Rijksmonumentenregister · Netherlands
Het Dorp
Scherpenzeel, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1868
- Address
- Vlieterweg 11, 3925 GA Scherpenzeel
- Place
- Scherpenzeel
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.07673, 5.48833
- Part of complex
- 523477
- Monument number
- 523478
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1863 map "Niederlande und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
BOERDERIJ "Het Dorp" uit 1868 met HEK. Het pand heeft een rechthoekig grondplan met woon- en bedrijfsgedeelte onder doorgaand zadeldak. Het woongedeelte is met de voorgevel naar het noorden gericht. Het DAK is gedekt met gesmoorde oud-Hollandse pannen en watert aan de straatzijde af via een gietijzeren goot en aan de andere zijde zonder goot. Het dakoverstek rust op doorgestoken gordingen. De windveren zijn voorzien van gezaagde decoraties: driehoekjes langs de onderrand en accolademotieven op de bovenrand. Gezaagde makelaars dienen als decoratieve bekroning.
De hoog opgetrokken GEVELS zijn in kruisverband gemetseld. De voegen zijn geknipt. De gevelopeningen in het woongedeelte zijn rechthoekig van vorm en worden afgesloten door strekken. De begane grond heeft T-schuifvensters met diagonale stalen roedenindeling: vier stuks in de voorgevel (noorden) en één in beide zijgevels. Twee vergelijkbare vensters in de rechter zijgevel (westen) zijn niet oorspronkelijk. Op de panelen van de vensterluiken is het motief van de zandloper met wisselrondje aangebracht in de kleuren blauw en wit. De lekdorpels zijn uitgevoerd in hout. De rijk uitgevoerde en symmetrisch ingedeelde voorgevel heeft in het midden een vooruitspringend gedeelte met twee vensters gevat in een decoratieve omlijsting. De gecementeerde omlijsting bestaat uit twee fantasie-pilasters (vertanding en zigzag-motief) en een horizontale band met diamantkoppen in geel en zwart. In het basement van de rechter pilaster is een hardstenen gevelsteen aangebracht met het opschrift: "W.H.J.R. / 3 aug. 1868.". De verdieping heeft een groot samengesteld venster met drie hoge draairamen en diagonale roedenindeling. In de rechter zijde van de gevelvoorsprong bevindt zich een paneeldeur (toegang tot voormalige herenkamer). De voorgevel heeft aan weerszijden van de gevelvoorsprong een T-schuifvenster van het omschreven type. De uitgespaarde hoeken zijn onder het dakoverstek 'opgevuld' met verticaal lattenwerk dat rust op een bewerkte hoekkolom.
De gevelopeningen in het bedrijfsgedeelte worden overwegend boogvormig afgesloten: rondbogen bij de oorspronkelijke stalramen en korfbogen bij de opgeklampte deel- en mestdeuren. De naar het zuiden gerichte achtergevel heeft een symmetrische indeling: deeldeuren met middenstijl tussen kleine rondboogvensters en mestdeuren. Ter hoogte van de zoldervloer bevinden zich jaartalankers: "1868". De hooizolder is bereikbaar via een korfboogvormig afgesloten luik. De duimhengsels zijn ingelaten in natuursteenblokken. Het bedrijfsgedeelte heeft in de oostgevel drie halfronde stalen stalramen en drie mestdeuren; om en om aangebracht. De westgevel heeft drie niet oorspronkelijke zesruits stalramen en één mestdeur. De RUIMTELIJKE INDELING is driebeukig. De grote herenkamer in de middenbeuk wordt geflankeerd door een slaapkamer aan de oostzijde en een kelder (tongewelf) met opkamer aan de westzijde. Achter de kelder/opkamer liggen achtereenvolgens de keuken, de zijgang en de waskamer. Het bedrijfsgedeelte heeft aan de oostzijde van de deel een koeienstal (5 gebintvakken) en aan de westzijde een paardenstal (2 gebintvakken). Het achterste gedeelte van de deel dat aansluit op de keuken is als bijkeuken bij het woonhuis getrokken. De draagconstructie van gezaagd grenenhout bestaat uit zes in serie geplaatste dekbalkgebinten met overstekken, dekbalkjukken en schaarspanten. Het eerste gebint is tegen de achtergevel geplaatst.
Het erf is aan de straatzijde afgezet met een laag smeedijzeren spijlen-HEK. Aan het begin van de oprijlaan staat een hoog inrijhek opgesteld: dubbel smeedijzeren draaihek met pijlpunten tussen twee houten stijlen die door een bol worden bekroond.
Waardering
BOERDERIJ "Het Dorp" uit 1868 met HEK.
- Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed en gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een driebeukige hallehuisboerderij met middenlangsdeel. Het bedrijfsgedeelte is een vroeg voorbeeld van een grupstal met mestdeuren in de hoge zijgevels. Het woongedeelte valt op door de bijzondere ornamentiek en het rijke kleur- en materiaalgebruik. Opmerkelijk is voorts de gevelvoorsprong ter plaatse van de herenkamer met een eigen ingang in de rechter zijde. -Van cultuurhistorische waarde vanwege de relatie tussen de boerderij en het Huis Scherpenzeel; herkenbaar aan het kleurgebruik op de luiken, het opschrift van de gevelsteen en de herenkamer. - Van stedenbouwkundige waarde als essentieel onderdeel van het markant gesitueerde agrarische complex "Het Dorp" aan de rand van het park rond Huis Scherpenzeel.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
FARMHOUSE "Het Dorp" from 1868 with FENCE. The building has a rectangular ground plan with residential and business sections under a continuous gabled roof. The residential section is oriented with its front facade to the north. The ROOF is covered with smothered old-Dutch tiles and drains at the street side via a cast-iron gutter and on the other side without a gutter. The roof overhang rests on through-going beams. The wind braces are provided with sawn decorations: small triangles along the lower edge and accolade motifs on the upper edge. Sawn brackets serve as decorative crowning.
The tall-built FACADES are laid in English bond. The joints are struck. The facade openings in the residential section are rectangular in form and are closed with lintels. The ground floor has T-sash windows with diagonal steel glazing bar division: four in the front facade (north) and one in both side facades. Two comparable windows in the right side facade (west) are not original. On the panels of the shutters is the motif of the hourglass with alternating ring applied in blue and white. The drip mouldings are executed in wood. The richly executed and symmetrically laid out front facade has in the centre a projecting section with two windows set in a decorative frame. The cemented frame consists of two fantasy pilasters (toothing and zigzag motif) and a horizontal band with diamond heads in yellow and black. In the basement of the right pilaster a stone facing stone is applied with the inscription: "W.H.J.R. / 3 aug. 1868.". The upper storey has a large composite window with three tall casements and diagonal glazing bar division. On the right side of the facade projection is a panel door (access to former gentleman's parlour). The front facade has on either side of the facade projection a T-sash window of the described type. The recessed corners are 'filled in' under the roof overhang with vertical battens that rest on a worked corner column.
The facade openings in the business section are predominantly closed with arches: semicircular arches at the original stable windows and segmental arches at the clamped partition and manure doors. The rear facade facing south has a symmetrical layout: partition doors with central post between small semicircular arch windows and manure doors. At the height of the hayloft floor are date anchors: "1868". The hayloft is accessible via an arched lugged opening. The thumb hinges are let into natural stone blocks. The business section has in the east facade three semicircular steel stable windows and three manure doors; applied alternately. The west facade has three non-original six-pane stable windows and one manure door. The SPATIAL LAYOUT is three-aisled. The large gentleman's parlour in the central aisle is flanked by a bedroom on the east side and a cellar (barrel vault) with upper room on the west side. Behind the cellar/upper room lie successively the kitchen, the side passage and the wash room. The business section has on the east side of the partition a cow barn (5 structural bays) and on the west side a horse stable (2 structural bays). The rear section of the partition that adjoins the kitchen is drawn into the residential house as a scullery. The load-bearing structure of sawn pine wood consists of six serially placed tie beam trusses with overhangs, tie beam yokes and scissor trusses. The first truss is placed against the rear facade.
The courtyard is demarcated at the street side with a low wrought-iron spile FENCE. At the beginning of the drive stands a tall entrance gate: double wrought-iron swing gate with arrowheads between two wooden posts crowned by a ball.
Valuation
FARMHOUSE "Het Dorp" from 1868 with FENCE.
- Of architectural historical value as a typologically well and faithfully preserved example of a three-aisled hall house farmhouse with central longitudinal section. The business section is an early example of a group barn with manure doors in the tall side facades. The residential section stands out because of the special ornamental work and the rich use of colour and material. Noteworthy is furthermore the facade projection at the location of the gentleman's parlour with its own entrance on the right side. - Of cultural historical value because of the relationship between the farmhouse and Huis Scherpenzeel; recognizable in the colour use on the shutters, the inscription of the facing stone and the gentleman's parlour. - Of urban planning value as an essential part of the markedly situated agricultural complex "Het Dorp" at the edge of the park around Huis Scherpenzeel.
Nearby in the register
- Schuur(M), Vlieterweg bij 11Boerderijunder 1 mi
- Tuinmuur, Burgemeester Royaardslaan bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Koetshuis(L), Burgemeester Royaardslaan 3Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- ScherpenzeelTuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.