Rijksmonumentenregister · Netherlands
Dienstwoning(K4), Apeldoornseweg 256
Hoenderloo, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Dienstwoning(K4)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1917
- Address
- Apeldoornseweg 256, 7351 TA Hoenderloo (Ede 25) (and others)
- Place
- Hoenderloo
- Municipality
- Ede
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12406, 5.83272
- Part of complex
- 530191
- Monument number
- 523555
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "Chromo-topographische kaart voor het Garnizoen Ede / bew. door de Militaire Verkenningen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het dienstgebouw en het wachthuisje kenmerken zich in tegenstelling tot de stijl van het jachthuis, door een op Frank Lloyd Wright geïnspireerde, sterk horizontaal gerichte hoofdvorm met platte daken en een verzorgde detaillering in metselwerk in combinatie met gepleisterde geveldelen. Thans is het gebouw in gebruik als kantoor van Het Nationale Park De Hoge Veluwe. In de loop der jaren zijn oorspronkelijke elementen verdwenen zoals een deel van de originele vensters en deuren.
Omschrijving
Het DIENSTGEBOUW heeft een ongeveer U-vormige plattegrond en telt één bouwlaag in het middengedeelte en twee bouwlagen in de beide zijvleugels. Alle bouwdelen zijn gedekt met een plat dak met een breed overstek. Op het dak van de garage bevinden zich glaskoepels. De gevels hebben een anderhalfsteens hoog trasraam in verticaal metselwerk, en zijn opgetrokken in meerkleurige baksteen, gemetseld in halfsteensverband. Op de gevelhoeken zijn gestapelde strekken toegepast. De verdiepingsscheiding is gemarkeerd door een rollaag. Het bovenste deel van de gevels is witgepleisterd, op de overgang hiernaar is de gevel met een uitkragende tandlijst tussen rollagen afgezet. In gevels zijn houten en stalen ramen toegepast en houten deuren. De ramen hebben aan de onderzijde lekdorpels in de vorm van betonnen tegels. Aan de bovenzijde worden de ramen met een rollaag afgesloten. De muuropeningen in het witgepleisterde gedeelte hebben rondom eenzelfde lijst van tandlijsten tussen rollagen. De voorgevel van het teruggelegen middenvolume heeft in het midden schuifdeuren (paneeldeuren) met elk een zeshoekig spleetvenster, tussen uitgemetselde pilonen. De deuropening is omgeven door getrapte dagkanten. Aan weerszijden bevinden zich in een iets terugliggend gevelvlak, liggende vensteropeningen met stalen valramen (3 maal vierruits). In beide gevelhoeken zijn entrees in een overhoeks gevelvlak geplaatst. De linker deur is nieuw. De rechter deur is oorspronkelijk, een paneeldeur met glasindeling onder tweeruits bovenlicht. De voorgevel van de rechter vleugel heeft in de eerste bouwlaag drie gekoppelde vierruits ramen evenals in de tweede bouwlaag. De voorgevel van de linkervleugel heeft in de eerste bouwlaag een modern raam en in de tweede bouwlaag een gekoppeld raam zoals rechts. De aan het binnenplein grenzende rechterzijgevel van de linker vleugel heeft hoog in de eerste bouwlaag vier liggende raamopeningen met zesruits stalen ramen. In de tweede bouwlaag bevindt zich een serie houten tweeruits ramen met siermetselwerk-omlijsting. In de derde as van links bevindt zich een laadluik. Boven en rechts van de aansluiting met het centrale volume bevinden zich ook ramen. De naar de binnenplaats gerichte linkerzijgevel van de rechter vleugel is in de eerste bouwlaag blind, en heeft in de tweede bouwlaag een serie vensters omgeven door siermetselwerk. Ook boven de aansluiting van het middenvolume bevinden zich vensters. De rechterzijgevel van de rechter vleugel heeft in de eerste bouwlaag van links naar rechts een vierruits venster, een terugliggende partij afgezet met een latei, een deur en twee vensters, een terugliggende partij, een deur en twee vensters en een terugliggende partij. In de terugliggende gedeelten bevinden zich de dienstwoningen, deze partijen hebben deuren en vensters, waarbij enkele vensters zijn vernieuwd. In de tweede bouwlaag bevinden zich omgeven door siermetselwerk een gekoppeld houten vierruits raam, een vierruits raam, twee maal gekoppelde vierruits ramen, een enkel vierruits raam en twee maal gekoppelde vierruits ramen. De linkerzijgevel van de linker vleugel heeft van links naar rechts in de eerste bouwlaag drie wat hoger in de bouwlaag geplaatste vensters, twee vensters, een klein venster en drie grotere vensters. In de tweede bouwlaag in de linker helft van de gevel bevinden zich vier vensters tussen aan elke zijde een smaller venster. Alle vensteropeningen zijn omgeven door siermetselwerk. De achtergevel heeft in het midden van het iets terugliggende middengedeelte een brede liggende vensteropening met valramen. Rechts bevinden zich twee vensteropeningen met achtruits en zesruits valramen en links een nieuw aangebracht venster. Geheel links bevindt zich nog een wat hoger in de bouwlaag geplaatst venster. Aan weerszijden hebben de hier aansluitende vleugels een rookkanaal dat door het overstek van het dak heen steekt. In de linker zijgevel bevindt zich een raam zoals beschreven. De achtergevel van de linker vleugel heeft in de eerste bouwlaag links een raam en rechts een deur. In de tweede bouwlaag bevinden zich twee ramen met siermetselwerk omgeven. De achtergevel rechts heeft in de eerste bouwlaag schuifdeuren zoals in de voorgevel, onder een 12-ruits bovenlicht. In de tweede bouwlaag bevinden zich drie gekoppelde houten ramen. Het interieur bezit nog oorspronkelijke elementen zoals de in geglazuurde baksteen uitgevoerde wanden, voorzien van een decoratieve bovenrand.
Het WACHTHUISJE is opgetrokken in eenzelfde stijl als het dienstgebouw, en is een klein gebouwtje op rechthoekige grondslag, gedekt door een plat dak met breed overstek. De daklijst en het overstek zijn witgepleisterd. De gevels zijn opgetrokken in meerkleurige baksteen gemetseld in halfsteens verband en hebben een laag trasraam in verticaal metselwerk. Een rollaag deelt de gevel iets boven de helft. Aan weerszijden sluiten dwarsmuurtjes aan. De rechterzijgevel is blind. In het verlengde van de voorgevel sluit hier een laag muurtje aan. De achtergevel heeft in het midden een liggende vensteropening met twintigruits stalen raam, met bakstenen afzaat aan de onderzijde. De bovendorpel sluit tegen de gepleisterde daklijst aan. Rechts van het raam bevinden zich enkele ventilatieopeningen. De linkerzijgevel is blind. In het verlengde van de voorgevel sluit het hekwerk van de dienstentree aan.
Het TOEGANGSHEKWERK is aan de zijde van het park, tussen dienstgebouw en wachthuisje nog oorspronkelijk aanwezig - aan de andere zijde is het gereconstrueerd - en bestaat uit twee grote bakstenen hekpijlers, waartussen zich draaihekken bevinden. Aan weerszijden van deze hekpijlers bevinden zich smeedijzeren vaste hekken tussen gemetselde pijlers. Deze hekwerken sluiten tegen de gevels van wachthuisje en van het dienstgebouw aan. De hekpijlers zijn in baksteen gemetseld, en verlevendigd met trapsgewijze verspringingen in het metselwerk. Op de pijlers liggen dunnen lagen hardsteen ter afsluiting. De twee vleugels zitten vast aan smeedijzeren kolommen, die via tussenhekken met de bakstenen pijlers verbonden zijn. De ijzeren kolommen worden afgesloten met een smalle in het smeedwerk opgenomen lantaarn. De draaihekken en de vaste hekken zijn gevuld met geometrisch smeedwerk. De hekpijlers van de vaste hekken zijn eenvoudiger uitgevoerd. De smeedijzeren hekwerken zijn groen geschilderd.
Waardering
DIENSTGEBOUW, met WACHTHUISJE en TOEGANGSHEK naar ontwerp van Berlage als onderdeel van de buitenplaats 'Sint Hubertus' van algemeen belang:
- van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een dienstwoning met wachthuisje en toegangshek, gebouwd naar ontwerp van Berlage in het begin van de twintigste eeuw. Het dienstgebouw vormt samen met het wachthuisje en het toegangshek één geheel rond een ommuurde binnenhof, en lijkt hierbij op het concept van het jachthuis. Het dienstgebouw en het wachthuis kenmerken zich door Wrightiaanse invloeden en voorts door het gebruik van baksteen in combinatie met pleisterwerk. In gedeelten van de ommuring en in het toegangshekwerk valt het expressieve baksteengebruik op (uitmetselingen) en het decoratieve smeedwerk, waarin lantaarns zijn verwerkt.
- Wegens zorgvuldig materiaalgebruik, constructie en detaillering
- Wegens de ouderdom
- Van stedenbouwkundige waarde als onlosmakelijk en structurerend onderdeel van de buitenplaats 'Sint Hubertus', waarbinnen het dienstgebouw met toegangshek en wachthuisje een belangrijk beeldbepalend element vormen en een van de hoofdtoegangen markeert naar het landgoed.
- Van cultuurhistorische waarde wegens de typologie van het gebouw als dienstgebouw met personeelswoning, koetshuis met paardenstallen, batterij voor het jachthuis en bedrijfsruimte en als zodanig functioneel onderdeel van de buitenplaats 'Sint Hubertus'.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The service building and the gatehouse are characterised, in contrast to the style of the hunting lodge, by a strongly horizontal main form inspired by Frank Lloyd Wright, with flat roofs and carefully detailed brickwork combined with rendered facade elements. The building is now in use as an office of Het Nationale Park De Hoge Veluwe. Over the years, original elements have disappeared, such as some of the original windows and doors.
Description
The SERVICE BUILDING has an approximately U-shaped floor plan and comprises one storey in the central section and two storeys in both side wings. All building parts are covered with a flat roof with a wide overhang. On the roof of the garage are glass domes. The facades have a brick-and-a-half high tuff stone course in vertical brickwork, and are constructed of multicoloured brick, laid in half-brick bond. Stacked stretcher courses are used at the facade corners. The storey division is marked by a roll moulding. The upper part of the facades is rendered white, and at the transition to this is marked by the facade with a projecting toothed string course between roll mouldings. Wooden and steel windows and wooden doors are used in the facades. The windows have concrete tile drip mouldings at the bottom. At the top the windows are finished with a roll moulding. The wall openings in the rendered part have the same toothed string course list between roll mouldings all round. The front facade of the set-back central volume has sliding doors (panel doors) in the middle, each with a hexagonal opening window, between rendered pilasters. The door opening is surrounded by stepped reveals. On either side, in a slightly set-back facade plane, are horizontal window openings with steel casement windows (3 by four-pane). Entrances are placed in both facade corners in corner-placed facade planes. The left door is new. The right door is original, a panel door with glazing below a two-pane fanlight. The front facade of the right wing has three coupled four-pane windows in the first storey as well as in the second storey. The front facade of the left wing has a modern window in the first storey and a coupled window as on the right in the second storey. The right side facade of the left wing facing the inner courtyard has four horizontal window openings with six-pane steel windows high in the first storey. In the second storey there is a series of wooden two-pane windows with decorative brickwork surround. In the third bay from the left there is a loading hatch. Above and to the right of the junction with the central volume there are also windows. The left side facade of the right wing facing the courtyard is blind in the first storey, and has in the second storey a series of windows surrounded by decorative brickwork. There are also windows above the junction of the central volume. The right side facade of the right wing has, in the first storey from left to right, a four-pane window, a set-back section marked off with a lintel, a door and two windows, a set-back section, a door and two windows and a set-back section. In the set-back sections are the service dwellings; these sections have doors and windows, with some windows being renewed. In the second storey, surrounded by decorative brickwork, are a coupled wooden four-pane window, a four-pane window, two times coupled four-pane windows, a single four-pane window and two times coupled four-pane windows. The left side facade of the left wing has, from left to right in the first storey, three windows placed somewhat higher in the storey, two windows, a small window and three larger windows. In the second storey in the left half of the facade are four windows between a narrower window on each side. All window openings are surrounded by decorative brickwork. The rear facade has in the middle of the slightly set-back central section a broad horizontal window opening with casement windows. To the right are two window openings with eight-pane and six-pane casement windows and to the left a newly inserted window. Far to the left is another window placed somewhat higher in the storey. On either side, the wings adjoining here have a flue duct that protrudes through the roof overhang. In the left side facade is a window as described. The rear facade of the left wing has in the first storey a window on the left and a door on the right. In the second storey are two windows surrounded by decorative brickwork. The rear facade on the right has sliding doors as in the front facade in the first storey, below a twelve-pane fanlight. In the second storey are three coupled wooden windows. The interior still possesses original elements such as the walls executed in glazed brick, provided with a decorative upper border.
The GATEHOUSE is constructed in the same style as the service building, and is a small building on a rectangular ground plan, covered by a flat roof with a wide overhang. The roof string course and the overhang are rendered white. The facades are constructed of multicoloured brick laid in half-brick bond and have a course of tuff stone in vertical brickwork. A roll moulding divides the facade slightly above the midline. Cross walls join on either side. The right side facade is blind. A low wall joins here in the line of the front facade. The rear facade has in the middle a horizontal window opening with a twenty-pane steel window, with brick sill at the bottom. The upper lintel abuts the rendered roof string course. To the right of the window are several ventilation openings. The left side facade is blind. The fencing of the service entrance joins in the line of the front facade.
The ACCESS GATES are still original on the park side, between service building and gatehouse – on the other side they have been reconstructed – and consist of two large brick gate piers, between which are swing gates. On either side of these gate piers are wrought-iron fixed fences between rendered piers. These gates are joined to the facades of the gatehouse and the service building. The gate piers are constructed of brick, and enlivened with step-like projections in the brickwork. Thin layers of hardstone lie on the piers as a capping. The two wings are attached to wrought-iron columns, which are connected to the brick piers via intermediate fences. The iron columns are finished with a narrow lantern integrated into the wrought ironwork. The swing gates and fixed fences are filled with geometric wrought ironwork. The gate piers of the fixed fences are more simply executed. The wrought-iron gates are painted green.
Valuation
SERVICE BUILDING, with GATEHOUSE and ACCESS GATES designed by Berlage as part of the country estate 'Sint Hubertus' of general importance:
- of architectural-historical value as an example of a service dwelling with gatehouse and access gates, built to designs by Berlage in the early twentieth century. The service building, together with the gatehouse and access gates, forms a unified whole around an enclosed courtyard, and appears to echo the concept of the hunting lodge. The service building and the gatehouse are characterised by Wrightian influences and furthermore by the use of brick in combination with rendered work. In sections of the enclosure wall and in the access gates, striking brick use (rendered stonework) and decorative wrought ironwork, in which lanterns are incorporated, are notable.
- Due to careful material use, construction and detailing
- Due to age
- Of urban design value as an inseparable and structuring component of the country estate 'Sint Hubertus', within which the service building with access gates and gatehouse form an important image-defining element and mark one of the principal entrances to the estate.
- Of cultural-historical value due to the typology of the building as a service building with staff accommodation, coach house with horse stables, battery for the hunting lodge and business space and as such a functional component of the country estate 'Sint Hubertus'.
Nearby in the register
- Landhuis, Apeldoornseweg 258Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- SchufterlBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Historische aanleg, Apeldoornseweg bij 258Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Voetgangersbrug, Apeldoornseweg bij 258Brugunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.