisch bouwvolume. De plattegrond verspringt trapsgewijs en volgt zo de naar het oosten breder wordende kavel. Het schip is onderverdeeld in een deel van drie traveeën en een breder deel van vier traveeën, onder een verlengd dakvlak. Op beide dakvlakken bevinden zich twee met zink bekleedde dakkapellen. Vóór het hoge schip onder een zadeldak bevindt zich een lager, smaller, drie traveeën lang volume. Dit heeft eveneens een zadeldak en wordt doorsneden door de risalerende toren. Voorts zijn in de oksels van de hoofdvolumes éénlaagse bouwvolumes onder lessenaarsdaken gerealiseerd. Aan de zuidwestzijde van het schip zijn enkele van deze nevenvolumes met plat dak en houten goot gebouwd, die diverse functies - onder meer de sacristie en biechtruimten - hebben. Aan de oostzijde bevindt zich een lager, één travee lang volume onder een zadeldak. Het halfronde koor is daarmee verbonden en heeft een kap met overstek en zeven dakschilden. Aan de noordoostzijde bevindt zich een zeshoekige kapel met koperen dak, die via een tussenlid met het hoofdvolume is verbonden. Ter erfafscheiding bevindt zich langs de Simonsstraat een bakstenen muur, waartegen een vrij van de kerk staand transformatorhuisje van één bouwlaag is opgetrokken. Dit transformatorgebouw heeft een plat dak met overstek op houten klossen.
Het gebouw is opgetrokken in geel-grauwe baksteen in Noors verband met een heldere voeg. Het lage trasraam is afgesloten met een rollaag. In de zijgevels zijn op regelmatige afstand op ooghoogte kleine baksteenmozaïeken in drie verschillende patronen aangebracht. De sluitstukken, hoekstenen en lekdorpels van de kleine spitsboogvensters zijn vervaardigd van kunststeen. De lekdorpels van de staande spitsboogvensters bestaan uit afgeronde grestegels. In de toren zijn ze van baksteen. De ronde vensters hebben rondom een koppenlaag, die boven en onder als kleine hanenkam is uitgevoerd, of zijn van een natuurstenen lekgootje voorzien. De overstekende goten met gootklossen bestaan uit beton.
De 25 meter hoge toren heeft in de onderste geledingen galmgaten. Bovenaan bevinden zich aan iedere zijde reeksen van drie rondboogvensters. De gevels worden afgesloten met uitgemetselde rondboogfriesen. De gemetselde, zeskantige spits wordt bekroond door een tufstenen, bolvormig element met daarop een latijns kruis. De hoofdentree in de noordwestgevel (voorgevel) bestaat uit een inpandig portiek met forse hoekstenen. Ook de dubbele deur is zwaar omlijst met kunststenen blokken. Een hoge strek wordt afgesloten met een sluitsteen, waarop in reliëf een pelikaan, die zijn jongen voedt met zijn eigen bloed, is afgebeeld. De deuren hebben ijzeren beslag en gehengen en koperen stootbord, zijn voorzien van een ruit (in de vorm van een op zijn punt geplaatst vierkant), en hebben een uitgebreid patroon van profiellijsten. Dit patroon bestaat uit op zijn punt geplaatste vierkanten en loopt over de twee deuren door. De overige entree's, namelijk twee nevenentree's in de zijgevels en twee nevenentree's in twee van de éénlaagse aanbouwen, bestaan uit een ondiep inpandig portiek met trapsgewijs verspringende dagkanten. Vóór de entree's bevinden zich gemetselde stoepen met twee treden. Kunststenen blokken, een strek met kunststenen aanzet- en sluitstenen en ter afsluiting een uitkragende waterlijst verrijken de entree. De sluitsteen is bij de entree's in de zijgevels uitgebouwd tot forse, gebouchardeerde hanenkam. In de entree's van de nevenvolumes ontbreekt de sluitsteen. De gemetselde lisenen, die bovenaan met een kunststenen blok afgesloten worden, accentueren de traveemaat en ondersteunen het verticale ritme van de smalle spitsboogvensters. Iedere travee bevat drie langgerekte spitsboogvensters met glas-in-lood. De kopse gevels zijn grotendeels blind, met uitzondering van de gevels van de éénlaagse bouwvolumes. In deze gevels bevinden zich respectievelijk ronde vensters of entree's.
In het koor bevinden zich laaggeplaatste cryptevensters.
Het nagenoeg gave interieur heeft de oorspronkelijke indeling grotendeels behouden. Boven het entreeportaal bevindt zich de orgelgalerij. Schip en zijbeuken bevinden zich onder één dakschild en worden gescheiden door zuilen met teerlingachtige kapitelen en de rechthoekige kolommen, waarop de ijzeren spanten rusten. De eenvoudige stalen profielen zijn geklinknageld. Schip en koor worden gescheiden door bakstenen scheimuren met spitsboogvormige openingen met meervoudige rollagen. De kap is met grenen delen beschoten. De extra ruimte, die is ontstaan door de verspringende plattegrond, is niet bij de kerkruimte betrokken maar benut voor het onderbrengen van onder meer de biechtruimten. De wanden in moppen in Vlaams verband worden bovenaan afgesloten met een uitgemetselde sierlijst. De gebrandschilderde glazen in het verhoogde koor zijn gewijd aan de H. Drievuldigheid, aan heiligen waaronder Thomas van Aquino, H. Clara en de H. Juliana van Cornillon. In de kerk voorts een tegelvloer van travertin, het oorspronkelijk bankenplan en eikenhouten banken, biechtstoelen met getoogde deuren met glas-in-lood ruiten, orgelgalerij in hout verrijkt met gesneden delen, toegang naar opgang galerij afgesloten met smeedijzeren hekwerk. Voormalige Sacristie met ketelhuis eronder. Orgel en orgelkas zijn niet van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg.
Waardering
De r.k. kerk Allerheiligst Sacrement uit 1938/39 van archtitect Thunissen is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde
- als uitdrukking van een religieuze functie en vanwege de historisch-functionele samenhang tussen de gebouwen;
- als voorbeeld van de bouwstijl, namelijk het Traditionalisme en vanwege de hoge mate van gaafheid van de hoofdvorm, detaillering, materiaalgebruik en interieur.
Het kerkgebouw heeft stedenbouwkundige waarde vanwege de prominente ligging aan het Poortlandplein en vanwege de ruimtelijk-functionele en visuele relatie met het parochiehuis en het voormalige patronaatsgebouw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
R.c. CHURCH Allerheiligst Sacrament from 1938-39 in the style of Traditionalism (Bossche School) based on Romanesque church architecture, designed by architect ir. H. Thunnissen of the architectural office Thunnissen en Hendricks in 's Gravenhage in collaboration with J.Th. v. Rossem in Delft. The baptistery chapel on the north-east side, which is connected to the church by a connecting link, dates from the nineteen-sixties, as do the stations of the cross in mosaic. The glass-in-concrete of the chapel and the stations were designed by Peter Wiegersma. The chapel itself was built by Fa. Kerklaan from Delfgauw designed by architect Hekker. To the left and right of the priest's choir are two statues, depicting St. Joseph (patron saint of the church with a church building in his hand) and St. Paul (with a sword and a scroll, which symbolise his epistles). The altar furnishings date from 1976. To the left of the choir is a foundation stone from 1939 with the text: "Me Posuit J.L. Dankelman Decanus A.D. VIII KAI AUG MCMXXXIX.
The large marble statue of Mary Assumed into Heaven was made in Genoa, has been in the Netherlands since 1818 and has been on loan to the church since 1940 by the Bishops' Museum Haarlem. The two reliefs in majolica depicting the Mother of Perpetual Help and the Mother of Good Counsel are by H. Etienne, as is a crucifix group of oak wood from 1941 with a Mary and John figure from 1946. At the back of the church is the statue of St. Anthony (with a monstrance).
Description
The church is a closed pseudo-basilica with a robust tower rising from a composite, roughly trapezoidal floor plan and consists of a composite, asymmetrical building volume. The floor plan steps inward and thus follows the plot that widens toward the east. The nave is subdivided into a section of three bays and a wider section of four bays, under an extended roof plane. On both roof planes there are two roof dormers clad in zinc. In front of the tall nave under a gabled roof is a lower, narrower, three-bay-long volume. This also has a gabled roof and is intersected by the projecting tower. Furthermore, one-storey building volumes under lean-to roofs are realised in the angles of the main volumes. On the south-west side of the nave, some of these ancillary volumes with flat roof and wooden gutter have been built, which serve various functions - including the sacristy and confessional spaces. On the east side there is a lower, one-bay-long volume under a gabled roof. The semi-circular choir is connected to it and has a roof with overhang and seven roof tiles. On the north-east side there is a hexagonal chapel with a copper roof, which is connected to the main volume by a connecting link. At the property boundary there is a brick wall along Simonsstraat, against which a free-standing transformer building of one storey is constructed. This transformer building has a flat roof with overhang on wooden blocks.
The building is constructed in yellow-grey brick in English bond with a clear joint. The low tuff header course is closed with a roll course. In the side facades, small brick mosaics in three different patterns are placed at regular intervals at eye level. The copings, corner stones and drip mouldings of the small pointed-arch windows are made of artificial stone. The drip mouldings of the standing pointed-arch windows consist of rounded roof tiles. In the tower they are of brick. The round windows have a header course all around, which above and below is executed as a small rooster comb, or are provided with a natural stone drip gutter. The overhanging gutters with gutter brackets consist of concrete.
The 25-metre-high tower has sounding holes in the lower sections. At the top there are series of three round-arch windows on each side. The facades are closed with mortared round-arch friezes. The mortared, hexagonal spire is crowned by a tufa stone, spherical element with a Latin cross on top. The main entrance in the north-west facade (front facade) consists of an internal porch with robust corner stones. The double door is also heavily framed with artificial stone blocks. A high stretch is closed with a keystone, on which a pelican feeding its young with its own blood is depicted in relief. The doors have iron fittings and hinges and copper kick plate, are provided with a pane of glass (in the form of a square placed on its point), and have an extensive pattern of moulded strips. This pattern consists of squares placed on their point and runs across the two doors. The other entrances, namely two side entrances in the side facades and two side entrances in two of the one-storey annexes, consist of a shallow internal porch with steps that offset inward. In front of the entrances are mortared stoops with two steps. Artificial stone blocks, a stretch with artificial stone set-back and keystone and, as a closure, an overhanging drip moulding enrich the entrance. The keystone is extended to form a robust, tooled rooster comb at the entrances in the side facades. The keystone is absent in the entrances of the ancillary volumes. The mortared pilasters, which are closed at the top with an artificial stone block, accentuate the bay width and support the vertical rhythm of the narrow pointed-arch windows. Each bay contains three elongated pointed-arch windows with leaded glass. The gable facades are largely blank, with the exception of the facades of the one-storey building volumes. These facades contain respectively round windows or entrances.
In the choir there are low-placed crypt windows.
The virtually intact interior has largely retained its original layout. Above the entrance porch is the organ gallery. Nave and side aisles are beneath a single roof plane and are separated by columns with cube-like capitals and rectangular columns, on which the iron roof trusses rest. The simple steel profiles are riveted. Nave and choir are separated by brick walls with pointed-arch shaped openings with multiple roll courses. The roof is boarded with pine sections. The extra space created by the stepped floor plan is not incorporated into the church space but is used to accommodate, among other things, the confessional spaces. The walls in Flemish bond are closed at the top with a mortared decorative moulding. The stained glass windows in the raised choir are dedicated to the Holy Trinity, to saints including Thomas Aquinas, St. Clare and St. Juliana of Cornillon. In the church furthermore a travertine tile floor, the original bench layout and oak benches, confessionals with arched doors with leaded glass panes, organ gallery in wood enriched with carved sections, access to gallery access closed with wrought-iron railings. Former sacristy with boiler room below. Organ and organ case are not of value from the point of view of monument protection.
Valuation
The r.c. church Allerheiligst Sacrament from 1938/39 by architect Thunnissen is of general interest for its cultural and architectural-historical value
- as an expression of a religious function and because of the historical-functional relationship between the buildings;
- as an example of the building style, namely Traditionalism and because of the high degree of integrity of the main form, detailing, material use and interior.
The church building has urban-planning value because of its prominent location at Poortlandplein and because of the spatial-functional and visual relationship with the parish house and the former patronage building.
Nearby in the register
- Parochiehuis, Nassaulaan 2Vergadering en verenigingunder 1 mi
- Patronaatsgebouw, Simonsstraat 113Vergadering en verenigingunder 1 mi
- Woonhuis, Poortlandplein 5Woonhuisunder 1 mi
- De TempelBijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.