Rijksmonumentenregister · Netherlands
Modelwoning, De Vereniging 1
Dordrecht, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Function
- Modelwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1867
- Address
- De Vereniging 1, 3311 SB Dordrecht (and others)
- Place
- Dordrecht
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81365, 4.67894
- Monument number
- 522336
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1846 map "Kaart van de provincie Zuid-Holland / opgemaakt op last van de Provinciale Staten" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Langgerekt blok met twee keer 21 ARBEIDERSWONINGEN onder één kap. De woningen vormden de eerste "hof" die door de 'Vereeniging tot Verbetering der Huisvesting van de Arbeidende Klasse' werd gerealiseerd. De woningen werden vanaf 1864 gebouwd op een voormalig lijnbaanterrein, naar ontwerp van de als huisarchitect aan de Vereeniging verbonden architect H.W. Veth. De woningen worden gekenmerkt door een uiterts sobere, aan het Neo-Classicisme verwante bouwstijl. Aanvankelijk ging het om acht zogenaamde modelhuizen met bovenwoning, welk aantal in 1867, 1872 en 1875 werd uitgebreid tot 21. De frontwoning met winkel aan de Singel 46-48 is een toevoeging uit 1911 en is ontworpen door de architect Anthonie Ek. De hof aan de Vereniging was de eerste hof van de half-kapitalistische, half-idealistische 'Vereeniging tot Verbetering der Huisvesting van de Arbeidende Klasse', die later ook onder meer de woningen van de nabijgelegen hof 'de Hallinqhof' bouwde. De hof kreeg de naam de Vereeniging in 1917, daarvóór was het bekend als de Viermolenshof.
Omschrijving
De arbeiderswoningen zijn ondergebracht in een langgerekt bouwvolume met beneden- en bovenwoningen onder een met pannen gedekt zadeldak, en een volume aan de kop uit 1911 onder schilddak. De benedenwoningen hebben de entree aan de noordzijde, de bovenwoningen in de zuidzijde. De beide door gepleisterde lisenen vertikaal gelede langsgevels zijn vrijwel identiek aan elkaar en zijn om de drie traveeën (een beneden- en een bovenwoning) en per bouwlaag voorzien van drie licht getoogde gevelopeningen. De langsgevels worden afgesloten door een kroonlijst met geprofileerde gootlijst. De begane grond bevat een onder een geprofileerd kalf en een getoogd, tweedelig bovenlicht staande paneeldeur (noordzijde) of deur met driedelig deurraam, die om en om links of rechts van de liseen staat en wordt vergezeld door een klein toiletvenster. De twee vensters zijn voorzien van zesruits schuiframen. De drie vensters op de verdieping zijn vergelijkbaar. De verdiepingsvensters in het linker deel van de noordgevel en het rechter deel van de zuidgevel zijn blind en om en om voorzien van een klein rechthoekig venster onder rollaag, respectievelijk een rond venster met stalen raam.
De oostelijke kopgevel is een eenvoudige puntgevel. Deze heeft een symmetrische indeling met zowel op de begane grond als op de verdieping drie licht getoogde blinde vensters. In de geveltop staat een rond eveneens blind venster. Uit beide dakschilden steken enkele rechthoekige houten dakkapellen. Op de nok staat een reeks opgemetselde schoorstenen. Aan de westzijde (Singel) van de hof is in 1911 een rechthoekig bouwdeel toegevoegd. Deze toevoeging is een vanuit een rechthoekige plattegrond, in bak- en verblendsteen opgetrokken blok, dat bestaat uit een winkel met een bovenwoning. Deze staat onder een met pannen gedekt schilddak met in elk van de drie dakschilden een dakkapel met een gewelfde, geprofileerde kroonlijst en ramen met roedenverdeling. De gevels zijn voorzien van rechtgesloten (voorgevel) en licht getoogde (zijgevels) gevelopeningen en worden verlevendigd door details van grijze hardsteen en rode en oranje verblendsteen. De symmetrische frontgevel met hardstenen plint heeft in de verblendstenen winkelpui een centraal geplaatst etalagevenster en een deur aan weerszijden, waarvan de linker deur nog uit de bouwtijd dateert. De deuren en het etalagevenster staan onder bovenlichten met roedenverdeling en een puibalk, waarop een verblendstenen rollaag ligt. Het bredere middenvenster op de verdieping en een smaller venster aan weerszijden zijn evenals voorzien van een bovenraam met roedenverdeling en staan onder verblendstenen strekken met hoekstenen van grijze hardsteen. De gevel wordt ter hoogte van de bovenste puihoeken verlevendigd door een sierblok van kunssteen en heeft als gevelbeëindiging een fries van gele rechthhoekige kaders in de rode steen. De vensters in de boven hardstenen plinten staande zijgevel bevatten zesruits schuiframen, alsmede enkele kleine vensters in de linker gevel en een samengesteld venster met middenstijl en twee T-ramen in de rechter gevel. De vensters zijn voorzien van gemetselde, halfronde onderdorpels van klinkersteen met betonnen hoekstenen. De lichter gekleurde zijgevels worden verlevendigd door "speklagen" van donkere steen en een gevelbeëindiging met een fries van gele kaders in een donkere band.
Waardering
De hof De Vereeniging is van algemeen belang, vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de stedenbouwkundige waarde.
- De hof heeft cultuurhistorische waarde als een bijzonder en vrij vroeg voorbeeld van een ontwikkeling in de sociale woningbouw en als een goede vertegenwoordiger van een typologische ontwikkeling.
- De hof heeft architectuurhistorische waarde vanwege de bijzondere uiterlijke kenmerken.
- De hof heeft stedenbouwkundige waarde vanwege de bijzondere situering.
- De hof is tevens van belang vanwege de herkenbaarheid en de hoge mate van gaafheid van het exterieur.
- De hof is tevens van belang vanwege de typologische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Elongated block with two times 21 WORKERS' DWELLINGS under one roof. The dwellings formed the first "court" realised by the 'Association for the Improvement of Housing for the Working Class'. The dwellings were built from 1864 onwards on a former ropemaking yard, after designs by the architect H.W. Veth, who was employed as house architect at the Association. The dwellings are characterised by an extremely austere building style related to Neo-Classicism. Initially these were eight so-called model houses with upper dwellings, which number was expanded to 21 in 1867, 1872 and 1875. The front dwelling with shop at Singel 46-48 is an addition from 1911 and was designed by architect Anthonie Ek. The court at the Association was the first court of the half-capitalistic, half-idealistic 'Association for the Improvement of Housing for the Working Class', which later also built amongst other things the dwellings of the nearby court 'de Hallinqhof'. The court was given the name De Vereeniging in 1917; before that it was known as the Viermolenshof.
Description
The workers' dwellings are housed in an elongated building volume with ground-floor and upper-floor dwellings under a mansard roof covered with tiles, and a gable-end section from 1911 under a hipped roof. The ground-floor dwellings have the entrance on the north side, the upper dwellings on the south side. Both long facades, vertically articulated by plastered mouldings, are almost identical to each other and feature, every three bays (one ground-floor and one upper dwelling) and per storey, three slightly arched window openings. The long facades are terminated by a cornice with a moulded gutter moulding. The ground floor contains a panel door beneath a moulded soffit and an arched, two-part fanlight (north side) or a door with three-part door frame, which alternates left or right of the pilaster and is accompanied by a small toilet window. The two windows are fitted with six-light sash windows. The three windows on the upper floor are comparable. The upper-floor windows in the left part of the north facade and the right part of the south facade are blind and alternately furnished with a small rectangular window under a roll moulding, respectively a round window with steel frame.
The eastern gable end is a simple pointed gable. This has a symmetrical arrangement with three slightly arched blind windows both on the ground floor and on the upper floor. In the gable top stands a round, likewise blind window. From both roof slopes project several rectangular wooden roof dormers. On the ridge stands a row of built-up chimneys. On the west side (Singel) of the court a rectangular building section was added in 1911. This addition is a block constructed from a rectangular ground plan, in facing and demonstrative brick, consisting of a shop with an upper dwelling. This stands under a hipped roof covered with tiles with in each of the three roof slopes a roof dormer with a vaulted, moulded cornice and windows with glazing bars. The facades are furnished with rectangular-headed (front facade) and slightly arched (side facades) window openings and are enlivened by details of grey hardstone and red and orange facing brick. The symmetrical front facade with hardstone plinth has in the facing brick shop front a centrally placed display window and a door on either side, of which the left door dates from the construction period. The doors and the display window stand beneath fanlights with glazing bars and a fascia board, on which a facing brick roll moulding lies. The wider middle window on the upper floor and a narrower window on either side are likewise furnished with an upper frame with glazing bars and stand beneath facing brick bands with corner stones of grey hardstone. The facade is enlivened at the height of the upper shop corners by a decorative block of artificial stone and has as facade finish a frieze of yellow rectangular frames in the red brick. The windows in the side facade standing above hardstone plinths contain six-light sash windows, as well as several small windows in the left facade and a composite window with centre post and two T-windows in the right facade. The windows are provided with built-up, semi-round undersills of clinker brick with concrete corner stones. The lighter-coloured side facades are enlivened by "speckled courses" of dark stone and a facade finish with a frieze of yellow frames in a dark band.
Assessment
The court De Vereeniging is of general significance, because of its cultural-historical, architectural-historical and urban planning value.
- The court has cultural-historical value as a particularly fine and relatively early example of a development in social housing and as a good representative of a typological development.
- The court has architectural-historical value because of its distinctive external characteristics.
- The court has urban planning value because of its distinctive situation.
- The court is moreover of significance because of its recognisability and the high degree of integrity of the exterior.
- The court is moreover of significance because of its typological rarity.
Nearby in the register
- Hallincqhof Blok BWoonhuisunder 1 mi
- Hallincqhof Blok AWoonhuisunder 1 mi
- KunstminWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Kijck over den DijckIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.