Rijksmonumentenregister · Netherlands
Rijnhuizen
Nieuwegein, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Kasteel
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1640
- Address
- Edisonbaan 14, 3439 MN Nieuwegein
- Place
- Nieuwegein
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.03712, 5.09737
- Part of complex
- 522603
- Monument number
- 522604
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1630 map "Ultraiectum Dominium." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Onderdeel 1
Omschrijving
Het tegenwoordige KASTEEL Rijnhuizen werd gebouwd in 1640 op een terrein waarop in ieder geval sinds 1370 een riddermatig, versterkt huis moet hebben gestaan. Het hoofdgebouw is een blokvormig, geheel onderkelderd huis van rode baksteen, met twee bouwlagen en een zolder onder een met gesmoorde oud-Hollandse pannen gedekt, omlopend schilddak. Oorspronkelijk had het dak een zakgoot, deze werd in de 19de eeuw vervangen door een plat. De 19de- eeuwse klokkenstoel op de nok aan de voorzijde dateert mogelijk uit dezelfde periode. De dakschilden aan weerszijden hebben centraal op de nok een schoorsteen, op beide schoorstenen een ornamentele smeedijzeren bekroning. De nokeinden worden bekroond door een ornamentele, natuurstenen pijnappel. De symmetrische gevels tellen aan de voorzijde zeven, aan de achterzijde zes en aan de zijgevels vier venstertraveeën. Op het niveau van de bel-étage en verdieping zijn de gevels voorzien van meerruits schuifvensters, op het niveau van het souterrain van dubbele meerruits draaivensters. De voorgevel heeft een licht risalerende middenpartij van drie traveeën breed, die ter hoogte van de daklijst wordt bekroond door een timpaan met de wapenschilden van de families De Geer en Van Rijn. Centraal in deze middenpartij bevinden zich boven elkaar de hoofd- en dienstingang. Beide zijn bereikbaar via dezelfde bakstenen boogbrug over de slotgracht, met een brugdek op het niveau van de bel-etage en een brugdek op souterrainniveau. De hoofdingang bestaat uit een eenvoudige enkele toegangsdeur met cirkelvormig, ornamenteel bovenlicht binnen een pilasterstelling. De achtergevel heeft een risalerende middenpartij van twee traveeën breed. Deze middenpartij is op het niveau van de bel-etage in de 19de eeuw voorzien van twee dubbele deuren met halfrond bovenlicht gevat in een hardstenen omlijsting. De deuren geven toegang tot twee franse balkons met eenvoudige ijzeren balustrades. In de achtergevel zijn zowel vensters als deuren op het niveau van de bel-etage voorzien van persiennes. De gevels worden beëindigd door een smalle gootlijst op klossen. Op het dak bevinden zich aan alle zijden dakkapellen, voorzien van wangen en een halfronde bekroning met schelpmotief. Rond de ramen een pilasterstelling.
De oorspronkelijke plattegrond en indeling zijn op wat kleine wijzigingen na intact gebleven. De centraal gelegen, nagenoeg vierkante hal heeft een wit marmeren vloer, gelegd in tegels van ca. 50 bij 50 cm. Het trappenhuis aan de noordkant van het huis wordt op de verdieping bekroond door een bijzondere balustrade uit de eerste helft van de 18de eeuw, bestaande uit decoratief gesneden en kleurig beschilderde balusters in Lodewijk XIV-stijl, een viertal gepaneelde vierkante trappalen, bekroond door gestoken, vaasvormige ornamenten en een afsluitende geprofileerde leuning. In de zogenaamde Alexander-zaal ten noorden van de hal zijn de wanden bespannen met 18de-eeuwse, op jute geschilderde behangsels met scènes uit het leven van Alexander de Grote. Deze behangsels werden aangebracht in 1771, vermoedelijk als afsluiting van een algehele modernisering van het in- en exterieur, welke plaats vond onder Jan Jacob de Geer. Naast behangsels is de Alexander-zaal voorzien van een gaaf bewaarde Utrechtse schouw (Lodewijk XIV) en een vergulde rijk gedecoreerde penanttafel met marmeren blad, bijbehorende spiegel in gesneden lijst en ornamenteel opzetstuk (Lodewijk XVI). Het omtimmerde, gesneden en vergulde, moer- en kinderbalkenplafond, de lambrisering en de parketvloer dateren vermoedelijk van een modernisering van het interieur die in de jaren '80 van de 19de eeuw plaats vond onder het echtpaar Van Hardenbroek-De Geer Rijnhuizen. De wanden in het vertrek ten zuiden van de hal zijn beschilderd met motieven die geïnspireerd moeten zijn op ontwerpen van Daniël Marot. De schilderingen werden ontdekt in 1971 en zijn nadien ingrijpend gerestaureerd. In het vertrek ten zuidwesten van de hal een eenvoudige marmeren mantel met fraaie gestucte boezem, beide in Lodewijk XV-stijl en vermoedelijk daterend uit het midden van de 18de eeuw. In de hal, gangen en een groot aantal vertrekken op de bel-etage (de genoemde vertrekken incluis) en verdieping bevinden zich voorts stucplafonds, betimmeringen, ramen, deuren en luiken uit zowel de 18de als de 19de eeuw.
Waardering
Het KASTEEL (Rijnhuizen) is van algemeen belang:
- vanwege de architectonische vormgeving;
- vanwege de nagenoeg oorspronkelijke plattegrond en indeling en de aanwezigheid van gaaf bewaarde historische interieuronderdelen uit verschillende perioden;
- vanwege de kenmerkende ligging binnen de 17de-eeuwse formele parkaanleg;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats;
- als één van de weinige gaaf bewaard gebleven en oorspronkelijk tot een grotere groep behorende 17de-eeuwse omgrachte kastelen met middeleeuwse kern ten zuiden van het Sticht.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Component 1
Description
The present CASTLE Rijnhuizen was built in 1640 on a site where, in any case since 1370, there must have stood a knightly, fortified house. The main building is a block-shaped, entirely cellared house of red brick, with two storeys and an attic under a hipped roof covered with faded Old Dutch tiles. Originally the roof had a valley gutter, which was replaced by a flat roof in the 19th century. The 19th-century bell-shaped roof ornament on the ridge at the front possibly dates from the same period. The roof panels on both sides have a chimney centrally on the ridge, and on both chimneys an ornamental wrought-iron crown. The ridge ends are crowned by an ornamental, natural stone pine cone. The symmetrical facades count seven window bays on the front, six on the rear, and four on the side gables. At the level of the first floor and first storey the facades are provided with multi-pane sash windows, at the level of the basement with double multi-pane casement windows. The front facade has a slightly projecting central section of three bays wide, which at the level of the roof line is crowned by a pediment with the coats of arms of the De Geer and Van Rijn families. Centrally in this central section are located one above the other the main and service entrances. Both are accessible via the same brick arch bridge over the castle moat, with a bridge deck at the level of the first floor and a bridge deck at basement level. The main entrance consists of a simple single access door with a circular, ornamental fanlight within a pilaster setting. The rear facade has a projecting central section of two bays wide. This central section was provided in the 19th century at the level of the first floor with two double doors with semicircular fanlight set in a hardstone frame. The doors give access to two French balconies with simple iron balustrades. In the rear facade both windows and doors at the level of the first floor are provided with shutters. The facades are terminated by a narrow drip moulding on corbels. On the roof there are dormer windows on all sides, provided with cheeks and a semicircular crown with shell motif. Around the windows a pilaster setting.
The original floor plan and layout have remained virtually intact except for minor changes. The centrally located, almost square hall has a white marble floor, laid in tiles of approximately 50 by 50 cm. The staircase on the north side of the house is crowned on the first storey by a distinctive balustrade from the first half of the 18th century, consisting of decoratively carved and colourfully painted balusters in Louis XIV style, a set of panelled square stair posts, crowned by inserted, urn-shaped ornaments and a concluding moulded handrail. In the so-called Alexander room north of the hall the walls are hung with 18th-century wall coverings painted on jute with scenes from the life of Alexander the Great. These wall coverings were applied in 1771, presumably as the conclusion of a comprehensive modernisation of the interior and exterior, which took place under Jan Jacob de Geer. In addition to wall coverings the Alexander room is provided with a well-preserved Utrecht fireplace (Louis XIV) and a gilded richly decorated pendant table with marble top, accompanying mirror in carved frame and ornamental pediment (Louis XVI). The timber-framed, carved and gilded, principal and secondary beam ceiling, the wainscoting and the parquet floor presumably date from a modernisation of the interior which took place in the 1880s under the couple Van Hardenbroek-De Geer Rijnhuizen. The walls in the room south of the hall are painted with motifs which must be inspired by designs of Daniel Marot. The paintings were discovered in 1971 and have since undergone thorough restoration. In the room to the southwest of the hall a simple marble chimney piece with fine stuccoed overmantel, both in Louis XV style and presumably dating from the middle of the 18th century. In the hall, corridors and a large number of rooms on the first floor (the aforementioned rooms included) and first storey there are furthermore stucco ceilings, wainscoting, windows, doors and shutters from both the 18th and 19th centuries.
Valuation
The CASTLE (Rijnhuizen) is of general importance:
- because of its architectural design;
- because of the virtually original floor plan and layout and the presence of well-preserved historical interior components from different periods;
- because of its characteristic setting within the 17th-century formal park layout;
- because of the functional-spatial relationship with the other components of the country estate;
- as one of the few well-preserved and originally belonging to a larger group of 17th-century moated castles with medieval cores south of the Sticht.
Nearby in the register
- Brug(L), BY Edisonbaan 14 NieuwegeinTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Brug(L), bij Rond het Fort 22 NieuwegeinTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bouwhuis, Rond het Fort 22Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bouwhuis, Rond het Fort bij 22Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.