Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Erasstraat 8
Kaatsheuvel, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1893 - 1895
- Address
- Erasstraat 8, 5171 VH Kaatsheuvel (Loon op Zand 30)
- Place
- Kaatsheuvel
- Municipality
- Loon op Zand
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.65658, 5.01541
- Part of complex
- 524399
- Monument number
- 524400
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1846 map "Kaart van de provincie Zuid-Holland / opgemaakt op last van de Provinciale Staten" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De KERK, gewijd aan de H.H. Martelaren van Gorkum, is aan de zuidzijde van de Erasstraat gelegen en met het altaar op het oosten georiënteerd. Hij vormt een geheel met de later gebouwde pastorie en is daarmee verbonden via een tussenruimte. Deze neoromaanse kruiskoepelkerk met dubbele torengevel is ontworpen door de architect P. Stornebrink en tussen 1893 en 1895 gebouwd.
Omschrijving
De kerk is een baksteenbouw met enige natuurstenen sierdelen en bestaat uit een achthoekige koepelruimte voorafgegaan door een driebeukig schip van twee vakken en een dubbeltorengevel. Op de koepel sluit een koortravee aan met lager rechtgesloten koor. De dubbeltorengevel heeft een rondboogportaal, geflankeerd door nissen met heiligenbeelden in de eerste geleding van de torens. Boven de ingang een rondboograam van de orgeltribune. De torens hebben opzij portalen en in de tweede geleding rondboogramen met baksteentraceringen. De derde geleding bestaat uit achtkanten met galmopeningen, bekroond door achthoekige spitsen. Het schip, de koepel en koortravee hebben evenals de torens een merkwaardige detaillering met bakstenen lijsten, friezen en sierpatronen in vrije interpretaties van romaanse vormen. Deze eigenzinnige detaillering is typerend voor het werk van de architect Stornebrink. De zijbeuken hebben evenals de nevenkapellen van het koor tweedelige rondboogramen. De lichtbeuken van de het middenschip, de koepel, koortravee en het koor hebben driedelige rondboogramen.
De achthoekige koepel heeft transeptachtig aandoende eindwanden voorzien van twee uit een vierkant opgaande achthoekige torentjes die een breed rondboograam flankeren dat bestaat uit twee gedeelde rondboogramen en een rozet. De glaskoepel op het platte gedeelte van de afdekking van de koepelruimte is verdwenen. Links en rechts van de transeptachtige gevels bevinden zich vlak gedekte halfronde absiden. De nevenruimten van het koor hebben twee en driedelige kruiskozijnen onder rondbogen en klimmende rondboogfriezen in de topgevels.
Het interieur maakt door de de gehele breedte van het gebouw omvattende koepelruimte een centraliserende indruk, wat voor de bouwtijd tamelijk uitzonderlijk genoemd mag worden. In de torentravee bevindt zich boven de ingang een orgelgalerij op drie bogen. De schiptraveeën hebben rondbogige arcaden die geopend zijn naar de als loopgangen fungerende en met kruisribgewelven overwelfde zijbeuken. De beide schiptraveeën worden overwelfd door een stergewelf. Koor en koortravee hebben kruisribgewelven, de overgang tussen beide ruimte-onderdelen wordt gevormd door een schuine wand. De centrale koepelruimte is een achthoek met ongelijke zijden, overwelfd met een stenen stergewelf met ronde sluitring dat gedragen wordt door pijlers en lisenen. De gewelven tussen de bakstenen ribben zijn gepleisterd en voorzien van schilderingen met plantenmotieven. De muurvlakken zijn recentelijk ontdaan van de schilderingen en wit overgeschilderd. In de muurvlakken van de koepelruimte zijn schilderingen van de Martelaren van Gorkum aangebracht door Van Bokhoven en Jonckers. De laatste leverde in 1922 ook de geschilderde kruisweg. Het hoogaltaar (1903) is van J. Custers, de preekstoel en communiebank van Houtermans (1913). In het koor ramen van F. Nicolas (1908).
Waardering
Het object is van algemeen belang. Het heeft cultuur-historische waarde als uitdrukking van de katholieke emancipatie aan het eind van de 19e eeuw. Het heeft architectuur-historische waarde als goed voorbeeld van een neoromaanse kerk met uitzonderlijk vroege centraliserende plattegrond. Het is van belang als typerend voorbeeld van het werk van de architect P. Stornebrink. Het object is ondanks de verwijderde schilderingen en centrale glazen koepel voldoende gaaf bewaard gebleven. De kerk is typologisch zeldzaam en eveneens zeldzaam als overblijfsel uit het oeuvre van de architect. Hij heeft ensemblewaarde vanwege de functionele, bouwkundige en architectonische samenhang met de andere complexonderdelen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The CHURCH, dedicated to the H.H. Martyrs of Gorkum, is located on the south side of the Erasstraat and with the altar oriented to the east. It forms a whole with the later-built rectory and is connected to it via an intermediate space. This Neo-Romanesque cruciform domed church with double tower facade was designed by the architect P. Stornebrink and built between 1893 and 1895.
Description
The church is a brickwork construction with some natural stone decorative elements and consists of an octagonal domed space preceded by a three-aisle nave of two bays and a double tower facade. An aisle of the choir joins the dome with a lower straight-closed choir. The double tower facade has a round-arched portal, flanked by niches with saintly images in the first division of the towers. Above the entrance a round-arched window of the organ gallery. The towers have side portals and in the second division round-arched windows with brick tracery. The third division consists of octagons with sound openings, crowned by octagonal spires. The nave, the dome and choir aisle as well as the towers have a remarkable detailing with brick cornices, friezes and decorative patterns in free interpretations of Romanesque forms. This idiosyncratic detailing is typical of the work of architect Stornebrink. The side aisles as well as the side chapels of the choir have two-part round-arched windows. The clerestories of the nave, the dome, choir aisle and the choir have three-part round-arched windows.
The octagonal dome has transept-like end walls provided with two octagonal turrets rising from a square that flank a broad round-arched window consisting of two divided round-arched windows and a rose window. The glass dome on the flat part of the covering of the dome space has disappeared. To the left and right of the transept-like facades are located flat-roofed semi-circular apses. The auxiliary spaces of the choir have two and three-part cross windows under round arches and rising round-arched friezes in the gable ends.
The interior makes an centralizing impression through the dome space encompassing the entire width of the building, which for the construction period may be considered quite exceptional. In the tower bay is located above the entrance an organ gallery on three arches. The nave bays have round-arched arcades that open into the side aisles functioning as passages and covered with cross-ribbed vaults. Both nave bays are covered by a star vault. The choir and choir aisle have cross-ribbed vaults, the transition between both spatial components is formed by an angled wall. The central dome space is an octagon with unequal sides, covered with a stone star vault with round closing ring that is supported by pillars and pilaster strips. The vaults between the brick ribs are plastered and provided with paintings with plant motifs. The wall surfaces have recently been stripped of paintings and painted over in white. In the wall surfaces of the dome space are paintings of the Martyrs of Gorkum applied by Van Bokhoven and Jonckers. The latter also provided in 1922 the painted Stations of the Cross. The high altar (1903) is by J. Custers, the pulpit and communion rail by Houtermans (1913). In the choir windows by F. Nicolas (1908).
Valuation
The object is of general importance. It has cultural-historical value as an expression of Catholic emancipation at the end of the 19th century. It has architectural-historical value as a good example of a Neo-Romanesque church with exceptionally early centralizing floor plan. It is of importance as a typical example of the work of architect P. Stornebrink. The object despite the removed paintings and central glass dome has remained sufficiently intact. The church is typologically rare and equally rare as a surviving example from the oeuvre of the architect. It has ensemble value because of the functional, structural and architectural coherence with the other complex components.
Nearby in the register
- Sacristie, Erasstraat 8Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Pastorie(F), Erasstraat 6Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Rouwkapel(F), Erasstraat bij 8Kapelunder 1 mi
- Kerk, Hoofdstraat 36Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.