Rijksmonumentenregister · Netherlands
Rijkspeilschaal
Culemborg, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterweg, werf en haven
- Function
- Peilschaal
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1900
- Address
- Veerweg bij 3, 4101 AJ Culemborg
- Place
- Culemborg
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.96117, 5.21859
- Monument number
- 523140
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het RIJKSPEILSCHAALHUISJE is gebouwd in ca. 1890 in een stijl die invloeden vertoont van Chaletstijl en wordt deels door een SPIJLENHEK omgeven.
Het oorspronkelijk vrijstaande door een hekwerk omgeven gebouwtje heeft zijn functie van metingen van de waterstand in de Lek inmiddels verloren. Tegenwoordig maakt het door middel van een glazen tussenlid deel uit van het naastgelegen woonhuis dat niet onder de rijksbescherming valt.
Het peilschaalhuisje bevindt zich ten noorden van het stadscentrum aan de Veerweg die aansluit op de veerbrug. Het meethuisje is gebouwd in het talud van het dijklichaam ten zuiden van de haven en is er met de rug naar toegekeerd.
Omschrijving
Het rijkspeilschaalhuisje bezit een rechthoekige plattegrond, is uit twee geledingen opgetrokken in gele baksteen (kruisverband) met alleen in de tweede geleding sierbanden van roodbruine baksteen. De eerste geleding die aan de straatzijde eindigt ter hoogte van het bordes van de trap, is uitgemetseld. De hoeken van het gebouwtje zijn eveneens licht uitgemetseld waardoor de zijden verdiepte velden bezitten. Alleen in de voor- en achterzijde zetten deze hoeklisenen zich voort tot onder de kruin van het zadeldak. Het gebouwtje wordt door een met de nokas haaks op de straat gesitueerd gedrukt zadeldak met bitumen, gedekt. Het door doorgestoken, bewerkte dakgordingen ondersteunde geprofileerde dakoverstek, is voorzien van een gesneden decoratieve lijst.
De VOORGEVEL wordt door een hoge hardstenen trap die leidt naar een vleugel(paneel)deur gedomineerd. Het kozijn rust op hardstenen neuten en dito dorpel en wordt ontlast door een 1½ steens strek. Hierboven komt een hardstenen plaat voor waarin uitgehakt het woord 'RIJKS PEILSCHAAL'.
In de LINKER ZIJGEVEL is een modern tussenlid ingeboet vanuit de naastgelegen woning.
De ACHTERGEVEL bezit in de eerste geleding ruitvormig siermetselwerk en boven een 2x(1+2)-ruits schuifraam. Het venster is voorzien van persiënnes en gevat tussen een 1½ steens strek en hardstenen dorpel.
De RECHTER ZIJGEVEL bevat enkel een venster, identiek aan dat in de achtergevel.
Het perceel waarop het rijkspeilschaalhuisje zich bevindt wordt door een ijzeren SPIJLENHEK tussen twee regels omsloten dat aan de voorkant voorzien is van twee draaihekjes.
Waardering
RIJKSPEILSCHAALHUISJE met SPIJLENHEK, ca. 1890
- Van architectuurhistorisch belang als goed en gaaf voorbeeld van een rijkspeilschaalhuisje met opvallende vormgeving door siermetselwerk en decoratieve daklijst.
- Van stedenbouwkundig belang vanwege zijn kenmerkende ligging nabij de rivier de Lek en haven, gedeeltelijk geplaatst in het talud van het dijklichaam.
- Van cultuurhistorisch belang als voorbeeld van het beheer van de waterhuishouding in het gebied.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The RIJKSPEILSCHAALHUISJE (national water-gauge house) was built around 1890 in a style showing influences of Chalet style and is partly surrounded by an IRON RAILINGS FENCE.
The originally free-standing building, enclosed by a fence, has since lost its function of measuring water levels in the Lek. Nowadays it forms part of the adjacent residential building, connected by a glazed intermediate section, which is not under national protection.
The water-gauge house is located north of the city centre on the Veerweg which connects to the ferry bridge. The measuring house was built in the embankment of the dike body south of the harbour and is positioned with its back towards it.
Description
The national water-gauge house has a rectangular floor plan, is built in two storeys of yellow brick (cross bond) with decorative bands of red-brown brick only in the second storey. The first storey, which ends on the street side at the level of the staircase landing, is rendered with mortar. The corners of the building are also slightly rendered, giving the sides recessed panels. Only on the front and rear sides do these corner pilasters continue down to the eaves of the gabled roof. The building is covered by a pressed gabled roof with the ridge perpendicular to the street, with bitumen. The profiled roof overhang, supported by through-fixed, worked roof beams, is provided with a carved decorative moulding.
The FRONT FACADE is dominated by a tall sandstone staircase leading to a wing door. The frame rests on sandstone newels and a likewise sandstone threshold and is relieved by a 1½-brick relieving arch. Above this is a sandstone plate with the word 'RIJKS PEILSCHAAL' carved into it.
In the LEFT SIDE FACADE a modern intermediate section has been inserted from the adjacent dwelling.
The REAR FACADE has diamond-shaped decorative brickwork in the first storey and above a 2x(1+2)-pane sash window. The window is fitted with venetian blinds and is set between a 1½-brick relieving arch and sandstone threshold.
The RIGHT SIDE FACADE contains only one window, identical to that in the rear facade.
The plot on which the national water-gauge house stands is enclosed by an iron RAILINGS FENCE between two rails, provided at the front with two swing gates.
Valuation
NATIONAL WATER-GAUGE HOUSE with RAILINGS FENCE, c. 1890
- Of architectural-historical importance as a good and well-preserved example of a national water-gauge house with striking design through decorative brickwork and decorative roof moulding.
- Of urban-planning importance because of its characteristic location near the Lek river and harbour, partly positioned in the embankment of the dike body.
- Of cultural-historical importance as an example of water management in the area.
Nearby in the register
- Reklamebord, Veerweg 78Straatmeubilairunder 1 mi
- Handel en kantoor, Havendijk bij 6Handel en kantoorunder 1 mi
- Woonhuis, Havendijk 8Woonhuisunder 1 mi
- Winkelwoning, Visstraat 1Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.