Rijksmonumentenregister · Netherlands
Vrouwenkliniek, WG-plein 879
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Vrouwenkliniek
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1925
- Address
- WG-plein 879, Locatie: Oud-West, 1054 SM Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.36283, 4.87183
- Part of complex
- 524813
- Monument number
- 524817
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
RÖNTGENGEBOUW (4) onderdeel van het Wilhelmina Gasthuis complex in 1925 ontworpen door de Dienst Publieke Werken. Het gebouw is overhoeks tegen het voormalige vrouwenpaviljoen gebouwd en heeft in de aan de straatzijde gelegen gevel geen ingang. Het hoekgebouw, met daarin een collegezaal en een röntgenafdeling, is uitgevoerd in de stijl van de Amsterdamse School.
Het pand is opgetrokken in baksteen (kruisverband), op een nagenoeg rechthoekige plattegrond, onder een plat dak met twee lagen aan de Eerste Helmerssstraat en onder een schuine lichtkap met drie lagen aan de kant van het W.G.-plein. De lateien, de overhoekse luifel en andere details zijn van hardsteen.
De gevel aan het W.G.-plein met de entree heeft in de linkerhoek een paraboolvormig venster met gebogen, ijzeren roedenverdeling, onder een samengesteld overhoeks venster met luifel. De eerste verdieping heeft boven de deurpartij drie geschakelde drieruits ramen met aan het einde links en rechts, een drieruits lichtspleet. In de bovenhoeken onder het dak, komt een klein venster met kruisroede voor. Het rechterdeel van de gevel heeft op de eerste verdieping drie vierruits vensters. De gevel, die hier een verdieping hoger eindigt dan het linkerdeel en de gevel aan de Helmersstraat, bevat onder de lijst van het platte dak een laag, breed meerruits venster met ijzeren roedenverdeling. De oostelijke zijgevel heeft een samengesteld overhoeks venster met luifel en op de verdieping in de rechterhoek een klein venster met diagonale roedeverdeling.
De zuidelijke, evenwijdig aan de Eerste Helmersstraat gelegen gevel heeft op de begane grond een doorlopend lintvenster. Aan de rechterzijde van de gevel bevindt zich, bij wijze van contrast, een verticaal gerichte schacht van een trappenhuis. Deze reikt hoger dan de gevellijst en is door middel van inzwenkend muurwerk met de halfrond eindigende gevel aan de rechterzijde verbonden. Het lintvenster zet zich als samengesteld hoekvenster voort in de westgevel. Het venster bestaat aan de zuidzijde uit vijf, door natuurstenen muurdammen gescheiden ramen die op de hoeken links en rechts overeenkomstig de hoekbeëindiging rond van vorm zijn. Boven het venster komen geschakelde 2x4 en op de hoeken 3x4-ruits bovenlichten voor. Van de bovenlichten zijn de onderste als kleine uitzetramen uitgevoerd. Het lintvenster wordt afgesloten door een strek. Op de verdieping bevinden zich twee gekoppelde ramen met een geometrische roedenverdeling met daartussen een naar achterwijkende lichtspleet met natuurstenen lijsten. Deze rusten op een natuurstenen console die gedeeltelijk tot onder de ramen reikt. De schacht waarin het trappenhuis is ondergebracht bevat op de begane grond een in een houten omlijsting gevat valraampje. Halverwege de verdieping komt een samengesteld hoekvenster voor met een 3x4-ruits raam in de gevel en in de nis met golvend muurwerk een 1x4-ruits raam.
De twee traveeën tellende westelijke gevel, haaks op de Eerste Helmersstraat bevat behalve het omlopende lintvenster op de begane grond, drie geschakelde paraboolvormige kleine vensters temidden van natuurstenen ornamenten op de verdieping. Een natuurstenen, met een kraal geprofileerde daklijst loopt vanuit de zuidgevel hier door.
Interieur. De voormalige, rechthoekige collegezaal op de verdieping, is nog geheel intact en heeft aan drie zijden hoge tribunes met houten opklapbankjes en granito treden. Onder de tribune, aan de kopse kant bevindt zich een ruimte voor de amanuensis, afsluitbaar met een vouwhek. Boven de tribune, op de overloop, bevinden zich houten opbergkasten. Het plafond is een constructie van betonnen balken met daarboven een vlakke plaat met ruiten. Aan de kopse kant, tegenover de tribune, bevinden zich twee nog werkende, krachtige ventilatoren. Meer opbergkasten bevinden zich in de ruimte naast de collegezaal en in de gangen. De röntgenkamers op de begane grond en in de kelder hebben metalen deuren. De trap heeft een ongeverfd houten leuning en een sober versierde trappaal.
Waardering
De uitbreiding van de voormalige vrouwenkliniek uit 1925 is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een ziekenhuispaviljoen in de stijl van de Amsterdamse School, speciaal gebouwd ten behoeve van een röntgenafdeling en een collegezaal en als historisch-functioneel onderdeel van het voormalig Wilhelminagasthuiscomplex.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
X-RAY BUILDING (4) component of the Wilhelmina Gasthuis complex designed in 1925 by the Department of Public Works. The building is constructed at an angle against the former women's pavilion and has no entrance in the facade facing the street. The corner building, containing a lecture hall and an X-ray department, is executed in the style of the Amsterdam School.
The building is constructed in brick (English bond), on an approximately rectangular floor plan, under a flat roof with two storeys on the Eerste Helmersstraat and under an angled light roof with three storeys on the side of the W.G.-square. The lintels, the angled canopy and other details are of hard stone.
The facade on the W.G.-square with the entrance has in the left corner a parabolic window with curved iron glazing bars, below a composite angled window with canopy. The first floor has above the door section three linked three-light windows with at the end left and right a three-light light-slot. In the top corners beneath the roof, a small cross window appears. The right part of the facade has on the first floor three four-light windows. The facade, which ends here one storey higher than the left part and the facade on the Helmersstraat, contains below the cornice of the flat roof a broad layer of multi-light windows with iron glazing bars. The eastern side facade has a composite angled window with canopy and on the floor in the right corner a small window with diagonal glazing bars.
The southern facade, parallel to the Eerste Helmersstraat, has on the ground floor a continuous ribbon window. On the right side of the facade is located, by way of contrast, a vertically directed shaft of a stairwell. This extends higher than the facade line and is connected by means of inward-curving brickwork with the semi-circular ending facade on the right side. The ribbon window continues as a composite corner window in the west facade. The window consists on the south side of five windows, separated by natural stone mullions, which on the corners left and right corresponding to the corner ending are of rounded form. Above the window are linked 2x4 and on the corners 3x4-light fanlights. Of the fanlights the lowest are executed as small opening windows. The ribbon window is closed off by a lintel. On the floor are two coupled windows with a geometric glazing bar pattern with between them a receding light-slot with natural stone surrounds. These rest on a natural stone console which extends partially beneath the windows. The shaft in which the stairwell is housed contains on the ground floor a small roof window set in a wooden frame. Halfway up the floor is a composite corner window with a 3x4-light window in the facade and in the niche with undulating brickwork a 1x4-light window.
The western facade, comprising two bays, perpendicular to the Eerste Helmersstraat contains besides the continuous ribbon window on the ground floor, three linked parabolic small windows amid natural stone ornaments on the floor. A natural stone drip moulding, profiled with a bead, runs from the south facade through here.
Interior. The former rectangular lecture hall on the floor is still completely intact and has on three sides high stands with wooden folding benches and granite steps. Below the stand, at the end is a space for the amanuensis, closable with a folding gate. Above the stand, on the landing, are wooden storage cabinets. The ceiling is a construction of concrete beams with above it a flat plate with panes. At the end, opposite the stand, are two still functioning, powerful ventilators. More storage cabinets are located in the space next to the lecture hall and in the corridors. The X-ray rooms on the ground floor and in the basement have metal doors. The staircase has an unpainted wooden handrail and a simply decorated newel post.
Appraisal
The expansion of the former women's clinic from 1925 is of general interest because of its cultural and architectural-historical value as an example of a hospital pavilion in the style of the Amsterdam School, specially built for an X-ray department and a lecture hall and as a historically-functional component of the former Wilhelmina Gasthuis complex.
Nearby in the register
- Administratiegebouw, Helmersplantsoen 1Handel en kantoorunder 1 mi
- Kliniek, Wg-Plein 100Gezondheidszorgunder 1 mi
- Pastorie(F), Vondelstraat 108Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kliniek, Wg-Plein 100Gezondheidszorgunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.