Rijksmonumentenregister · Netherlands
Landhuis, Oud Clingendaal 1
Wassenaar, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Landhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1770
- Address
- Oud Clingendaal 1, 2245 CH Wassenaar
- Place
- Wassenaar
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.11172, 4.38058
- Part of complex
- 524598
- Monument number
- 524599
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1748 map "Septem Provinciae Belgium Foederatum." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding complexonderdeel 1
Hoofdonderdeel van de historische buitenplaats Oud Clingendaal wordt gevormd door het WOONHUIS van het type landhuis, in oorsprong daterend uit ca. 1770 in opdracht van Jonkheer Cornelis Johannes Bloys van Treslong op de plaats van de voormalige boerderij "Out Wassenaar". Het landhuis werd in 1868 gedeeltelijk afgebroken en herbouwd waarna het enige jaren in gebruik was als pension bij de 's Gravenhaagse Pensionmaatschappij. In opdracht van de toenmalige bewoner dhr. Haagmans kreeg het huis in 1909 naar ontwerp van de architect B. de Baan een nieuwe voorgevel in Neo-Lodewijk XIV-stijl. Tevens werd toen de plattegrond aangepast. In 1914 onderging het pand naar ontwerp van Joh. Mutters wederom een verbouwing waarbij twee erkers werden toegevoegd, het interieur opnieuw enkele wijzigingen onderging en 17de-eeuwse van elders afkomstige schouwen en schouwstukken geplaatst werden.
Omschrijving
Tweelaags, deels onderkelderd landhuis opgetrokken vanaf een samengestelde plattegrond in gepleisterde baksteen en zandsteen. Het afgeknotte schilddak is boven de voorgevel gedekt met leien in Maasdekking. De symmetrische voorgevel is uitgevoerd in zandsteen (noord-west) uit 1909 is geplaatst op een hardstenen plint met waterlijst en wordt horizontaal geleed door een cordonlijst. De gevel wordt beëindigd door hoeklisenen met rustica blokken en heeft een bekroning in de vorm van een kroonlijst met bewerkte sierconsoles. De middenpartij wordt geaccentueerd door een hoog oplopend risaliet voorzien van een achtzijdige torenvormige beëindiging. Het centraal geplaatste, eenlaagse ingangsrisaliet heeft afgeschuinde hoeken en op de verdieping een balkon, omgeven door een convex gebogen balustrade van siersmeedwerk. De entree bestaat uit een teakhouten paneeldeur binnen een wit gestucte omlijsting. Hierin zijn de vijfruits rondboogvormige zijlichten geplaatst en een snijraam. In het deurkalf is het verbouwingsjaar 1909 met rondom rocailles gesneden. Aan weerszijden van de entree drie vleugeldeuren. De deuren bevinden zich onder segmentboogvormige achtruits bovenlichten die gevat zijn in een profiellijst met decoratief gehakte sluitstenen. In de beide zijgevels van het risaliet zijn smalle staande meerruits vensters geplaatst. Op de verdieping is centraal boven de entree een dubbele balkondeur geplaatst onder een korfboogvormig snijraam met lotusbloemmotief. De deur is gevat in een geprofileerde omlijsting met guirlandes en voluten. Aan weerszijden van het balkon drie getoogde vensters onder segmentboogvormige achtruits bovenlichten. De bovenlichten zijn omgeven door profiellijsten met decoratief bewerkte pseudo-aanzetstenen. Het centraal geplaatste torenvormige bouwdeel wordt afgesloten door een kroonlijst en heeft een met leien gedekt helmdak met geknikte voet, bekroond door een naald. Centraal geplaatst meerruits venster onder een meerruits bovenlicht gevat in een profiellijst met kuif. In de beide afgeschuinde hoeken van de toren is een smal, staand, drieruits, segmentboogvormig venster geplaatst. Aan weerszijden van de toren bevinden zich segmentboogvormige dakkapellen voorzien van meerruits vensters en vleugelstukken. Verder aan iedere zijde twee kleine ronde dakkapellen. Tegen de linker zijgevel (zuid-west) zijn verschillende eenlaagse en tweelaagse bouwvolumes onder platte daken toegevoegd. Deuren en vensters in deze bouwdelen bevinden zich allen onder meerruits bovenlichten.
De rechter zijgevel (noord-oost) bezit op de begane grond twee driezijdige erkervormige uitbouwen. Ramen en bovenlichten van de erkers zijn gevuld met glas-in-lood. Deze zijgevel is verder overwegend blind.
De achtergevel (zuid-oost) heeft een vijfzijdig bouwdeel onder een afgeknot schilddak. Centraal is op de begane grond een dubbele glasdeur onder een meerruits bovenlicht geplaatst. Daarboven een balkon met een smeedijzeren balustrade op decoratief bewerkte consoles. Op de verdieping is een dubbele balkondeur geplaatst onder een meerruits bovenlicht. Aan weerszijden van de deuren op de begane grond en de verdieping een venster onder een meerruits bovenlicht. Midden boven dit geveldeel staat een dakkapel onder een plat dak, voorzien van een meerruits venster. Rechts van het vijfzijdige bouwdeel een tweelaags bouwvolume onder een plat dak. Op de begane grond en de verdieping zijn vensters onder meerruits bovenlichten geplaatst. Links van het vijfzijdige bouwvolume een eenlaagse houten serre voorzien van grote vensterpartijen onder meerruits bovenlichten. Daarboven een balkon dat betreden kan worden via twee dubbele balkondeuren onder meerruits bovenlichten.
INTERIEUR. Inwendig is de oorspronkelijke indeling grotendeels gehandhaafd evenals de rijke aankleding. Via de vestibule bereikt men de centrale hal die met marmeren vloertegels is uitgelegd. De wanden zijn gedecoreerd met spaarvelden voorzien van profiellijsten en kuifjes. Ook het plafond heeft plofiellijsten met kuiven. Het trappenhuis dat bij de hal aansluit heeft een bordestrap met een bewerkte trappaal en gesneden balusters. Het daklicht met koof is gevuld met glas-in-lood en zorgt voor de lichttoetreding van het trappenhuis. Van gebrandschilderd glas zijn voorstellingen opgenomen van een vrouwfiguur vormgeven door een adelaar, een leeuw, een vis en een draak. Aan weerszijden van de gang die naar de hal leidt bevinden zich twee representatieve vertrekken. Het linker vertrek wordt op een plattegrond uit 1909 de "Indische kamer" genoemd, later is er sprake van de "eiken kamer". In het oog springend is de 18e eeuwse schouwpartij voorzien van een houten, met guirlandes versierde schouwmantel waarin een schouwstuk gevat is met een bloemstilleven. De schoorsteenmantel is van marmer en heeft een koperen haardplaat. Het vertrek is verder rustiek vormgegeven met een balkenplafond, een eikenhouten lambrizering, deuromlijstingen met guirlandes en een parketvloer. Het tegenoverliggende vertrek, de salon, heeft een barok decoratieschema. Op de ovale plafondschildering, gevat in profiellijsten met schouderbogen, zijn ten hemel opstijgende putti verbeeld. In de zwikken van het plafond rocailles. De barokke schouwpartij is laat 18e eeuws en bevat een schouwstuk met grisaille waarop een aantal putti afgebeeld zijn. Het schouwstuk is gevat in een barokke schouwmantel voorzien van een gemarmerde schoorsteenmantel. Verder houten lambrizering, convectorkasten met marmeren plaat, suitedeuren naar het achtergelegen vertrek. Ook in dit vertrek een bijzondere schouwpartij met marmeren schoorsteenmantel en een 18e eeuws schouwstuk met eenden. De woonkamer ligt naast de vernieuwde serre, aan de tuinzijde van het pand en heeft eveneens een barokke schouw met geornamenteerde schoorsteenmantel en schouwmantel. Op het schouwstuk een hoendertafereel. Dubbele paneeldeuren geven toegang tot de hal. Aan weerszijden van de deur kasten met meerruits glasdeuren.
De vide op de verdieping heeft een overloop met togen en spaarvelden binnen profielomlijstingen. De herenkamer die boven de woonkamer ligt, heeft een eikenhouten lambrizering en deuromlijstingen en een schouw voorzien van een marmeren schoorsteenmantel en een eikenhouten schouwmantel. Hierin en een ovale spiegel gevat en een schouwstuk met een grisaille met putti. Dit stuk is gesigneerd: T-J 1781.
Waardering
Het gefaseerd tot stand gekomen huis met bijbehorend interieur van de historische buitenplaats Oud Clingendaal is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde en vanwege de ensemblewaarde:
-als voorbeeld van een landhuis bij een buitenplaats die reeds in de 18e eeuw is gesticht in de reeks buitenplaatsen op de zandrug ten zuiden van de Rijksstraatweg.
- als voorbeeld van een landhuis met een voorgevel in een uitbundig geornamenteerde voorgevel in Neo-Lodewijk XIV-stijl.
- als onderdeel van de buitenplaats die bestaat historisch ruimtelijk en functioneel aan elkaar gerelateerde complexonderdelen.
Verder vanwege de gaafheid van hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering. Het interieur is eveneens in de oorspronkelijke staat behouden en bevat enkele markante interieuronderdelen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction to complex component 1
The main component of the historic country estate Oud Clingendaal is formed by the DWELLING HOUSE of the country house type, originally dating from ca. 1770 commissioned by Jonkheer Cornelis Johannes Bloys van Treslong on the site of the former farmstead "Out Wassenaar". The country house was partially demolished and rebuilt in 1868, after which it was used for some years as a boarding house by the 's Gravenhaagse Pensionmaatschappij. At the instigation of the then resident Mr. Haagmans, the house received in 1909 a new front facade in Neo-Louis XIV style according to a design by architect B. de Baan. The floor plan was also adapted at that time. In 1914 the building underwent further alteration according to a design by Joh. Mutters whereby two bay windows were added, the interior underwent several further modifications and 17th-century fireplaces and chimney pieces from elsewhere were installed.
Description
Two-storey, partly basement country house built from a composite floor plan in rendered brickwork and sandstone. The hipped roof above the front facade is covered with slate in Dutch bond. The symmetrical front facade is executed in sandstone (north-west) from 1909 is placed on a hardstone plinth with drip moulding and is articulated horizontally by a string course. The facade is terminated by corner pilasters with rusticated blocks and has a cornice with worked decorative consoles. The central section is accentuated by a tall projecting risalit provided with an octagonal tower-form termination. The centrally placed, single-storey entrance risalit has bevelled corners and on the upper storey a balcony, surrounded by a convex curved balustrade of ornamental ironwork. The entrance consists of a teak wooden panelled door within a white stuccoed surround. Within this are placed five-light round-arched fanlights and a mullioned window. In the door frame the alteration year 1909 is carved surrounded by rocailles. On either side of the entrance three casement doors. The doors are situated under segment-arched rear-light fanlights which are set in a moulded frame with decoratively carved keystones. In both side facades of the risalit are placed narrow tall multi-light windows. On the upper storey centrally above the entrance a double balcony door is placed under a basket-arch mullioned window with lotus flower motif. The door is set in a moulded surround with garlands and volutes. On either side of the balcony three arched windows under segment-arched rear-light fanlights. The fanlights are surrounded by moulded frames with decoratively worked pseudo-voussoir stones. The centrally placed tower-form building section is terminated by a cornice and has a slate-covered helm roof with a kinked foot, crowned by a spire. Centrally placed multi-light window under a multi-light fanlight set in a moulded frame with a hood. In both bevelled corners of the tower is a narrow, tall, three-light, segment-arched window placed. On either side of the tower are segment-arched dormer windows provided with multi-light windows and side panels. Further on each side two small round dormers. Against the left side facade (south-west) various single-storey and two-storey building volumes under flat roofs have been added. Doors and windows in these building sections are all placed under multi-light fanlights.
The right side facade (north-east) has on the ground floor two three-sided bay-form extensions. Windows and fanlights of the bays are filled with leaded glass. This side facade is otherwise predominantly blank.
The rear facade (south-east) has a five-sided building section under a hipped roof. Centrally on the ground floor a double glass door is placed under a multi-light fanlight. Above it a balcony with a wrought-iron balustrade on decoratively worked consoles. On the upper storey a double balcony door is placed under a multi-light fanlight. On either side of the doors on the ground floor and upper storey a window under a multi-light fanlight. In the middle above this facade section stands a dormer under a flat roof, provided with a multi-light window. To the right of the five-sided building section a two-storey building volume under a flat roof. On the ground floor and upper storey windows are placed under multi-light fanlights. To the left of the five-sided building volume a single-storey wooden conservatory provided with large window sections under multi-light fanlights. Above it a balcony which can be accessed via two double balcony doors under multi-light fanlights.
INTERIOR. Internally the original layout has been largely maintained as has the rich decoration. Via the vestibule one reaches the central hall which is laid with marble floor tiles. The walls are decorated with fielded panels provided with moulded frames and hoods. The ceiling also has moulded frames with hoods. The stairwell which adjoins the hall has a grand staircase with a worked newel post and carved balusters. The skylight with cove is filled with leaded glass and provides light access to the stairwell. Images in stained glass depict a female figure formed by an eagle, a lion, a fish and a dragon. On either side of the passage leading to the hall are situated two representative rooms. The left room is named on a floor plan from 1909 the "Indian room", later referred to as the "oak room". Striking to the eye is the 18th-century fireplace section provided with a wooden mantelpiece decorated with garlands in which a chimney piece is set with a floral still life. The mantelpiece is of marble and has a copper hearth plate. The room is otherwise rustically designed with a timber ceiling, oak wainscoting, door surrounds with garlands and a parquet floor. The opposite room, the salon, has a baroque decorative scheme. On the oval ceiling painting, set in moulded frames with coved ceilings, putti are depicted ascending to heaven. In the soffits of the ceiling rocailles. The baroque fireplace section is late 18th-century and contains a chimney piece with grisaille on which a number of putti are depicted. The chimney piece is set in a baroque mantelpiece provided with a veined mantelpiece. Further wooden wainscoting, convector cabinets with marble top, suite doors to the room behind. Also in this room a special fireplace section with marble mantelpiece and an 18th-century chimney piece with ducks. The living room is located next to the renovated conservatory, on the garden side of the building and also has a baroque fireplace with ornamented mantelpiece and mantel. On the chimney piece a poultry scene. Double panelled doors provide access to the hall. On either side of the door cabinets with multi-light glass doors.
The void on the upper storey has a landing with arched openings and fielded panels within moulded surrounds. The gentleman's room which is above the living room has oak wainscoting and door surrounds and a fireplace provided with a marble mantelpiece and an oak wooden mantelpiece. Within it an oval mirror set and a chimney piece with a grisaille with putti. This piece is signed: T-J 1781.
Valuation
The house created in phases with associated interior of the historic country estate Oud Clingendaal is of general interest because of its cultural and architectural-historical value and because of its ensemble value:
-as an example of a country house at a country estate which was already established in the 18th century in the series of country estates on the sandy ridge south of the Rijksstraatweg.
-as an example of a country house with a front facade in an exuberantly ornamented front facade in Neo-Louis XIV style.
-as a component of the country estate which consists of historically, spatially and functionally interrelated complex components.
Further because of the integrity of the main form, use of materials and detailing. The interior is also preserved in its original state and contains several notable interior components.
Nearby in the register
- Dienstwoning(K4), Oud Clingendaal 2Dienstwoningunder 1 mi
- Hek, Oud Clingendaal bij 1Erfscheidingunder 1 mi
- Historische aanleg, Oud Clingendaal bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Boerderij, Het Kerkehout 103Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.