Rijksmonumentenregister · Netherlands
Molenhof
Buurmalsen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1929 - 1930
- Address
- Lingedijk 1, 4197 HA Buurmalsen (West Betuwe 25)
- Place
- Buurmalsen
- Municipality
- West Betuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.88590, 5.28795
- Monument number
- 523745
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "39 Rhenen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOONHUIS Molenhof', in de jaren 1929-1930 gebouwd naar ontwerp van de architect A.H. (HENK) WEGERIF (1888-1963) in opdracht van W.A.O. Koster, de directeur van de plaatselijke vestiging van de steenfabriek Chamotte Unie. Het pand is gelegen ten noorden van de dorpskern van Geldermalsen, op de hoek van de Lingedijk met de Rijksstraatweg, de voormalige grote weg van Amsterdam naar Den Bosch. Aan de zuidzijde van het huis bevindt zich een ruime tuin die afloopt naar de rivier de Linge. Eén trapje in tuin en het tuinpad naar de dijk hebben een ijzeren buishek.
Koster was afkomstig uit Den Haag en leerde hier vermoedelijk het werk van Wegerif kennen. Hij gaf hem in 1928 de opdracht zijn woonhuis te ontwerpen, dat in de jaren daarna in samenwerking met de plaatselijke architect A.J. VERBEEK werd uitgevoerd. A.H. Wegerif maakt deel uit van de bekende architectenfamilie Wegerif en was een neef van Chris Wegerif (1859-1920), die onder meer bekend staat om zijn vele bouwwerken in Apeldoorn en zijn meubel- en interieurontwerpen voor de aan de Kneuterdijk in Den Haag gevestigde winkel Arts and Crafts'.Naast huizen in Apeldoorn ontwierp Henk Wegerif onder meer huizen in Den Haag (flatgebouw Willemspark' aan de Zeestraat). In de gemeente Geldermalsen zijn op korte afstand van elkaar drie panden van zijn hand te vinden.Twee hiervan (Lingedijk 1 en Koppelsedijk 2) werden ontworpen in opdracht van de directeuren van de steenfabriek Chamotte Unie. Een derde pand aan de Rijksstraatweg werd voor een kandidaat-notaris gebouwd.
Het pand aan de Lingedijk staat op de plek van de in 1928 afgebroken korenmolen De Prins' die in 1853 was gebouwd. De ronde hoofdvorm van het huis verwijst naar deze molen en ook zijn in het huis van de oude molen afkomstige bouwmaterialen verwerkt. In de gevel zijn twee datumstenen met de initialen H.A.V.S en het jaartal 1853 opgenomen, een oorspronkelijke op de eerste verdieping, en een kopie ervan uit 1929 naast de voordeur. De initialen verwijzen naar H.A. van Steenis. Naast de naam Molenhof', circuleerden ook de namen Kosterskamp', het Rondeel' en het Ronde Huis'. Het ontwerp van het huis heeft in de typische vorm en materiaalgebruik zowel invloeden ondergaan van het Expressionisme (bijvoorbeeld in het expressieve baksteengebruik en in de plattegrond) als van het Functionalisme (onder meer in het gebruik van beton, stalen kozijnen en andere technische noviteiten). De kunstenaar W.C. BROUWER (1877-1933) verzorgde verschillende gebeeldhouwde elementen in het interieur en ontwierp vermoedelijk ook het glas-in-lood. De bewaard gebleven betimmeringen en de meubilering van het pand werden door de Haagse meubelfabriek PANDER en door de winkel DE STER uit Geldermalsen geleverd.
Omschrijving
Het WOONHUIS is een ronde woontoren met een doorsnede van ongeveer 11 meter. Het pand telt vijf bouwlagen en een zolder onder een rond overstekend tentdak, belegd met Noorse leien. Het dak is op de nok voorzien van een ronde gemetselde schoorsteen en heeft twee kleine, oorspronkelijke dakkapellen. Het gebouw heeft een betonkern en de baksteengevels zijn voor het grootste deel in Noors verband gemetseld. De eerste bouwlaag bevat een garage en enkele kelderruimten. Daarboven bevindt zich de bel-étage' met de eetkamer, de leeshoek, een keuken en een bijkeuken. De eigenlijke hoofdverdieping daarboven heeft twee grote kamers (woon- en studeerkamer) en de bouwlaag daarboven heeft drie kamers en een badkamer. De vijfde bouwlaag net onder de overstekende dakrand heeft vijf kamers. In tegenstelling tot de vierde en vijfde bouwlaag van de toren die volledig rond zijn gemetseld, kenmerken de eerste twee bouwlagen zich door expresssief in- en uitzwenkende geveldelen vanuit een ronde grondvorm. Hierdoor ontstaan er als het ware zes gevelvlakken die een golvend karakter hebben. Het ronde karakter van de toren blijft echter benadrukt door een uitkragende ronde betonschijf tussen de tweede en de derde bouwlaag. Deze schijf is voorzien van een ijzeren balustrade en een betegeld vloeroppervlak waardoor er een omlopend balkon ontstaat. Op drie plaatsen in de derde bouwlaag zet het golvende metselwerk van de zich daaronder bevindende bouwlagen door. Deze geveldelen zijn aan de bovenzijde afgesloten met een ovale betonplaat. Hierdoor onstaan er op het omlopende balkon, dankzij het ter plaatse inzwenkende metselwerk, drie min of meer beschutte zitplaatsen. Om te zitten zijn er in het metselwerk in betonplaat uitgevoerde, betegelde elementen aangebracht. Aan de westzijde van de toren bevindt zich tussen de eerste en de vierde bouwlaag een rechthoekig trappenhuisraam met glas-in-loodvulling. Dit raam doorsnijdt de betonnen balkonschijf.
De hoofdingang van de toren bevindt zich in de tweede bouwlaag aan de zijde van de Lingedijk en is te bereiken door middel van vijf halfcirkelvormig gemetselde stoeptreden. De fraaie terugliggende bronzen voordeur heeft een centrale rechthoekige lichtopening en bevindt zich in een hardhouten kozijn waarboven een veelkleurig tegeltableau is aangebracht. Dit tableau bevat de naam Molenhof' en de tekst wie werkt overwint', alsmede afbeeldingen van de oude molen, maalderijinstrumenten en enkele opslaggebouwtjes. De ingangspartij heeft twee gebogen zijwanden die onder de betonnen schijf aan elke zijde enkele vierkante raampjes met glas-in-loodvulling bevatten. In enkele van de overige gevelvlakken op de tweede bouwlaag bevinden zich grote stalen ramen die bestaan uit een groot middenraam met twee terugwijkende zijramen. Alle ramen zijn afgesloten met een rollaag. Aan de zuidwestzijde bevindt zich op dezelfde bouwlaag in plaats van een raam een openslaande stalen tuindeur die uitkomt op een met door diverse gebogen baksteenmuurtjes omgeven terras. Aan de westzijde bevindt zich een aan de bovenzijde halfrond afgesloten zijdeur die met een baksteentrap te bereiken is. Deze trap wordt begrensd door een gebogen baksteenmuur met twee betonkolommen die de balkonschijf ondersteunen. Op diverse plaatsen bevinden zich op het garageniveau in formaat verschillende stalen en houten ramen die nagenoeg allemaal een glas-in-loodvulling hebben.
De derde bouwlaag bevat in formaat van elkaar verschillende ramen waarvan er enkele gemoderniseerd en in kunststof of aluminium uitgevoerd zijn. Op diverse plaatsen bevinden zich op het balkon uitkomende deuren. De vierde bouwlaag heeft rechthoekige ramen die voor een groot deel in kunststof zijn uitgevoerd. De vijfde bouwlaag tenslotte heeft onder de overstekende dakrand een omlopende vensterstrook met dertig stalen ramen die een panoramisch uitzicht op het landschap bieden.
De indeling van het INTERIEUR van de woontoren is goed bewaard gebleven en kenmerkt zich nog altijd door de opbouw van veelal segmentvormige vertrekken. Het interieur vertoont diverse, voor die tijd technische noviteiten. Zo zijn de vloeren tussen de verdiepingen met koolas geïsoleerd wat zorgt voor een perfecte geluidsisolatie. Vanaf het begin was het huis voorzien van een verwarmingssysteem en van koud en warm stromend water. In het huis zijn stalen ramen en kozijnen toegepast. Van de oorspronkelijke meubilering die door meubelfabriek Pander uit Den Haag en door De Ster uit Geldermalsen werd geleverd is na de Tweede Wereldoorlog weinig meer bewaard gebleven. Grenzend aan de eetkamer bevindt zich de oorspronkelijke leeshoek waarvan de meubilering geheel bewaard is gebleven, inclusief de lambrizering, kastjes, de schoorsteenmantel met ingekraste motieven (noorse mythologie), de zitelementen en het balkenplafond. De glas-in-loodramen en de op sommige plaatsen aangebrachte gebeeldhouwde toevoegingen (in houtwerk, in leisteen en in marmer, o.a. als haardplinten) zijn ontworpen door de kunstenaar Willem Brouwer. In deze sculpturale elementen en in het glas-in-lood komen onder meer verwijzingen voor naar Vikingen (schepen), en voorts zijn vogels, bloemmotieven en mannenkoppen te vinden. De hal en enkele vloeren zijn bekleed met Noorse leisteen. De trap tenslotte werd gemaakt door een aantal leerlingen van de ambachtsschool in Tiel.
Waardering
WOONHUIS Molenhof' in 1929-1930 gebouwd naar ontwerp van A.H. WEGERIF
- Van architectuurhistorische waarde als gaaf en bijzonder voorbeeld van een woonhuis van omstreeks 1930 naar ontwerp van Wegerif, dat in de typische vorm en materiaalgebruik zowel invloeden ondergaan heeft van het Expressionisme als van het Functionalisme. Het pand valt op door de in de woningbouw zeldzame ronde, torenachtige hoofdvorm die verwijst naar de molen die op deze bouwplaats stond. Het pand is een bijzonder werk in het oeuvre van architect A.H. Wegerif, de neef van de eveneens bekende architect en meubelmaker Chris Wegerif. Het interieur van het gebouw is tot stand gekomen met behulp van een bekende meubelfabriek en in samenwerking met de kunstenaar Willem Brouwer. Verschillende onderdelen van het interieur zijn nog aanwezig, en dragen in hoge mate bij aan de architectuurhistorische waarde van het gebouw.
- Van stedenbouwkundige waarde als markant onderdeel van het historisch gegroeide gebied tussen de kernen Geldermalsen en Buurmalsen, dat zich onder meer kenmerkt door de aanwezigheid van de rivier de Linge. Het pand heeft een prominente ligging aan de Linge, op de hoek van de Lingedijk en de Rijksstraatweg en vormt zo een bijzonder herkenningspunt.
- Van cultuurhistorische waarde vanwege de bestemming van het pand die verbonden is met een sociaal-maatschappelijke en sociaal-geografische ontwikkeling, als bijzonder vormgegeven woning van de directeur van een steenfabriek. De steenfabriek-directeurswoningen vormen in de bloeitijd van de baksteenindustrie (ca. 1850-1940) vaak architectonisch opvallende elementen in het stads- en dorpsgezicht in het Rivierengebied, waar de baksteenfabrikage een belangrijke industrietak was. In dit opzicht heeft het pand in samenhang met het pand Koppelsdijk 2 in Geldermalsen, dat eveneens een directeurswoning was, een zekere ensemblewaarde. Het pand is voorts van historische waarde omdat het op de vrijgekomen bouwplaats van een molen werd gebouwd, en in de naam van het huis en in de architectuur verschillende verwijzingen naar deze voorganger voorkomen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RESIDENCE 'Molenhof', built in the years 1929-1930 to the design of architect A.H. (HENK) WEGERIF (1888-1963) on commission of W.A.O. Koster, the director of the local branch of the brick factory Chamotte Unie. The property is located to the north of the village centre of Geldermalsen, at the corner of the Lingedijk with the Rijksstraatweg, the former main road from Amsterdam to Den Bosch. On the south side of the house is a spacious garden sloping down towards the river Linge. One flight of steps in the garden and the garden path to the dike have an iron pipe gate.
Koster came from The Hague and presumably became acquainted with Wegerif's work there. In 1928 he commissioned him to design his residence, which in the following years was executed in collaboration with local architect A.J. VERBEEK. A.H. Wegerif was part of the well-known Wegerif architect family and was a nephew of Chris Wegerif (1859-1920), who is known amongst other things for his numerous buildings in Apeldoorn and his furniture and interior designs for the 'Arts and Crafts' shop located on the Kneuterdijk in The Hague. Besides houses in Apeldoorn, Henk Wegerif designed houses in The Hague (apartment building 'Willemspark' on the Zeestraat). In the municipality of Geldermalsen, three properties by his hand are to be found in close proximity to each other. Two of these (Lingedijk 1 and Koppelsedijk 2) were designed on commission of the directors of the Chamotte Unie brick factory. A third property on the Rijksstraatweg was built for a prospective notary.
The property on the Lingedijk stands on the site of the grain mill 'De Prins' which was demolished in 1928 and had been built in 1853. The round main form of the house refers to this mill and building materials from the old mill have been incorporated into the house. In the façade are two date stones with the initials H.A.V.S and the year 1853, an original one on the first floor, and a copy from 1929 next to the front door. The initials refer to H.A. van Steenis. Besides the name 'Molenhof', the names 'Kosterskamp', 'het Rondeel' and 'het Ronde Huis' also circulated. The design of the house shows in its typical form and use of materials influences from both Expressionism (for example in the expressive use of brickwork and in the floor plan) and Functionalism (amongst other things in the use of concrete, steel window frames and other technical innovations). The artist W.C. BROUWER (1877-1933) provided various sculptural elements in the interior and presumably also designed the stained glass. The preserved woodwork and furnishings of the property were supplied by the The Hague furniture factory PANDER and by the shop DE STER from Geldermalsen.
Description
The RESIDENCE is a round residential tower with a diameter of approximately 11 metres. The property has five storeys and an attic under a round overhanging hipped roof, covered with Norwegian slate. The roof is fitted at the ridge with a round brick chimney and has two small original roof dormers. The building has a concrete core and the brick façades are for the most part laid in Norwegian bond. The first storey contains a garage and several basement rooms. Above this is the 'bel-étage' with the dining room, the reading corner, a kitchen and a scullery. The actual main floor above has two large rooms (living room and study) and the storey above has three rooms and a bathroom. The fifth storey just below the overhanging eave has five rooms. In contrast to the fourth and fifth storeys of the tower which are completely round, the first two storeys are characterised by expressively indented and projecting façade sections from a round ground plan. This creates as it were six façade planes which have a undulating character. The round character of the tower is, however, emphasised by a projecting round concrete disc between the second and third storey. This disc is provided with an iron balustrade and a tiled floor surface creating a continuous balcony. At three points in the third storey the undulating brickwork of the storeys below continues. These façade sections are closed at the top with an oval concrete plate. This creates on the continuous balcony, thanks to the indented brickwork at that location, three somewhat sheltered seating areas. For seating, tiled elements executed in the brickwork and concrete plate have been installed. On the west side of the tower, between the first and fourth storey, there is a rectangular stairwell window with stained glass filling. This window intersects the concrete balcony disc.
The main entrance to the tower is located on the second storey on the side of the Lingedijk and is reached by means of five semicircular brick steps. The fine recessed bronze front door has a central rectangular light opening and is set in a hardwood frame with a polychrome tile tableau placed above. This tableau contains the name 'Molenhof' and the text 'wie werkt overwint', as well as images of the old mill, milling equipment and a few storage buildings. The entrance section has two curved side walls which below the concrete disc contain on each side a few square windows with stained glass filling. In some of the other façade sections on the second storey there are large steel windows consisting of a large central window with two receding side windows. All windows are fitted with a roller shade. On the southwest side, at the same storey, in place of a window there is an opening steel garden door which opens onto a terrace surrounded by various curved brick walls. On the west side there is a side door closed at the top with a semicircle, which is reached by a brick staircase. This staircase is bordered by a curved brick wall with two concrete columns supporting the balcony disc. At various locations on the garage level there are steel and wooden windows of different sizes, almost all of which have a stained glass filling.
The third storey contains windows of different sizes, some of which have been modernised and are executed in plastic or aluminium. At various locations there are doors opening onto the balcony. The fourth storey has rectangular windows, for the most part executed in plastic. The fifth storey finally has below the overhanging eave a continuous window strip with thirty steel windows providing a panoramic view of the landscape.
The layout of the INTERIOR of the residential tower is well preserved and is still characterised by the arrangement of mostly segment-shaped rooms. The interior shows various technical innovations for that time. For example, the floors between the storeys are insulated with mineral wool providing perfect sound insulation. From the start the house was provided with a heating system and with cold and hot running water. Steel windows and frames have been installed in the house. Of the original furnishings supplied by the furniture factory Pander from The Hague and by De Ster from Geldermalsen, little has been preserved after the Second World War. Adjoining the dining room is the original reading corner of which the furnishings have been completely preserved, including the wainscoting, cupboards, the fireplace mantel with incised motifs (Norse mythology), the seating elements and the beam ceiling. The stained glass windows and the sculptural additions placed in some locations (in woodwork, in slate and in marble, including as hearth plinths) were designed by the artist Willem Brouwer. In these sculptural elements and in the stained glass appear amongst other things references to Vikings (ships), and further birds, floral motifs and men's heads are to be found. The hall and some floors are covered with Norwegian slate. The staircase finally was made by a number of pupils of the trade school in Tiel.
Valuation
RESIDENCE 'Molenhof' built in 1929-1930 to the design of A.H. WEGERIF
- Of architectural-historical value as a well-preserved and exceptional example of a residence of circa 1930 to the design of Wegerif, which in its typical form and use of materials has been influenced by both Expressionism and Functionalism. The property stands out due to its round, tower-like main form rare in residential construction which refers to the mill that previously stood on this site. The property is an exceptional work in the oeuvre of architect A.H. Wegerif, the nephew of the likewise well-known architect and furniture maker Chris Wegerif. The interior of the building was realised with the help of a well-known furniture factory and in collaboration with the artist Willem Brouwer. Various components of the interior are still present and contribute greatly to the architectural-historical value of the building.
- Of urban planning value as a striking component of the historically developed area between the centres of Geldermalsen and Buurmalsen, which is characterised amongst other things by the presence of the river Linge. The property has a prominent location on the Linge, at the corner of the Lingedijk and the Rijksstraatweg and thus forms a distinctive landmark.
- Of cultural-historical value because of the use of the property which is connected to a social and socio-geographical development, as a distinctively designed residence of the director of a brick factory. The brick factory directors' houses often formed architecturally striking elements in the urban and village landscape during the heyday of the brick industry (circa 1850-1940) in the Rivierengebied, where brick manufacture was an important industrial sector. In this regard the property, in conjunction with the property Koppelsdijk 2 in Geldermalsen, which was likewise a directors' house, has a certain ensemble value. The property is furthermore of historical value because it was built on the vacant site of a mill, and various references to this predecessor appear in the name of the house and in its architecture.
Nearby in the register
- Verkeersbrug, Rijksstraatweg bij 1Brugunder 1 mi
- Kerk, Kerkstraat 38Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerktoren, Kerkstraat 38Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- BottesteynWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.