TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Jozefkerk

Achterveld, Utrecht, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Built
1932 - 1933
Address
Hessenweg 325, 3791 PJ Achterveld (Leusden 26)
Place
Achterveld
Municipality
Leusden
Province
Utrecht
Country
Netherlands
Coordinates
52.13499, 5.49692
Monument number
524228

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "32 Amersfoort" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

De KRUISKERK aan de Hessenweg in Achterveld, de rooms katholieke parochiekerk van de H. Jozef, is in 1932-33 gebouwd door architect H.W. Valk uit 's-Hertogenbosch in neoromaanse stijl. Bij het ontwerp heeft Valk zich laten inspireren door de oude abdijkerken in Zuid-Frankrijk. Andere gebouwen in een vergelijkbare stijl van Valk staan in Doetinchem, Haalderen bij Nijmegen en in Brabant. De Kerk kwam op de plaats van de bouwvallig geworden zaalkerk uit 1845. Op 21 juli 1932 vond de aanbesteding plaats. Het werk werd gegund aan de Gebr. Struyken. Bouwheer van de kerk was pastoor G. Bentinck. De plechtige inwijding van de kerk vond plaats op 20 juli 1933 door Z.H. Exc. Mgr. J.B.H. Jansen. Een oorkonde in de sacristie herinnert hieraan. De gebrandschilderde ramen en de kruisweg van Charles Eyck zijn uitgevoerd in het atelier van Joep Nicolas. Het smeedwerk, namelijk de gehengen en het hek voor de doopkapel was van de hand van J. en A. Bourgogne. Het hoofdaltaar is een ontwerp van Jan Eley en Leo Brom. In het altaar werden de uit de oude kerk afkomstige relikwieën van de H.H. Martelaren Monastinus, Proba en Verecunda ingesloten. De houten beelden van St. Johannes de Doper en van St. Johannes van Nepomuc zijn eveneens afkomstig uit de oude kerk. De communiebank uit het atelier van Brom is in 1938 geplaatst. In mei 1940 raakte de kerk beschadigd door een aanval van de Nederlandse Artillerie vanuit Amersfoort op de Duitsers die zich in Achterveld bevonden. Met name de toren, de doopkapel en de kapel met de opgang naar het zangkoor werden vernield. Hetzelfde jaar vonden herstelwerkzaamheden plaats. In 1943 werden de drie bronzen klokken geroofd. Deze werden in 1947 vervangen door drie luidklokken van Petit en Fritsen. In de hal van de ontvangstruimte werd het torenuurwerk uit de oude kerk opgesteld. Na de tweede wereldoorlog werd de kerk verder verfraaid. Door schenkingen verkreeg de kerk twee Mariabeeldjes en een beeldje van God den Vader die zijn Zoon aan de wereld schenkt, alle uit 1425. Het orgel, ontworpen door dr. Caecillianus Huygens o.f.m., directeur van de aartsbisschoppelijke muziekschool te Utrecht en gebouwd door de firma B. Pels en Zn. uit Alkmaar, in 1948 geplaatst is van ondergeschikt belang. De marmeren altaartafel geplaatst op zwart marmeren voetstuk en de aanwezige communiebank met bronzen panelen dateren eveneens uit deze periode. De belangrijkste kerksieraden zijn afkomstig uit de ateliers van Ad. Roosendaal uit Utrecht en Jan Eloy en Leo Brom en dateren uit 1949. Het ontwerp voor de trouwbank is eveneens afkomstig uit het atelier van Brom en is vervaardigd door Harry van Rossum uit Hilversum. Het H.Hartbeeld is van de beeldhouwer Piet Jongblut uit Bilthoven. In de kapel van Maria van Altijddurende Bijstand werd in 1951 aan de zuidzijde een voorstelling in brons van een bloeiende rozenstruik aangebracht door de Gebr. Brom. De glas-in-lood ramen uit de kapel van Maria van Charles Eyck zijn elders in de kerk bewaard gebleven. Een belangrijke wijziging in het exterieur vond in 1954 plaats. Het priesterkoor werd toen vergroot, waarbij de trappen aan de zijkanten kwamen te vervallen en van een nieuwe omlijsting werden voorzien door Brom. Het dak van de kerk is begin jaren negentig vernieuwd. Ter plaatse van de pastorie is in 1990 een modern kerkelijk centrum gebouwd. De altaartafel, de communiebank voorzien van bronzen panelen alsmede de bronzen rozenstruik en de kerkbanken vallen niet onder de bescherming gezien de geringe monumentale waarde.

Omschrijving

De parochiekerk van de H. Josef, omgeven door een plantsoen, is overhoeks gesitueerd op de hoek van de Hessenweg en de Jan van Arkelweg in de kern van Achterveld. De kerk op kruisvormig grondplan is opgetrokken in een grote handvorm baksteen (kloostermoppen) in wild verband. De spitsboogvormige vensters zijn voorzien van natuurstenen traceringen en gebrandschilderd glas-in-lood. Het dak bestaat uit een samenstel van zadel- en tentdaken van verschillende nok- en goothoogten en is gedekt met rode romaanse pannen. Ter hoogte van de kruising bevindt zich een massieve vieringtoren onder een tentdak. Aan de westzijde is een stompe toren onder een laag tentdak omgeven door een gemetselde balustrade geplaatst. Het middenschip en de beide transeptarmen zijn voorzien van een zadeldak. Bij de transeptarmen bestaat het dak uit twee in nok- en goothoogte verschillende delen. De zijschepen van middenschip en transeptarmen hebben een lessenaarsdak. De driezijdig afgesloten absis is met een schilddak afgedekt. Het ingangsportaal voor de westtoren heeft een lessenaarsdak. Aan de noordzijde van het middenschip bevindt zich de uitgebouwde doopkapel en aan de zuidzijde een kapel van Maria van Altijddurende Bijstand, beide onder een doorgetrokken dakschild van het zadeldak van het middenschip Aan de zuidoostzijde van de kerk is de sacristie met nevenruimten aangebouwd voorzien van zadeldaken. De westtoren, voorzien van een gemetselde, open balustrade en rechts een traptoren, bestaat uit drie geledingen en is verfraaid door hoge smalle spaarvelden en een galmgat aan iedere zijde. In de eerste geleding bevindt zich het uitgebouwde ingangsportaal met een rondboogvormige doorgang. Binnen het portaal met aan weerszijden banken is een dubbele rondboogvormige deur geplaatst die toegang geeft tot de kerk. De tweede geleding bevat boven het portaal een venster. De traptoren is voorzien van spaarvelden met kleine lichtspleten. De zijkapellen hebben aan iedere zijde een venster. In de zijbeuken zijn twee en in de lage lichtbeuk drie vensters geplaatst. In de kopse gevel van de transeptarmen zijn twee vensters aangebracht met aan weerszijden een spaarveld. Bij de absis is tussen versneden steunberen aan iedere zijde een venster aangebracht. In de hoeken van het middenschip en de transeptarmen bevinden zich kleine zijportalen. Het interieur van de kerk, uitgevoerd in schoonmetselwerk, is tamelijk donker met uitzondering van de viering, van waaruit, via drie vensters aan iedere zijde van de toren, het licht op het hoofdaltaar (priesterkoor) valt. De kerk heeft gemetselde koepelgewelven. De brede spitsboogvormige scheibogen tussen middenschip, transept en zijbeuken worden gedragen door natuurstenen pijlers. Boven de ingang aan de westzijde bevindt zich de orgeltribune. Het orgel is niet van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg. De orgelkas, gemaakt door Rutter en afkomstig uit de oude kerk, is wel van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg. Op het altaar is een kruisbeeld met aan weerszijden Maria en Johannes geplaatst en een zestal kandelaars. In de doopkapel, afgesloten door een smeedijzeren hekwerk, staat een natuurstenen doopvont met dubbel bekken, afgesloten door een bronzen deksel. De gebrandschilderde glas-in-lood vensters zijn voorzien van doopvoorstellingen. De profielstalen klokkenstoel met drie luiklokken hebben respectievelijk een diameter van 104, 87 en 78 cm. De drie blauwe wijzerplaten zijn vervaardigd uit roodkoper met vergulde Arabische cijfertekens en wijzers. Het buiten gebruik gestelde torenuurwerk uit de oude kerk staat in de hal opgesteld.

Waardering

De kerk is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als gaaf en karakteristiek voorbeeld, zowel wat betreft exterieur als wat betreft onderdelen van het interieur, van een rooms katholieke kruiskerk in neoromaanse stijl, in 1932 gebouwd naar ontwerp van de architect H.W. Valk, alsmede vanwege waardevolle interieurelementen van de beeldende kunstenaars Charles Eyck, Jan en Leo Brom uit de bouwtijd en later. Tevens is de kerk van situationele waarde vanwege de markante ligging in de kern van Achterveld.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

The KRUISKERK on the Hessenweg in Achterveld, the Roman Catholic parish church of St. Joseph, was built in 1932-33 by architect H.W. Valk from 's-Hertogenbosch in Romanesque Revival style. In his design, Valk was inspired by the old abbey churches in South France. Other buildings in a comparable style by Valk stand in Doetinchem, Haalderen near Nijmegen and in Brabant. The church was erected on the site of the dilapidated hall church from 1845. On 21 July 1932 the tender took place. The work was awarded to the Gebr. Struyken. The church's patron was pastor G. Bentinck. The solemn consecration of the church took place on 20 July 1933 by His Excellency Mgr. J.B.H. Jansen. A deed in the sacristy commemorates this. The stained glass windows and the stations of the cross by Charles Eyck were executed in the workshop of Joep Nicolas. The ironwork, namely the hinges and the gate for the baptistry, was by J. and A. Bourgogne. The high altar is a design by Jan Eley and Leo Brom. In the altar were enclosed the reliquaries of the Holy Martyrs Monastinus, Proba and Verecunda, originating from the old church. The wooden statues of St. John the Baptist and of St. John of Nepomuc likewise come from the old church. The communion rail from the workshop of Brom was installed in 1938. In May 1940 the church was damaged by an attack by the Dutch Artillery from Amersfoort on the Germans who were stationed in Achterveld. Notably the tower, the baptistry and the chapel with the access to the choir were destroyed. In the same year restoration work was carried out. In 1943 the three bronze bells were stolen. These were replaced in 1947 by three bells by Petit and Fritsen. In the hall of the reception room the tower clock from the old church was installed. After the Second World War the church was further embellished. Through donations the church acquired two small statues of Mary and a statuette of God the Father presenting His Son to the world, all from 1425. The organ, designed by Dr. Caecillianus Huygens o.f.m., director of the archiepiscopal music school in Utrecht and built by the firm B. Pels and Zn. from Alkmaar, installed in 1948, is of secondary importance. The marble altar table placed on a black marble base and the existing communion rail with bronze panels likewise date from this period. The most important church ornaments come from the workshops of Ad. Roosendaal from Utrecht and Jan Eloy and Leo Brom and date from 1949. The design for the marriage pew likewise comes from the workshop of Brom and was made by Harry van Rossum from Hilversum. The Sacred Heart statue is by sculptor Piet Jongblut from Bilthoven. In the chapel of Mary of Perpetual Succour a bronze representation of a blooming rose bush was placed in 1951 on the south side by the Gebr. Brom. The stained glass windows from the chapel of Mary by Charles Eyck have been preserved elsewhere in the church. An important modification to the exterior took place in 1954. The priest choir was enlarged at that time, with the stairs at the sides being removed and provided with a new frame by Brom. The roof of the church was renewed in the early nineties. At the location of the vicarage a modern church centre was built in 1990. The altar table, the communion rail provided with bronze panels as well as the bronze rose bush and the church pews are not protected given their limited heritage value.

Description

The parish church of St. Joseph, surrounded by a garden, is located at the corner of the Hessenweg and the Jan van Arkelweg in the centre of Achterveld. The church on a cruciform ground plan is built in large hand-formed brick (cloisters bricks) in wild bonding. The pointed arch windows are provided with natural stone tracery and stained glass windows. The roof consists of a combination of gabled roofs and hipped roofs of different ridge and gutter heights and is covered with red Romanesque tiles. At the height of the crossing is a massive crossing tower under a hipped roof. On the west side a squat tower under a low hipped roof surrounded by a bricked balustrade is placed. The nave and both transept arms are provided with gabled roofs. With the transept arms the roof consists of two parts differing in ridge and gutter height. The side aisles of the nave and transept arms have half-hipped roofs. The three-sided closed apse is covered with a hipped roof. The entrance portal for the west tower has a half-hipped roof. On the north side of the nave is the protruding baptistry and on the south side a chapel of Mary of Perpetual Succour, both under a continuous roof shield of the gabled roof of the nave. On the southeast side of the church the sacristy with adjacent rooms is built on, provided with gabled roofs. The west tower, provided with a bricked, open balustrade and on the right a stair tower, consists of three tiers and is embellished by tall narrow blind panels and a loophole on each side. In the first tier is the protruding entrance portal with a semicircular opening. Within the portal with benches on either side is a double semicircular door placed which gives access to the church. The second tier contains above the portal a window. The stair tower is provided with blind panels with small light slits. The side chapels have a window on each side. In the side aisles are two windows and in the low clerestory three windows. In the end gable of the transept arms are two windows placed with a blind panel on either side. At the apse between cut-off buttresses a window is placed on each side. In the corners of the nave and the transept arms are small side portals. The interior of the church, executed in fair-faced brickwork, is rather dark with the exception of the crossing, from which, through three windows on each side of the tower, the light falls on the high altar (priest choir). The church has bricked barrel vaults. The broad pointed arch splay arches between nave, transept and side aisles are supported by natural stone pillars. Above the entrance on the west side is the organ gallery. The organ is not of value from the point of view of heritage preservation. The organ case, made by Rutter and originating from the old church, is of value from the point of view of heritage preservation. On the altar is a crucifix with Mary and John on either side placed and a set of six candlesticks. In the baptistry, enclosed by an iron screen, stands a natural stone font with double basin, closed by a bronze cover. The stained glass windows are provided with baptism representations. The profiled steel bell frame with three bell-ropes have diameters of 104, 87 and 78 cm respectively. The three blue clock faces are made of red copper with gilded Arabic numerals and hands. The out-of-service tower clock from the old church is installed in the hall.

Valuation

The church is of general interest because of its cultural and architectural-historical value as a complete and characteristic example, both in terms of exterior and interior components, of a Roman Catholic cruciform church in Romanesque Revival style, built in 1932 according to the design of architect H.W. Valk, as well as because of valuable interior elements by the visual artists Charles Eyck, Jan and Leo Brom from the building period and later. Furthermore, the church is of situational value because of its prominent location in the centre of Achterveld.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map