Rijksmonumentenregister · Netherlands

Boerderij(M1), Waardhuizenstraat 8

Beuningen Gld, Gelderland, Netherlands

The record

Designation: National monument (rijksmonument)
Class: Boerderij
Function: Boerderij(M1)
Category: onroerend gebouwd
Built (approximately): 1850 - 1900
Address: Waardhuizenstraat 8, 6641 KA Beuningen Gld (Beuningen 25)
Place: Beuningen Gld
Municipality: Beuningen
Province: Gelderland
Country: Netherlands
Coordinates: 51.86557, 5.78078
Part of complex: 523154
Monument number: 523155

TodayHistorical map

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1830 map "04. Herveld (1830)" (TU Delft Library).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Omschrijving

De forse T-BOERDERIJ heeft een voorhuis op rechthoekige plattegrond met onderkeldering en zolderverdieping. Het voorhuis heeft een zadeldak met grote wolfeinden boven de zijgevels, gedekt met riet. Op de nok van het dak staat een schoorsteen. Direct op het voorhuis sluiten aan de achterzijde aan weerszijden, twee ten opzichte van het bedrijfsgedeelte verhoogde uitbouwen aan onder een lessenaarsdak. In het gedeelte naast de linker zijgevel van het voorhuis bevinden zich onder een spoelkelder en daarboven een kamer. In het deel dat aansluit op de rechter zijgevel, dat minder hoog is opgetrokken, bevindt zich onder andere een grote keuken en daarboven de meidenkamer en een knechtenkamer (die oorspronkelijk vanuit de deel via een trap bereikbaar was). Deze kamers bevinden zich direct onder het met riet gedekte zadeldak. De linker kamer kreeg later een met riet overdekte dakkapel. Het grote bedrijfsgedeelte met gepleisterde gevels heeft een steil, met riet gedekt zadeldak met wolfeind boven de achtergevel. De buitengevels uit 1913 van het voorhuis bezitten een hoge gepleisterde plint en zijn gemetseld in baksteen in kruisverband (halfsteens klampmuur!) met gepleisterde speklagen. In de voorgevel bevinden zich drie kelderlichten, waarvan de gemetselde strekken met getoogde onderzijden boven plintniveau uitsteken. De VOORGEVEL bezit verder drie grote vensters, afgesloten door strekken met getoogde onderzijden en aan de bovenzijde een iets hoger middengedeelte, waarboven de bovenzijde van de gepleisterde sluitsteen weer uitsteekt. De strekken hebben verder gepleisterde geboortestenen en een gepleisterde boogtrommel. De vensteropeningen bevatten geprofileerde kozijnen met brede 6-ruits schuiframen en persiennes. De zolderverdieping heeft drie vensters in de voorgevel met oudere kozijnen, waarvan de linker twee 4-ruits stolpramen bevatten en het rechter venster een 4-ruits schuifraam. De LINKER ZIJGEVEL heeft rechts weer een groot dito venster met 6-ruits schuifraam met luiken met vlakke panelen en persienne in het bovendeel en links een deurportiek met bakstenen trap ervoor. Het portiek heeft eenzelfde strek als de vensters van de voorgevel en een gepleisterd kalf, waarop twee bakstenen dammen zijn geplaatst die verbonden zijn met de boogvormige onderzijde van de strek. In het portiek is een fraaie neorenaissance paneeldeur geplaatst, met gietijzeren roosters voor de gekoppelde ramen en een bovenlicht met een breed middenraam en aan weerszijden twee hoekruitjes. In de topgevel van deze gevel bevinden zich twee vensters met 6-ruits schuiframen. Deze ramen zijn weer van een ander type dan de ramen in de grote vensters onder. In de RECHTER ZIJGEVEL bevindt zich in de eerste bouwlaag slechts geheel rechts een klein venstertje (van het privaat) met een 4-ruits schuifraam. In de topgevel bevinden zich twee vensters met 4-ruits stolpramen. Tussenleden: De LINKER ZIJGEVEL van het achterhuis bezit direct aansluitend op het voorhuis een verhoogd gedeelte met bakstenen klampmuur met speklagen uit 1913, met links onder een venstertje met strek met getoogde onderzijde, en 4-ruits stolpraam, dat de plint doorbreekt. Achter dit raam bevindt zich een spoelkelder. De kamer daarboven heeft in de gevel een venster met 6-ruits schuifraam met luiken met panelen en persiennes bovenin, afgesloten door een rollaag. Deze uitbouw heeft een met pannen gedekt lessenaarsdak. Op de RECHTER ZIJGEVEL van het voorhuis sluit een tussenlid aan met in het linker gedeelte (waarachter de eetkamer is gelegen) een uit 1913 bestaande klampmuur, die een voortzetting vormt van de zijgevel van het voorhuis. Dit gedeelte heeft een venster met 6-ruits schuifraam en opgeklampte luiken afgesloten door een strek met getoogde onderzijde. Op de scheiding van de eetkamer en de keuken sluit haaks op dit tussenlid een muur met segmentboogdoorgang aan, die de boerderij verbindt met het ernaast gelegen koetshuis. Het keukengedeelte heeft een gepleisterde afwerking met schijnvoegen, zoals het achterhuis. In deze gevel bevindt zich een kozijn, afgesloten door een segmentboog, met een opgeklampte deur van kraaldelen en een bovenlicht. Rechts naast de deur bevindt zich nog een hoog geplaatst stalvenstertje met gietijzeren 4-ruits raam met cirkeltje in het centrum, van waaruit vier korenaren uitstralen. Achterhuis: De LINKER ZIJGEVEL van het bedrijfsgedeelte heeft geheel rechts een uit de jaren '50 van de 20ste eeuw daterend deurtje, dat toegang geeft tot de spoelkelder. De gevel van het bedrijfsgedeelte heeft een gepleisterde afwerking met schijnvoegen en drie door toogjes afgesloten stalvensters met gietijzeren 4-ruits raampjes met een cirkeltje in het centrum, van waaruit vier korenaren uitstralen. De toogjes en lekdorpels zijn uitgevoerd in rood geschilderde baksteen met wit geschilderde voegen. De RECHTER ZIJGEVEL heeft eveneens drie stalvensters met dito togen en lekdorpels en gietijzeren getoogde 9-ruits stalramen. De ACHTERGEVEL van het bedrijfsgedeelte heeft een symmetrische indeling, ook afgewerkt met een pleisterlaag met schijnvoegen. In de middenas bevinden zich de grote deeldeuren afgesloten door een bakstenen segmentboog. De deeldeuren met stiepel zijn opgeklampt. De linker deurvleugel heeft een klinket. Aan weerszijden van de deeldeuren bevindt zich een getoogd stalvenstertje met gietijzeren 9-ruits raam. Op de beide hoeken bevindt zich een door een bakstenen segmentboog afgesloten staldeur (opgeklampt). Boven de deeldeuren bevindt zich een door een bakstenen segmentboog afgesloten hooiluik. De schuine gevelbeëindigingen sluiten af met houten knelplanken met een ojiefvormige afsluiting onder. In het INTERIEUR bevindt zich onder meer in de westelijke voorkamer en de gang daarachter de oude zeer zware, omtimmerde moerbalk, voorzien van sierlijke beschilderingen, bestaande uit bladranken, een honden- en koeienkop, gedateerd 1897. De deuren in de gang met hun houtimitatie en sjabloonschilderingen dateren uit dezelfde periode. In het huis bevinden zich nog meer sjabloonschilderingen op vloeren en wanden uit verschillende perioden.

Waardering T-BOERDERIJ uit ca. 1850 met zeer oude kern

- Van architectuurhistorische waarde als een zeer monumentaal opgezette forse boerderij, welke een zeer goed voorbeeld is van een grote, al zeer oude T-boerderij, welke door een ommetseling een vroeg 20ste eeuws statig uiterlijk heeft gekregen.

De boerderij heeft een zeer hoge bouwhistorische waarde. Uit een eerste onderzoek bleek dat het voorhuis nog een laat middeleeuwse kern bezit, welke in de 17de eeuw werd uitgelegd, dan wel deels vernieuwd. Ook de houtconstructie van het achterhuis dateert in ieder geval uit de 18de eeuw. Ook de verdere zeer interessante bouwgeschiedenis is nog zeer goed afleesbaar aan het gebouw. Oude akten ondersteunen de geschiedenis. Het huis heeft diverse waardevolle onderdelen, waaronder de middeleeuwse en 17de eeuwse kelders en de beschilderde moerbalk (1897) in de linker voorkamer om enige opvallende details te noemen.

- Van stedenbouwkundige / situatieve waarde als hoofdonderdeel van het complex dat door haar zeer markante, kloeke opzet, in combinatie met de nog zeer landelijke ligging ten noorden van het gemeentehuis zeer sterk het beeld van de omgeving bepaalt. De boerderij met koetshuis staat gericht met de achtergevel naar de Waardhuizenstraat, de reden waarom ook het gevelwerk van het bedrijfsgedeelte met zorg is uitgevoerd en een opvallend element vormt vanuit de Waardhuizenstraat gezien. Deze straat doorkruist al een zeer oud buitengebied van Beuningen, richting Waaldijk, met al zeer oude huisplaatsen, waarvan deze ongetwijfeld de meest waardevolle en meest markante bebouwing bezit, van belang voor het historische beeld ter plaatse.

- Van sociaal-economische / cultuurhistorische waarde als hoofdonderdeel van het boerderijcomplex dat is gelegen op een boerenplaats, door documenten en oude kaarten bekend geworden als "Warthuizen", een terrein met een al zeer oude historie. Deze boerenplaats behoort samen met andere al zeer oude huisplaatsen tot het geheel waaruit het dorp Beuningen groeide. Het huidige huis is blijkens een recent uitgevoerd globaal onderzoek tot stand gekomen in diverse fasen, vanaf de late middeleeuwen tot aan de vroege 20ste eeuw, waarin uiteindelijk de buitengevels hun huidige uiterlijk kregen. Het huis onderstreept de ouderdom van deze boerenplaats, die ook in archeologisch opzicht van grote waarde is.

Cultuurhistorische omschrijving

Cultuurhistorische aantekening Documenten betreffende de boerderij aan de Waardhuizenstraat 8: Een veilingsacte uit 1823, waarin de indeling van de boerderij ("een zeer spectieus Heeren Huis en buitenwoning") wordt beschreven. Het huis had toen op de begane grond twee vertrekken, gang en grote keuken en op de verdieping fraaie kamers en korenzolders en was geheel onderkelderd. Het gebouw bevatte volgens de beschrijving een groot hecht en stevig achterhuis met stalling tot het plaatsen van ongeveer 40 stuks hoornvee en 8 tot 10 paarden! Verder worden de bijgebouwen zoals een karnhuis met pomp en haardstede, een arbeiderswoning, voorzien van twee vertrekken, bakoven, roomkelder en achterhuis tot een tabaksschuur ingericht beschreven. In de koop was niet betrokken een grote, op het erf staande tabaksdrogerij. In een verkoopacte uit 1839, wordt slechts gesproken over de "Bouwhof Warthuizen" bestaande uit huis en schuur.

Een verkoopacte uit 1897, waarin wordt gesproken over "Bouwhof Warthuizen", bestaande uit herenhuis met annex bouwmanswoning, stallingen, schuur, bakhuis, korenberg, erven, tuinen, gracht en boomgaarden, waaruit valt af te leiden dat de gracht (watersingel) toen nog aanwezig was. Een vergunning voor plaatsing van een elektromotor van 5 pk op 29 juli 1916, met bijbehorende tekeningen. Uit de tekeningen blijkt dat de huidige indeling reeds gerealiseerd was en dat ook het koetshuis er reeds stond. Daarin bevond zich een bakhuis, een washok, varkenskotten een karnmolen en een graanmolen. De elektromotor werd in het koetshuis opgesteld en dreef via een door de buitenmuur van het koetshuis en van het bedrijfsgedeelte aangebrachte as tevens een in de zijbeuk van het achterhuis opgestelde kortsnijmachine aan. Er bestaan nog meer documenten, die echter niet direct betrekking hebben op het huis zelf, maar op de landerijen, scheidingen van boedels, afkopingen van het tiendrecht etc.

Verder is nog een lijst van bewoners voorhanden.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Description

The substantial T-FARMHOUSE has a front section on a rectangular plan with a basement and attic storey. The front section has a gabled roof with large half-hipped ends above the side gables, covered with thatch. A chimney stands on the ridge of the roof. Directly adjoining the front section on the rear, on both sides, are two outbuildings raised relative to the business section, under a lean-to roof. In the section next to the left side gable of the front section there is a scullery basement below and a room above it. In the part that adjoins the right side gable, which is built to a lower height, there is among other things a large kitchen and above it the maidservant's room and a farm worker's room (which was originally accessible from the barn via a staircase). These rooms are situated directly below the thatch-covered gabled roof. The left room later received a thatch-covered roof dormer. The large business section with plastered gables has a steep, thatch-covered gabled roof with half-hipped end above the rear gable. The external gables from 1913 of the front section possess a high plastered plinth and are built in brick in English bond (half-brick header wall!) with plastered courses. In the front gable there are three basement lights, the masonry lintels of which have arched undersides that project above plinth level. The FRONT GABLE further possesses three large windows, closed off by lintels with arched undersides and at the top a slightly higher central section, above which the top of the plastered keystone projects again. The lintels further have plastered springer stones and a plastered arch soffit. The window openings contain moulded frames with wide 6-light sash windows and blinds. The attic storey has three windows in the front gable with older frames, of which the left two contain 4-light hopper windows and the right window a 4-light sash window. The LEFT SIDE GABLE has again on the right a large similar window with 6-light sash window with shutters with flat panels and a blind in the upper part and on the left a door portico with a brick staircase in front of it. The portico has the same lintel as the windows of the front gable and a plastered soffit, on which two brick corbels are placed which are connected with the arched underside of the lintel. In the portico is placed a fine neo-Renaissance panelled door, with cast-iron grilles for the coupled windows and a fanlight with a broad central window and on both sides two corner panes. In the gable end of this gable there are two windows with 6-light sash windows. These windows are again of a different type than the windows in the large windows below. In the RIGHT SIDE GABLE there is in the first storey only on the far right a small window (of the privy) with a 4-light sash window. In the gable end there are two windows with 4-light hopper windows. Connecting sections: The LEFT SIDE GABLE of the rear building, directly adjoining the front section, has a raised section with brick header wall with courses from 1913, with on the lower left a small window with lintel with arched underside, and 4-light hopper window, which breaks through the plinth. Behind this window is a scullery basement. The room above it has a window with 6-light sash window with shutters with panels and blinds at the top, closed off by a roller shutter in the gable. This extension has a tile-covered lean-to roof. To the RIGHT SIDE GABLE of the front section adjoins a connecting section with in the left part (behind which the dining room is located) a header wall from 1913, which forms a continuation of the side gable of the front section. This section has a window with 6-light sash window and clamped shutters closed off by a lintel with arched underside. At the separation of the dining room and the kitchen a wall with a segmental arch opening adjoins at right angles to this connecting section, which connects the farmhouse with the adjacent coachhouse. The kitchen section has a plastered finish with ashlar lines, like the rear building. In this gable there is a frame, closed off by a segmental arch, with a clamped door of beaded mouldings and a fanlight. To the right of the door there is a high-placed stable window with cast-iron 4-light window with a small circle in the centre, from which four cornering radiates.

Rear building: The LEFT SIDE GABLE of the business section has on the far right a small door dating from the 1950s, which gives access to the scullery basement. The gable of the business section has a plastered finish with ashlar lines and three stable windows closed off by arches with cast-iron 4-light windows with a small circle in the centre, from which four cornering radiates. The arches and drip moulds are executed in red painted brick with white painted joints. The RIGHT SIDE GABLE also has three stable windows with similar arches and drip moulds and cast-iron arched 9-light stable windows. The REAR GABLE of the business section has a symmetrical arrangement, also finished with a plaster layer with ashlar lines. In the central axis are the large barn doors closed off by a brick segmental arch. The barn doors with a latch pin are clamped. The left door panel has a latch. On both sides of the barn doors is an arched stable window with cast-iron 9-light window. On both corners is a stable door (clamped) closed off by a brick segmental arch. Above the barn doors is a hayloft opening closed off by a brick segmental arch. The sloping gable endings are finished with wooden cleats with an ogee-shaped finish below.

In the INTERIOR there is among other things in the western front room and the corridor behind it the old very heavy, cased central beam, furnished with elegant decorative paintings, consisting of leaf scrolls, a dog's and cow's head, dated 1897. The doors in the corridor with their wood imitation and stencil paintings date from the same period. In the house there are still more stencil paintings on floors and walls from various periods.

Valuation T-FARMHOUSE from ca. 1850 with very old core

- Of architectural-historical value as a very monumentally conceived substantial farmhouse, which is a very good example of a large, very old T-farmhouse, which through a rebuilding has acquired an early 20th-century stately appearance.

The farmhouse has very high building-historical value. From an initial examination it emerged that the front section still possesses a late medieval core, which was extended in the 17th century, or partly renewed. The timber structure of the rear building also dates in any case from the 18th century. The further very interesting building history is still very easily legible on the building. Old deeds support the history. The house has various valuable components, including the medieval and 17th-century cellars and the painted central beam (1897) in the left front room to mention some striking details.

- Of urban planning / situational value as the main component of the complex which, through its very striking, robust design, in combination with the still very rural location north of the town hall, very strongly determines the image of the surroundings. The farmhouse with coachhouse is oriented with the rear gable towards Waardhuizenstraat, the reason why the gable work of the business section is also executed with care and forms a striking element as seen from Waardhuizenstraat. This street already crosses a very old outlying area of Beuningen, towards Waaldijk, with very old homesteads, of which this undoubtedly possesses the most valuable and most striking building, of importance for the historical image at the location.

- Of socio-economic / cultural-historical value as the main component of the farmhouse complex that is located on a farm estate, become known through documents and old maps as "Warthuizen", a site with a very old history. This farm estate belongs together with other very old homesteads to the whole from which the village of Beuningen grew. The present house, according to a recently conducted general examination, came into being in various phases, from the late Middle Ages to the early 20th century, in which finally the external gables received their current appearance. The house underscores the age of this farm estate, which is also of great value from an archaeological perspective.

Cultural-historical description

Cultural-historical note Documents concerning the farmhouse at Waardhuizenstraat 8: An auction deed from 1823, in which the layout of the farmhouse ("a very spacious Manor House and country residence") is described. The house then had on the ground floor two rooms, hallway and large kitchen and on the upper floor fine rooms and grain lofts and was entirely cellared. According to the description, the building contained a large sturdy and solid rear building with stalling for the placing of approximately 40 head of horned cattle and 8 to 10 horses! Furthermore, the outbuildings such as a dairy house with pump and hearth, a worker's dwelling, provided with two rooms, baking oven, dairy cellar and rear building arranged into a tobacco shed are described. Not included in the purchase was a large tobacco drying shed standing on the premises. In a sales deed from 1839, only mention is made of the "Bouwhof Warthuizen" consisting of house and barn.

A sales deed from 1897, in which reference is made to "Bouwhof Warthuizen", consisting of a manor house with adjoining farmworker's dwelling, stables, barn, bake house, grain store, premises, gardens, water channel and orchards, from which it can be inferred that the water channel (water singel) was still present at that time. A permit for the installation of a 5 hp electric motor on 29 July 1916, with accompanying drawings. From the drawings it appears that the current layout had already been realized and that the coachhouse was also already present. Within it was a bake house, a wash room, pig sties, a churn mill and a grain mill. The electric motor was installed in the coachhouse and via a shaft installed through the outer wall of the coachhouse and of the business section also drove a chaff-cutter installed in the side aisle of the rear building. There are more documents, however, which do not directly concern the house itself, but relate to the lands, divisions of estates, redemptions of tithes etc.

Furthermore, a list of occupants is available.

Nearby in the register

Koetshuis (G), Waardhuizenstraat 8Opslagunder 1 mi
VinkendaelWoonhuisunder 1 mi
Praktijkwoning, Van Heemstraweg 55Werk-woonhuisunder 1 mi
De ElstWoonhuisunder 1 mi

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0

All Boerderij in Gelderland All Province Gelderland records All Netherlands Heritage registers Historical markers (US)National Register of Historic Places (US)

See your own family's places on a living map