Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kas
Molenhoek, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Kas(L)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1928
- Address
- Heumensebaan bij 2, 6584 CL Molenhoek (Mook en Middelaar 31)
- Place
- Molenhoek
- Municipality
- Mook en Middelaar
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.76894, 5.89116
- Part of complex
- 522658
- Monument number
- 522667
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1922 map "Bl. 26 Nijmegen, 1922" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Omstreeks 1928 gebouwde KAS (complexonderdeel 9) bedoeld voor de kweek van perziken in de nutstuin ten zuiden van het jachtslot. De in een combinatie van hout, ijzer en glas opgebouwde kas heeft een markante driebeukige hoofdvorm met zijvleugels en resten van een bij het 19de eeuwse Eclecticisme aansluitende ornamentiek. Het gaat hier om een koude, niet kunstmatig verwarmde kas. Vermoedelijk werd water ten behoeve van het besproeien van de planten aangevoerd via een thans verdwenen waterreservoir in het jachtslot. Ten behoeve van het oppompen van dit water bevindt zich in de nabijheid van de kas een elektrische pomp. De kas bevindt zich in vervallen staat.
Omschrijving
De KAS heeft een langgerekte driebeukige plattegrond met een uitspringend en verhoogd middendeel en iets lagere lange zijvleugels. De middenpartij en de zijvleugels zijn afgesloten met zadeldaken met de nokrichting parallel aan de voorgevel. Het noordelijke dakvlak van de middenpartij heeft een topgevel met aankappend zadeldakje ter accentuering van de hoofdentree van de kas. De afwatering van het dak vindt plaats via zinken mastgoten en via houten bakgoten op klossen. In de dakvlakken bevinden zich aan elke zijde tegen de nok series naar buiten (omhoog) klappende ramen. Op de nokken van de daken bevinden zich de resten van zinken crêtes. De kas is op een voetmuur van rode strengperssteen afgedekt met een rollaag, volledig opgebouwd uit een geraamte van houten stijlen en daksporen met een thans grotendeels verdwenen vulling van rechthoekige ruitjes. Het houtwerk van de kas vertoont resten van een groen-blauwe verfafwerking. Hieronder bevindt zich een draagconstructie die bestaat uit een serie kolommen en spanten van ijzeren profielen, verbonden door twee, in het hoge middendeel drie, ijzeren gordingen. De kolommen van de geklonken kniespanten in de zijvleugels staan op enige afstand van de buitenwand van de kas op de bakstenen randen van de plantenkuipen. De spanten hebben in het midden twee tussenkolommen aan elkaar verbonden door een horizontale staven. De spanten van de middenpartij hebben geen tussensteunpunten, en zijn uitgevoerd als geklonken vakwerkkniespanten met gedeeltelijk gebogen onderrand. Deze spanten bevinden zich dicht langs de buitenwanden van de kas. De VOORGEVEL heeft dubbele houten deuren in het midden. De RECHTER ZIJGEVEL heeft in het midden een dichtgezette deuropening. Het onderste gedeelte is met gepotdekselde houten delen gedicht. De LINKER ZIJGEVEL heeft een entree met enkele houten deur. De ACHTERGEVEL is blind. Het INTERIEUR van de kas bestaat uit drie ruimtes, van elkaar gescheiden door glazen wanden met hierin een enkele houten deur met achtruits glasindeling. De hoge centrale ruimte bezit in elke hoek rechthoekige plantenbakken met lage in glazuursteen gemetselde randen met afgeronde hoeken. In het zuiden van de ruimte een groot gemetselde waterbassin met hardstenen omranding, voorzien van een ijzeren rooster. De zijpartijen zijn vergelijkbaar opgezet met in het midden de tussenkolommen waartegen planten geleid kunnen worden. De zijpartijen hebben elk in het midden een grote kuip met omranding van geglazuurde baksteen afgesloten met een rollaag van afgeronde vormsteen. Tussen de rand van deze kuipen en de voetmuur van de buitenwanden bevinden zich in het looppad een serie bassins afgedekt met roosters, voor de afwatering.
Waardering
Omstreeks 1928 gebouwde KAS bij jachtslot Mookerheide is van architectuurhistorische waarde als zeldzaam voorbeeld van een grote kweekkas uit de eerste helft van de twintigste eeuw, waarbij de monumentale hoofdopzet met geaccentueerde entreepartij en een bij het Eclecticisme aansluitende ornamentiek kenmerkend zijn. De kas heeft de inwendige constructie en de afwerking met plantenbakken in glazuursteen volledig bewaard alsmede enkele technische relicten. De kas bezit cultuurhistorische waarde omdat het een bijzondere uiting is van een typologische en technische ontwikkeling in de architectuur en bouwwijze van kassen. De kas is bovendien een uiting van een functioneel-historische ontwikkeling omdat dergelijke kassen in deze tijd bij uitstek een onderdeel zijn van moestuinen op buitenplaatsen. De kas heeft ensemblewaarde als functioneel onderdeel van de nutstuin van het landgoed Mookerheide. De kas vormt met de nabijgelegen leimuur, de bloemenkas en de verdiepte tuin een belangrijke, visuele en historische eenheid. Op grond van deze waarden bezit de kas uit 1928 algemeen belang.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A GREENHOUSE (complex component 9) built around 1928, intended for the cultivation of peaches in the kitchen garden to the south of the hunting lodge. The greenhouse, constructed from a combination of wood, iron and glass, features a distinctive three-aisle main form with side wings and remnants of ornamental details consistent with 19th century Eclecticism. This is an unheated greenhouse with no artificial heating. Water for spraying the plants was presumably supplied via a now-vanished water reservoir in the hunting lodge. An electric pump is located in the vicinity of the greenhouse to pump this water. The greenhouse is in a state of disrepair.
Description
The GREENHOUSE has an elongated three-aisle floor plan with a protruding and raised central section and slightly lower long side wings. The central section and side wings are topped with gabled roofs with the ridge direction parallel to the front façade. The northern roof plane of the central section has a stepped gable with an attached gabled roof accent over the main entrance of the greenhouse. Water drainage from the roof takes place via zinc gutters and via wooden gutters on corbels. In the roof planes on each side against the ridge are series of outward-opening (upward-swinging) windows. On the ridge of the roofs are remnants of zinc crêtes. The greenhouse is set on a plinth wall of red pressed brick finished with a roll course, entirely constructed from a framework of wooden posts and roof timbers with now largely missing infill of rectangular panes. The woodwork of the greenhouse shows remnants of a blue-green paint finish. Below this is a load-bearing structure consisting of a series of columns and braces of iron profiles, connected by two, in the tall central section three, iron girders. The columns of the riveted knee braces in the side wings stand at some distance from the outer wall of the greenhouse on the brick edges of the plant beds. The braces have in the middle two intermediate columns connected to each other by horizontal rods. The braces of the central section have no intermediate supports and are executed as riveted framework knee braces with partially curved lower edge. These braces are positioned close to the outer walls of the greenhouse. The FRONT FAÇADE has double wooden doors in the centre. The RIGHT SIDE FAÇADE has a sealed door opening in the centre. The lower section is closed with weatherproofed wooden parts. The LEFT SIDE FAÇADE has an entrance with a single wooden door. The REAR FAÇADE is blank. The INTERIOR of the greenhouse consists of three spaces, separated from each other by glazed walls with a single wooden door with rear-pane glazing division. The tall central space has in each corner rectangular plant beds with low borders of glazed brick laid with rounded corners. In the south of the space a large masonry water basin with stone edging, fitted with an iron grate. The side sections are similarly arranged with intermediate columns in the centre against which plants can be trained. The side sections each have in the centre a large basin with edging of glazed brick finished with a roll course of moulded brick. Between the edge of these basins and the plinth wall of the outer walls are in the walkway a series of basins covered with grills for drainage.
Valuation
The GREENHOUSE built around 1928 at hunting lodge Mookerheide is of architectural-historical value as a rare example of a large propagation greenhouse from the first half of the twentieth century, whereby the monumental main composition with accentuated entrance section and ornamental details consistent with Eclecticism are characteristic. The greenhouse has completely preserved its internal construction and finish with plant beds in glazed brick as well as some technical remains. The greenhouse possesses cultural-historical value because it is a particular expression of a typological and technical development in the architecture and construction method of greenhouses. The greenhouse is furthermore an expression of a functional-historical development because such greenhouses in this period were in particular a component of kitchen gardens on country estates. The greenhouse has ensemble value as a functional component of the kitchen garden of the Mookerheide estate. The greenhouse forms with the nearby lime kiln wall, the flower greenhouse and the sunken garden an important visual and historical unit. On the basis of these values the greenhouse from 1928 possesses general significance.
Nearby in the register
- FruitmuurErfscheidingunder 1 mi
- KasTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- DieptetuinTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Jachtslot MookerheideKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.