TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Het zwarte koetje

Amstelveen, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Boerderij
Function
Boerderij(M1)
Category
onroerend gebouwd
Built
1879
Address
Bovenkerkerweg 96, Locatie: Buitengebied, 1188 XH Amstelveen
Place
Amstelveen
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.27213, 4.83852
Monument number
524294

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Op een ruim erf aan de oostzijde van de Bovenkerkerweg gelegen BOERDERIJ uit 1879 genaamd "het Zwarte Koetje". Blijkens de eerste steen in de voorgevel werd de boerderij in dat jaar herbouwd in opdracht van mejuffrouw L.J. Veltman. De Zuid-Hollandse stal in deze grote boerderij bood plaats aan het voor die tijd aanzienlijke aantal van 60 koeien. Uit de militaire stafkaart van 1849 blijkt dat de voorganger een vergelijkbaar grondplan had en dezelfde naam droeg. De achtergevel is eind jaren zeventig van de 20ste eeuw in gewijzigde vorm (enigszins lager en met gewijzigde deuren) opnieuw opgetrokken. Oorspronkelijk bevond zich zowel rechts in deze gevel als halverwege de linker zijgevel een opgeklampte dubbele darsdeur (thans schuifdeuren met bovenlichten). De dakgoten boven de achter- en zijgevels waren uitgevoerd als gietijzeren lijstgoot.

Omschrijving

Op rechthoekig grondplan (19 x 39 m) gebouwde boerderij onder een wolfdak waarvan het wolfeind boven de voorgevel, het lager doorgetrokken achterschild en het voorste gedeelte van het linker zijschild gedekt zijn met gesmoorde Hollandse pannen. Het voorste gedeelte van het rechter zijschild heeft een dekking van zwarte geglazuurde Friese golfpannen. Voor het overige zijn beide zijschilden gedekt met rode Hollandse pannen. Zowel bovenin het wolfeind als het achterschild bevindt zich een uilenbord. Op de nok staat halverwege en achteraan een houten ventilatiekap. De buitengevels zijn opgetrokken in bruinrode handvormsteen waalformaat in kruisverband (het snijvoegwerk is platvol vernieuwd). De voorgevel (W) kent een symmetrische opzet met ter weerszijden van de voordeur drie T-vensters. De secundair aangebrachte voordeur (afkomstig uit een pand aan de Keizersgracht in Amsterdam) heeft een bovenlicht en is bereikbaar via een hardstenen trap van vijf treden. Onder de buitenste vensters en de vensters direct naast de voordeur bevindt zich een keldervenster voorzien van een drieruits raam waarvoor diefijzers. Linksonder is een eerste steen ingemetseld met florale hoekmotieven en het opschrift "HERBOUWD IN HET JAAR 1879/ DOOR MEJUFVR: L.J. VELTMAN/ DE EERSTE STEEN GELEGD/ DOOR J.A. VAN DER KLEIJ/ OUD 8 JAAR DEN 23 AUGUSTUS". De eerste verdieping telt drie T-vensters (recht boven de voordeur en de twee flankerende parterrevensters). De parterre- en verdiepingvensters worden evenals het bovenlicht boven de deur ontlast door flauwe segmentbogen van gele en rode machinale baksteen. De vier keldervensters hebben vergelijkbare ontlastingsbogen, maar dan uitgevoerd als strek. Onder het middelste verdiepingvenster bevindt zich een vermoedelijk uit de voorganger van de huidige boerderij afkomstige gevelsteen waarop een zwartgeverfde koe staat afgebeeld. De eerste verdieping wordt afgesloten door een lijstgoot waaronder uitkragend metselwerk. De schuine gevelvlakken ter weerszijden zijn afgedekt met een rollaag en (onderaan) een hardstenen deksteen. Onder deze schuine gevelranden en ter hoogte van de parterre- en verdiepingsvloer bevinden zich muurankers.

De rechter zijgevel (Z) telt tien meerruits gietijzeren rondboogvensters waarvan het middelste raampje naar binnen draaibaar is (de gecementeerde lekdorpels zijn vervangen door betonnen) en heeft linksonder een keldervenster als voor (het T-venster erboven is in XXa aangebracht na het verwijderen van de achterliggende bedstede; de deur en stolpraam rechts hiervan dateren uit XXc). Bovenaan de gevel bevinden zich schootankers. De boerengeeltjes waaruit de bestrating voor de linker gevelhelft is samengesteld lagen oorspronkelijk in de dars. De linker helft van de linker zijgevel (N) is voorzien van drie gietijzeren rondboogvensters als in de rechter zijgevel, maar hier nog met gecementeerde lekdorpels (de schootankers bovenaan deze gevelhelft zijn naderhand aangebracht). Rechtsonder bevindt zich een keldervenster als voor (de overige vensters en deuren in deze gevel zijn niet oorspronkelijk). De achtergevel (O) is evenals de voorgevel hoger opgetrokken dan de zijgevels en links- en rechtsboven voorzien van een hardstenen deksteen. Inwendig verkeert de boerderij nog gedeeltelijk in de oorspronkelijke staat. De houten draagconstructie bestaat uit zes dekbalkgebinten waarop een gordingenkap rust. De pannen zijn met riet onderschoten. Aan de zuidzijde steken de dekbalken buiten de stijlen uit (zodat de stijlen links van het middenpad van de koestal geplaatst konden worden in plaats van midden op dit pad). Het achter de voorgevel gesitueerde onderkelderde woongedeelte heeft nog gedeeltelijk de oorspronkelijke indeling met onder meer een sobere middengang en ter weerszijden een via een paneeldeur toegankelijke kamer met brede vloerdelen en vouwblinden voor de vensters (rechts van de gang waren twee kamers die zijn samengevoegd). De onderliggende rechthoekige kelder strekt zich uit over de volle breedte van de boerderij en wordt halverwege door een dwarsmuur met paneeldeur in twee spiegelbeeldige ruimten onderverdeeld. Beide zijn toegankelijk via een rechte steektrap en hebben een vloer van gesmoorde plavuizen, wanden die tot tweederde hoogte bekleed zijn met een waterkerende klamplaag van bruine klinkertjes, en een plafond van houten balken waartussen gepleisterde troggewelfjes en waaronder een door een stijl ondersteunde onderslagbalk. Op de eerste verdieping zijn middenvoor met brede delen twee slaapkamers afgeschoten. De noordwand van de grote noordelijke slaapkamer is uitgevoerd als bedstedenwand waarin drie dubbele spiegelbeklampte deuren. In het vertrek rechts achter het relatief ondiepe woongedeelte stond een door een pony aangedreven karnmolen opgesteld. Het achterliggende bedrijfsgedeelte wordt door een (vernieuwde) houten wand in de lengte-as van de boerderij in tweeën gedeeld met rechts hiervan de voormalige dubbele Zuid-Hollandse stal waarvan de (vernieuwde) zoldervloer ondersteund wordt door twee rijen stijlen (de binnenste rij zijn de zuidelijke gebintstijlen). Onder de huidige betonvloer liggen naar verluidt nog de grijze plavuizen van het middenpad.

Waardering

De boerderij is van algemeen belang uit cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en typologisch oogpunt als een grotendeels gaaf bewaarde en door zijn omvang zeldzame boerderij uit het laatste kwart van de 19de eeuw. Tevens heeft de boerderij situationele waarde vanwege de beeldbepalende ligging in het landelijk gebied aan de zuidrand van Amstelveen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

On a spacious plot on the east side of the Bovenkerkerweg situated FARMHOUSE from 1879 named "het Zwarte Koetje". According to the foundation stone in the front facade, the farmhouse was rebuilt in that year on the instructions of Miss L.J. Veltman. The South Holland stable in this large farmhouse provided space for the considerable number of 60 cows for that time. From the military map of 1849 it appears that the predecessor had a comparable ground plan and bore the same name. The rear facade was rebuilt in altered form (somewhat lower and with altered doors) in the late 1970s of the 20th century. Originally, both on the right in this facade and halfway along the left side facade there was a clamped double threshing floor door (now sliding doors with fanlights). The gutters above the rear and side facades were executed as cast iron cornice gutters.

Description

Farmhouse built on a rectangular ground plan (19 x 39 m) beneath a half-hipped roof, the half-hip over the front facade, the lower continuous rear roof and the front part of the left side roof covered with smoored Dutch tiles. The front part of the right side roof has a covering of black glazed Frisian ridge tiles. For the rest, both side roofs are covered with red Dutch tiles. Both in the half-hip and the rear roof there is a louvre board. On the ridge stands halfway back and at the rear a wooden ventilation cap. The external facades are constructed in reddish-brown hand-moulded brick waal format in cross bond (the mortar joints have been completely renewed). The front facade (W) has a symmetrical layout with on either side of the front door three T-windows. The secondarily installed front door (from a building on the Keizersgracht in Amsterdam) has a fanlight and is accessed via a hard stone staircase of five steps. Below the outer windows and the windows directly beside the front door is a cellar window fitted with a three-pane frame with iron bars. Bottom left is a foundation stone set in with floral corner motifs and the inscription "REBUILT IN THE YEAR 1879/ BY MISS: L.J. VELTMAN/ THE FIRST STONE LAID/ BY J.A. VAN DER KLEIJ/ AGE 8 YEARS ON 23 AUGUST". The first floor has three T-windows (directly above the front door and the two flanking ground floor windows). The ground floor and first floor windows, as well as the fanlight above the door, are relieved by shallow segmental arches of yellow and red machine-made brick. The four cellar windows have similar relieving arches, but executed as a course. Below the middle first floor window is a facade stone, presumably from the predecessor of the current farmhouse, on which a black-painted cow is depicted. The first floor is finished with a cornice gutter, below which is cantilevered brickwork. The angled facade surfaces on either side are covered with a roll layer and (at the bottom) a hard stone coping stone. Below these angled facade edges and at the height of the ground floor and first floor, there are wall anchors.

The right side facade (S) has ten multi-pane cast iron round-arch windows, the middle pane of which is hinged inward (the rendered water outlet sills have been replaced with concrete ones) and has bottom left a cellar window as described above (the T-window above it was installed in the 20th century after removal of the bed recess behind it; the door and sash window to the right of this date from the 20th century). At the top of the facade are wall anchors. The yellow bricks that make up the flooring for the left half of this facade originally lay in the threshing floor. The left half of the left side facade (N) is provided with three cast iron round-arch windows as in the right side facade, but here still with rendered water outlet sills (the wall anchors at the top of this facade half were installed later). Bottom right is a cellar window as described above (the remaining windows and doors in this facade are not original). The rear facade (O) is, like the front facade, built higher than the side facades and top left and right provided with a hard stone coping stone. Inside, the farmhouse is still partially in its original state. The wooden load-bearing structure consists of six collar tie trusses on which a principal rafter roof rests. The tiles are undershot with reed. On the south side, the collar ties project outside the posts (so that the posts could be placed to the left of the central passage of the cattle stall instead of in the middle of this passage). The semi-basement residential section situated behind the front facade still has partly the original layout with among other things a simple central passage and on either side a room accessible via a panel door with wide floorboards and venetian blinds for the windows (to the right of the passage there were two rooms which have been combined). The underlying rectangular cellar extends over the full width of the farmhouse and is divided halfway by a cross wall with panel door into two mirror-image spaces. Both are accessible via a straight staircase and have a floor of smoored tiles, walls which are lined to two-thirds height with a waterproofing layer of brown clinker bricks, and a ceiling of wooden beams between which are plastered barrel vaults and below which an underslung beam supported by a post. On the first floor are two bedrooms partitioned off front centre with wide sections. The north wall of the large northern bedroom is executed as a bed recess wall with three double mirror-clamped doors. In the room to the right behind the relatively shallow residential section stood a churn mill driven by a pony. The rear business section is divided lengthwise by a (renewed) wooden wall along the longitudinal axis of the farmhouse into two parts, with to the right of it the former double South Holland stable, the (renewed) loft floor of which is supported by two rows of posts (the inner row are the southern collar tie posts). Below the current concrete floor are said to still lie the grey tiles of the central passage.

Valuation

The farmhouse is of general cultural-historical, architectural-historical and typological importance as a largely well-preserved and by its size rare farmhouse from the last quarter of the 19th century. Furthermore, the farmhouse has situational value because of its image-determining location in rural surroundings on the southern edge of Amstelveen.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map