Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemaal(M3), Machinekade 19 Maarssen (Stichtse Vecht 26)
Maarssen, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gemaal
- Function
- Gemaal(M3)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1930
- Address
- Machinekade 19 Maarssen (Stichtse Vecht 26)
- Place
- Maarssen
- Municipality
- Stichtse Vecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15607, 5.04726
- Monument number
- 524862
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1920 map "Sleeswijk's kaart van Gooi- en Eemland : voor wandelaars, wielrijders en automobilisten : naar officieele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1930 lieten de Amsterdamse Gemeentewater-leidingen een nieuw -elektrisch- GEMAAL bouwen dat het stoomgemaal verving.
In 1860 werd een stoomgemaal met SPUI gesticht ter drooglegging van de Bethunepolder. Deze poging tot drooglegging slaagde pas in 1880. het bleek relatief duur de polder droog te houden aangezien de landbouwgronden niet zoveel opbrachten. Een oplossing kwam toen de gemeentewaterleiding van Amsterdam de bemaling overnam met als oogmerk Amsterdam van drinkwater te voorzien. Het nieuwe gemaal is een exponent van interbellum-architectuur en werd ontworpen door de bouwkundig hoofdopzichter van de waterleidingen, de heer Ammerdoffer. Het is opgetrokken op de fundamenten van het oude gemaal. De machines zijn onder andere vervaardigd door Jaffa Utrecht, Smit Slikkeveer en Eisenwerk Wülfel. Sinds 1971 is het gemaal buiten dienst, maar nog wel `stand by' als hulpgemaal. Bij het gemaal is omstreeks 1930 een dubbele dienstwoning gebouwd met daarin ook een vergaderzaal. Deze is voor de bescherming van ondergeschikt belang.
Omschrijving
Het aan de Machinekade, aan de rand van de Bethunepolder gelegen gemaal is op een rechthoekige plattegrond boven een trasraam met rollaag opgetrokken in rode baksteen en telt één bouwlaag onder een met rode verbeterde Hollandse pannen gedekt zadeldak. Muurdammen en pilasters zijn opgetrokken in grauwe baksteen. Tegen de beide zijgevels (de zuid- en noordgevel) is een éénlaags aanbouw gezet onder plat dak met overstekende houten bakgoot. Vensters en deuren zijn geplaatst onder strek. De vensters zijn deels nog voorzien van de oorspronkelijke stalen ramen en hebben grote afzaten.
De voorgevel of westgevel is een symmetrisch opgezette topgevel die wordt geflankeerd door hoekpilasters van grauwe baksteen met een bekroning in decoratief metselwerk. In het midden zijn drie verticale smalle vensters gezet tussen licht uitgemetselde muurdammen van grauwe baksteen. De geveltop is voorzien van decoratief metselwerk. De éénlaags aanbouwen bevatten elk twee vensters.
De achterzijde, grenzend aan de Bethunepolder is hoger gelegen dan de polder en heeft een betonnen onderbouw. De achtergevel is identiek aan de voorgevel, met uitzondering van een schoorsteen op de topgevel en een niet oorspronkelijke ijzeren deur met roosters. De linkerzijgevel heeft links grote ijzeren paneeldeuren, in het midden twee kleine vensters met matglas, rechts een niet oorspronkelijke kanteldeur met ernaast een smal venster met ijzeren roeden.
De rechterzijgevel heeft links een dubbele ijzeren paneeldeur, in het midden vier zesruits vensters en geheel rechts een ijzeren paneeldeur.
Het interieur indeling is grotendeels oorspronkelijk en bestaat uit een hoofdvertrek onder zadeldak, de aanbouw aan de zuidzijde en een aantal kleine dienstruimten annex transformatorhuis in de aanbouw aan de noordzijde. Het hoofdvertrek bevat een vacuümpomp, een grote en een kleine centrifugaalpomp en een afsluiter. De wanden zijn van gele, grijze en zwarte geglazuurde steen, de vloeren zijn betegeld. De kap is voorzien van een ijzerconstructie van Polonceau-spanten. Aan de westzijde is een klein kantoortje gemaakt door het aanbrengen van een tussenwand van ijzer en glas. Aan de vaart langs de Machinekade, die uitwatert op de Vecht, zijn twee spuimogelijkheden met terugklapdeuren, opgetrokken in bak- en natuursteen en daterend uit de tijd van het stoomgemaal.
Waardering
Het gemaal met spui zijn van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als gaaf voorbeeld van een gemaal in interbellum-stijl uit de dertiger jaren van de twintigste eeuw, met bijbehorende werkende installatie. Tevens vanwege de cultuurhistorische waarde als uiting van de geschiedenis van de droogmakerij de Bethunepolder en de drinkwatervoorziening van Amsterdam in de negentiende en twintigste eeuw.
Tevens vanwege de ensemblewaarde door de landelijke ligging aan de Machinekade, aan de rand van de Bethunepolder en de samenhang met de bij de Machinekade gelegen, op de Vecht uitwaterende vaart met spuimogelijkheden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1930 the Amsterdam municipal water supply had a new electrical PUMPING STATION built that replaced the steam pumping station.
In 1860 a steam pumping station with SLUICE was established for the drainage of the Bethune polder. This drainage attempt only succeeded in 1880. It proved relatively expensive to keep the polder dry since the agricultural land did not yield much. A solution came when Amsterdam's municipal water supply took over the drainage with the aim of supplying Amsterdam with drinking water. The new pumping station is an exponent of interwar architecture and was designed by the chief building inspector of the water supply, Mr. Ammerdoffer. It was erected on the foundations of the old pumping station. The machines were manufactured among others by Jaffa Utrecht, Smit Slikkeveer and Eisenwerk Wülfel. Since 1971 the pumping station has been out of service, but still on standby as an auxiliary pumping station. Around 1930 a double service house was built at the pumping station with a meeting room in it. This is of secondary importance for preservation.
Description
The pumping station, situated on the Machinekade, at the edge of the Bethune polder, is erected on a rectangular ground plan above a chalk-rendered foundation with roll moulding in red brickwork and comprises one storey under a gabled roof covered with red improved Dutch tiles. Wall buttresses and pilasters are erected in grey brickwork. Against both side facades (the south and north facades) is a single-storey extension set under a flat roof with overhanging wooden guttering. Windows and doors are set under stone lintels. The windows are partly still fitted with the original steel frames and have large sills.
The front facade or west facade is a symmetrically designed top facade flanked by corner pilasters of grey brickwork with a coping in decorative brickwork. In the centre three vertical narrow windows are set between lightly emphasised wall buttresses of grey brickwork. The gable top is fitted with decorative brickwork. The single-storey extensions each contain two windows.
The rear side, bordering the Bethune polder, is higher than the polder and has a concrete substructure. The rear facade is identical to the front facade, with the exception of a chimney on the top facade and a non-original iron door with grilles. The left side facade has large iron panel doors on the left, in the centre two small windows with frosted glass, on the right a non-original casement door with beside it a narrow window with iron bars.
The right side facade has a double iron panel door on the left, in the centre four six-pane windows and far right an iron panel door.
The interior layout is largely original and consists of a main chamber under gabled roof, the extension on the south side and a number of small service rooms including transformer room in the extension on the north side. The main chamber contains a vacuum pump, a large and a small centrifugal pump and a valve. The walls are of yellow, grey and black glazed stone, the floors are tiled. The roof truss structure is fitted with a Polonceau steel truss. On the west side a small office has been created by installing a partition wall of iron and glass. At the waterway along the Machinekade, which drains into the Vecht, are two sluice possibilities with flap gates, erected in brick and natural stone and dating from the time of the steam pumping station.
Valuation
The pumping station with sluice are of general importance because of the architectural historical value as a well-preserved example of a pumping station in interwar style from the thirties of the twentieth century, with associated working installation. Also because of the cultural historical value as an expression of the history of the drainage of the Bethune polder and the drinking water supply of Amsterdam in the nineteenth and twentieth centuries.
Also because of the ensemble value due to the rural location on the Machinekade, at the edge of the Bethune polder and the relationship with the waterway located at the Machinekade, draining into the Vecht with sluice possibilities.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Betonnen werken tussen 't Werk by Maarsseveen/Fort Tienhoven Maarssen (Stichtse Vecht 26)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Betonnen werken tussen 't Werk by Maarsseveen/Fort Tienhoven Maarssen (Stichtse Vecht 26)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Betonnen werken tussen 't Werk by Maarsseveen/Fort Tienhoven Maarssen (Stichtse Vecht 26)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Schuilplaats, Betonnen werken tussen 't werk by Maarsseveen/Fort Tienhoven Maarssen (Stichtse Vecht 26)Bomvrij militair objectunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.