TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Ev.Luth.Diaconie/Zwaardvegershof

Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Sociale zorg, liefdadigheid
Function
Hofje
Category
onroerend gebouwd
Built
1907 - 1909
Address
Staringplein 9, Locatie: Oud-West, 1054 VJ Amsterdam
Place
Amsterdam
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.36081, 4.86348
Monument number
524832

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1906 map "Rijnland" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding In 1907-1909 tot stand gekomen HOF van de Evangelisch Lutherse Gemeente, thans genaamd 'Het Lutherhof', voorheen genaamd 'Evangelisch Lutherse Diaconie- en Zwaardvegershofjes'. De opening vond plaats op 2 juli 1909. Het Lutherhof is met strak symmetrische gevels gebouwd naar een ontwerp van de architect D. van Oort Hzn. in een op de Neo-Hollandse Renaissance geïnspireerde stijl. De aannemers waren Domhof en De Vlugt. Oorspronkelijk diende het hof de huisvesting van 70 bewoonsters. Tevens was er ook toen reeds een inpandige conciërgewoning. Met de voorgevel (W) gelegen aan het rechthoekige Staringplein. De natuurstenen gevelstenen tegen de gevels van de kleine (brand)trappenhuizen aan het binnenhof zijn afkomstig van het Konijnenhofje, een voorganger van het Lutherhof. De stenen met de opschriften 'Vreede, Liefde, Geloof en Hoop' dateren uit 1670, die met de opschriften 'Opregtheid, Waerheid, Stantvastigheid en Overwinning' dateren uit 1720. Boven de ingang van het in het midden van het Konijnenhofje staande gebouwtje, dat o.a tot bergplaats diende, waren de volgende dichtregels in steen gebeiteld: 'Geloov en Hoop doen hier haar milde gaaven blijken De Lievde voed de Vreede en koestert arremoe: Opregtighyd blinkt uyt, de Waerhyd juygt ons toe: Soo kan Stantvastighyd met overwinning prijken.' Ook deze gevelsteen werd in 1909 overgebracht naar het dan gebouwde Diaconiehof op het Staringplein. Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het Lutherhof in 1934 werd de tuinvaas in de tuin van de binnenplaats geplaatst; ook werd er een gedenkplaat in de hal/entree geplaatst. Het hof is verscheidene malen gerenoveerd. Bij de werkzaamheden van 1982, naar een ontwerp van de architect A.J. Starreveld, werden de wooneenheden tot 60 woningen samengevoegd, exclusief de conciërgewoning.

Omschrijving

Op een nagenoeg vierkant grondplan gebouwd hof met drie bouwlagen boven de onderkeldering en een kap. Gebouw bestaat uit een voorgebouw en twee vleugels aan een binnenhof en wordt afgesloten door zadeldaken met pannen. Daken met ingezwenkte schilden met open dakruiter met windvaan in de vorm van een zwaan - een van de symbolen van de Lutherse kerk - en pirons en verschillende dakkapellen met enkele of dubbele luiken. Aan weerszijden van de gevel aan het plein bevinden zich licht risalerende hoekpaviljoens. De gevels hebben een strakke symmetrie en zijn gemetseld op een plint en met natuurstenen accenten bij speklagen en onderdorpels, gemetselde spaarvelden en gedrukte en gekoppelde ontlastingsbogen boven de vensters. De voorgevel heeft aan weerszijden van het middendeel met toegangspartij vijf vensterassen met kruisvensters. Vensters hebben dubbele negenruits bovenlichten op de begane grond en dubbele zesruits bovenlichten op de bouwlagen daarboven. Ingangspartij met ondiepe en geprofileerde portiek waarin teruggeplaatste getoogde dubbele houten toegangsdeur met sierbeslag en meerruits lichten. Omlopend afwisselend metselwerk en blokken natuursteen. Aan weerszijden een eenvoudige toegangsdeur in aangepaste uitvoering. Hierboven bevindt zich een gevelsteen. De zijgevels hebben aan de westzijde smallere vensters en een zich over de bouwlagen uitstrekkende ondiepe nis waarin op de begane grond een eenvoudige toegang met halfrond bovenlicht. Verdere gevel heeft acht vensterassen met kruisvensters. Achter de hoofdingang bevindt zich de bijzondere fraaie onderdoorgang als driebeukige ruimte met centrale hal en toegang tot conciërgewoning en gang naar de regentenkamer. Ook de portiersloge heeft zicht op de hal. Aan weerszijden van de doorgang tot de binnenhof bevindt zich een trap met leuning. Het trappenhuis heeft vensters met glas-in-lood raamvulling. De wanden van de onderdoorgang en hal en gang zijn gemetseld en hebben een lambrisering van geglazuurde baksteen en een fries in dito gekleurde steen. De onderzijde van de pijlers en de schampstenen zijn van natuursteen. De gemetselde gewelven boven de onderdoorgang zijn gedrukte kloostergewelven. Overige gewelven boven de zijbeuken en gang. Brede dubbele openslaande houten deuren met toging, roedenverdeling en panelen. De monumentale ingang in de voorgevel leidt via de centrale hal tot een grote vijfzijdige en gemetseld en als erker uitgebouwd trappenhuis onder tentdak en met gekoppelde vensters met rondbogen. Verder de marmeren gedenkplaquette ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van de ingebruikneming van het gebouw. De beide vleugels van het Lutherhof omvatten het binnenhof. Dit hof wordt aan de oostzijde afgesloten door een bebouwing met één bouwlaag en afgeschuinde hoeken. Drie deuren verlenen toegang tot deze ruimte, waarin in oorsprong het mortuarium (links) en het washok (rechts). Vensters met roedenverdeling en tuimelramen in het bovenlicht. De gevelbeëindiging heeft een borstwering met een klok als opzetstuk. Het uurwerk is niet meer oorspronkelijk. Het voormalige mortuarium heeft een interieur met betegelde wanden met witte tegels en banden in blauw-zwarte tegels. Verder een klein tekstfries met 'Memento Mori'. Binnenhof met brede natuurstenen bordestrappen met vier treden en zeven gekoppelde rondbogen op gemetselde pijlers op natuurstenen basementen en met natuurstenen kraag- en sluitstenen. Op de verdiepingen een arcade met Toscaanse zuilen op basementen tussen gemetselde balustrade; de lange zijden (N. en Z.) hebben veertien bogen, de korte zijden aan weerszijden van het centrale trappenhuis elk drie. Tussen de hoge basementen van de zuilen een ajour gemetselde borstwering. Achter de arcade een galerij met de toegangsdeuren tot de woningen. De appartementen hebben alle uitzicht aan de straatzijde. Behalve het grote trappenhuis achter de hoofdingang in het midden bevinden zich aan de NO-hoek en ZO-hoek van de binnenplaats in totaal twee hoger opgetrokken stenen (brand)trappenhuizen met op de verdiepingen steeds een tweetal gekoppelde rondboogvensters. In verband met de veiligheid was ook de zolderverdieping reeds in oorsprong met brandvrije tussenmuren en ijzeren deuren in afdelingen verdeeld.

De regentenkamer heeft een eikenhouten lambrisering, een parketvloer, vensters met eikenhouten binnenluiken met het oorspronkelijke hang- en sluitwerk, een plafond met moer- en kinderbalken en een marmeren schouw met aan weerszijden van een ingebouwd uurwerk een afbeelding op het vleugelstuk in reliëf van een zwaan. Waardering

Vroeg 20ste-eeuws hof van de Evangelisch Lutherse Gemeente van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische, alsmede vanwege de typologische waarde. Het hof is verder op een bijzondere wijze gesitueerd ten opzichte van de openbare ruimte en straatwand. Het interieur van de regentenkamer heeft een (kunst)historische waarde. De gevelstenen, goeddeels afkomstig uit eerdere Lutherse hofjes, en de tuinvaas en de gedenkplaat vormen een toegevoegde historische waarde.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction The HOF of the Evangelisch Lutherse Gemeente, built in 1907-1909, now called 'Het Lutherhof', formerly called 'Evangelisch Lutherse Diaconie- en Zwaardvegershofjes'. The opening took place on 2 July 1909. The Lutherhof was built with strictly symmetrical facades according to a design by architect D. van Oort Hzn. in a style inspired by Neo-Dutch Renaissance. The contractors were Domhof and De Vlugt. Originally the courtyard was intended to house 70 residents. There was also a caretaker's dwelling incorporated into the building at that time. The front facade (W) is situated at the rectangular Staringplein. The natural stone facade stones against the facades of the small (emergency) staircases at the inner courtyard are from the Konijnenhofje, a predecessor of the Lutherhof. The stones with the inscriptions 'Vreede, Liefde, Geloof en Hoop' date from 1670, those with the inscriptions 'Opregtheid, Waerheid, Stantvastigheid en Overwinning' date from 1720. Above the entrance of the small building in the middle of the Konijnenhofje, which served as a storage place among other things, the following lines of verse were chiselled in stone: 'Geloov en Hoop doen hier haar milde gaaven blijken De Lievde voed de Vreede en koestert arremoe: Opregtighyd blinkt uyt, de Waerhyd juygt ons toe: Soo kan Stantvastighyd met overwinning prijken.' This facade stone was also transferred in 1909 to the then newly built Diaconiehof on the Staringplein. On the occasion of the 25th anniversary of the Lutherhof in 1934, the garden urn was placed in the garden of the inner courtyard; a commemorative plaque was also placed in the hall/entrance. The courtyard has been renovated several times. During the work in 1982, according to a design by architect A.J. Starreveld, the residential units were consolidated into 60 dwellings, excluding the caretaker's dwelling.

Description

A courtyard building constructed on an approximately square ground plan with three storeys above the basement and a roof structure. The building consists of a front section and two wings around an inner courtyard and is closed off by gabled roofs with tiles. Roofs with half-hipped ends with an open roof dormer with weathervane in the form of a swan - one of the symbols of the Lutheran church - and roof ornaments and various roof dormers with single or double shutters. On either side of the facade facing the square are slightly projecting corner pavilions. The facades have strict symmetry and are built of brick on a plinth with natural stone accents at brick courses and under-sills, brick spandrels and moulded and coupled relieving arches above the windows. The front facade has on either side of the central section with entrance five window bays with cross windows. Windows have double nine-light fanlight on the ground floor and double six-light fanlights on the storeys above. Entrance section with shallow and moulded portico in which set back arched double wooden entrance door with ornamental fittings and multi-light lights. Continuous alternating brickwork and natural stone blocks. On either side a simple entrance door in adapted execution. Above this is located a facade stone. The side facades have narrower windows on the west side and a shallow recess extending over the storeys in which on the ground floor is a simple entrance with semicircular fanlight. The remaining facade has eight window bays with cross windows. Behind the main entrance is the particularly fine passage as a three-aisled space with central hall and access to the caretaker's dwelling and passage to the regents' room. The porter's lodge also has a view of the hall. On either side of the passage to the inner courtyard is a staircase with handrail. The stairwell has windows with leaded light glazing. The walls of the passage and hall and passage are of brick and have wainscoting of glazed brick and a frieze in similarly coloured stone. The undersides of the pillars and spalling stones are of natural stone. The brick vaults above the passage are moulded cloister vaults. Other vaults above the side aisles and passage. Wide double opening wooden doors with moulding, glazing bars and panels. The monumental entrance in the front facade leads via the central hall to a large five-sided brick-built and corbelled stairwell under a tent roof and with coupled windows with round arches. Further the marble commemorative plaque on the occasion of the 25th anniversary of the building coming into use. Both wings of the Lutherhof enclose the inner courtyard. This courtyard is closed off on the east side by a building with one storey and bevelled corners. Three doors provide access to this space, which originally contained the mortuary (left) and the washroom (right). Windows with glazing bars and tilt windows in the fanlight. The facade termination has a coping with a clock as a crowning element. The clockwork is no longer original. The former mortuary has an interior with tiled walls with white tiles and bands in blue-black tiles. Furthermore a small text frieze with 'Memento Mori'. Inner courtyard with broad natural stone perron steps with four treads and seven coupled round arches on brick pillars on natural stone bases with natural stone collar and coping stones. On the storeys an arcade with Tuscan columns on bases between brick balustrade; the long sides (N. and S.) have fourteen arches, the short sides on either side of the central stairwell each three. Between the tall bases of the columns an openwork brick coping. Behind the arcade a gallery with the entrance doors to the dwellings. The apartments all have views to the street side. Apart from the large stairwell behind the main entrance in the middle, there are located at the NE corner and SE corner of the inner courtyard in total two higher-built stone (emergency) staircases with on the storeys always a pair of coupled round-arch windows. For safety reasons, the attic storey was already originally divided into sections by fireproof partition walls and iron doors.

The regents' room has oak wainscoting, a parquet floor, windows with oak-framed internal shutters with the original hanging and closing mechanism, a ceiling with main and secondary beams and a marble fireplace with on either side of a built-in clock an image on the wing section in relief of a swan. Assessment

Early 20th-century courtyard of the Evangelisch Lutherse Gemeente of general importance because of its architectural and cultural-historical value, as well as because of its typological value. The courtyard is furthermore situated in a particular way in relation to the public space and street frontage. The interior of the regents' room has an (art) historical value. The facade stones, largely from earlier Lutheran courtyards, and the garden urn and the commemorative plaque form an added historical value.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map