Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Nassauweg 20
Wageningen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1923
- Address
- Nassauweg 20, 6703 CJ Wageningen
- Place
- Wageningen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.96568, 5.67473
- Monument number
- 522211
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "Verklaring van het algemeen nut der onteigening van eigendommen in de gemeente Horssen, noodig voor den aanleg van eene wetering door het waterschap "de Gecombineerde waterlossing der polderdistricten Rijk van Nijmegen en Maas en Waal"" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaand in grenenhout opgetrokken WOONHUIS van het type chalet, gebouwd in 1923 en geheel als prefab, 'avant la lettre', uitgevoerd.
De fabriek Christoph und Unmack A.G. in Niesky-Oberlausitz uit Silezië heeft begin 1900 een vroeg voorbeeld van een bouwpakket van houten huizen op de markt gebracht. De firma bestaat tegenwoordig onder de naam Deutsche Wagonbau G.m.b.H. In Nederland bestaat nog slechts een, in de bouwkundige staat variërend, heel klein aantal van houten huizen van dit Silezische type. In het eerste kwart van deze eeuw bestond er een zekere interesse voor het bouwen van houten goedkope huizen in Nederland.
Het huis in Wageningen is gelegen in het zuidelijke deel van de stad en is geplaatst op de heuvelrug van een stuwwal. Op het perceel, dat wordt omgeven door een modern hekwerk, bevindt zich een moderne schuur op de plaats van een origineel exemplaar. Beide onderdelen vallen niet onder de bescherming. De achterzijde van het huis is naar de Nederrijn gericht en wordt hiervan door de uiterwaarden en schaarse bebouwing aan de voet van de stuwwal gescheiden.
Omschrijving
Het twee bouwlagen en een zolderverdieping tellende huis bezit een nagenoeg rechthoekige plattegrond en is opgetrokken in hout, gefundeerd op een betonnen grondplaat. De 7 cm. dikke planken zijn, met uitzondering van die in de twee topgevels, horizontaal geplaatst en zijn voorzien van een messing en groef-verbinding met een velling. De plankdelen zijn in de hoeken gekantrecht, over elkaar gekeept met doorlopende einden. Vanwege grondverschuivingen zijn later aan de voor- en achterzijde de hoeken van de gevels verstevigd met gemetselde hoekpijlers, die ook aan weerskanten van de middenas aanwezig zijn, maar nauwelijks in het oog vallen. Het brede, steile zadeldak met overstek is met rode Tuile du Nord pannen belegd. Gesneden windveren op doorgestoken gordingen sluiten het dakoverstek af en rusten op de hoeken op een schijn-korbeel van in vorm gesneden plankuiteinden. De nokas is haaks op de Nassauweg gesteld; midden in het linker dakschild komt een hoge schoorsteen voor. Op de linker zijgevel na, zijn alle gevels symmetrisch ingedeeld en zijn de vensters voorzien van paneelluiken. De vensters betreffen, tenzij anders vermeld, alle gekoppelde draairamen. In de twee bouwlagen van het huis komen boven de ramen bovenlichten met verticaal gedeelde roede voor. Alleen in de top van de eindgevels komen aan de voorzijde 2x3 ruits ramen voor en aan de achterzijde zijn deze vermoedelijk verdwenen. De serre- en de zich erboven bevindende balkondeuren bevatten een zesruits bovenlicht.
In de VOORGEVEL is onder een afdakje, de robuust bewerkte, uit panelen bestaande voordeur in de centrale as geplaatst. Ter weerszijden van de deur komt een 2x2-ruits raampje voor. De hoeken worden in beslag genomen door een gekoppeld raam van het standaardtype waarvan er drie voorkomen in de overkragende tweede bouwlaag. De middelste van de drie is lager geplaatst en verzorgt de lichtinval in het trappenhuis. In de van verticale plankdelen (afwisselend naar voren springend) voorziene geveltop komt een eerder genoemd venster voor.
De LINKER ZIJGEVEL bevat in het midden een identieke deur als beschreven in de voorgevel. Geheel links is een enkelvoudig uitgevoerd raam aanwezig. Door het schuine en naar beneden doorgetrokken dakschild is, evenals in de rechter zijgevel, de verdieping verstoken van vensters.
De ACHTERGEVEL is, op de middenpartij na, identiek aan de voorgevel. Begane gronds bevindt zich een driezijdige erker met in de voorzijde openslaande beglaasde deuren. De zijkanten bevatten enkelvoudige ramen van het standaardtype. Op de erker rust het balkon, met het oorspronkelijke balkonhek met gesneden houten balusters. De balkondeuren zijn gelijk aan de serredeuren. In de topgevel bevindt zich een eerder genoemd gekoppeld draairaam.
De RECHTER ZIJGEVEL bezit enkel in de eerste bouwlaag twee vensters van het standaardtype; de verdieping is evenals de linker zijgevel blind uitgevoerd.
In het INTERIEUR is, ondanks de weggenomen wand tussen middenkamer en zijkamer, de oorspronkelijke ruimtelijke indeling behouden. Ter weerszijden van de centrale as - waarin vanaf de voorzijde een halletje en voorkamer met erker -, liggen keuken en toiletgroep (w.o. gescheiden toilet voor dienstbode). In elke hoek met de achtergevel bevindt zich een kamer. Van een ruim opgezet ontwerp is geen sprake, gezien de verwijdering van een tussenwand ter verkrijging van een grotere woonkamer en de bordestrap in de hal die deels voor een deurloop omhoog gaat. De bordestrap is voorzien van gesneden balusters zoals die ook voorkomen in het balkonhek aan de achterzijde van het huis. Op de verdieping zijn enkele planken zichtbaar gehouden met de nummers van de volgorde van de plaatsing van de plankendelen, herinnerend aan het feit dat het huis in die tijd als een bouwpakket werd geleverd. In de badkamer aan de voorzijde van het huis, is het losstaande gietijzeren bad (Rufford & Co. Manufacturers Stourbridge) bewaard gebleven. Op deze verdieping komen drie slaapkamers voor. Op zolder bevindt zich de 'meidenkamer' en zijn ook de droogstokken voor de was aanwezig.
Het huis heeft oorspronkelijke voorzetramen gekend die nog in opslag aanwezig zijn. Opengewerkte houten bloembakken sieren de diverse vensters begane gronds. Verder is opmerkelijk dat het beslag van deuren en ramen fraai is vormgegeven en als toebehoren in het bouwpakket was gevat.
Waardering
WOONHUIS van het type chalet, gebouwd in 1923, afkomstig uit Silezië.
- Van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van een in Nederland zeldzaam voorkomend houten chalet, dat als bouwpakket rond 1900 reeds op de markt is gebracht.
- Van stedenbouwkundig belang vanwege zijn markante ligging op de heuvelrug van een stuwwal.
- Van cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een houten huis dat als zelf-bouwpakket reeds rond 1900 werd verkocht en vanuit Silezië in Nederland op enkele plaatsen aftrek vond.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Detached residential house constructed in pine wood of the chalet type, built in 1923 and executed entirely as a prefabricated kit, 'avant la lettre'.
The factory Christoph und Unmack A.G. in Niesky-Oberlausitz in Silesia brought an early example of a timber house building kit to the market at the beginning of the 1900s. The firm now exists under the name Deutsche Wagonbau G.m.b.H. In the Netherlands there remains only a very small number of timber houses of this Silesian type, varying in structural condition. In the first quarter of this century there was a certain interest in the construction of cheap wooden houses in the Netherlands.
The house in Wageningen is located in the southern part of the city and is situated on the ridge of a drumlin. The plot, which is surrounded by modern fencing, contains a modern barn on the site of an original specimen. Both components are not protected. The rear of the house faces the Nederrijn and is separated from it by the floodplains and sparse buildings at the foot of the drumlin.
Description
The house, which has two storeys and an attic storey, has an almost rectangular floor plan and is constructed in wood, founded on a concrete base slab. The 7 cm thick planks are placed horizontally, with the exception of those in the two gable ends, and are provided with a brass tongue-and-groove joint with bevelling. The plank sections are mitre-jointed at the corners and notched over each other with continuous ends. Due to ground subsidence, the corners of the facades were later reinforced on the front and rear with masonry corner pillars, which are also present on both sides of the central axis, but are barely noticeable. The broad, steep gabled roof with overhang is covered with red Tuile du Nord tiles. Cut wind braces on through-jointed beams close off the roof overhang and rest at the corners on a false corbel formed from shaped plank ends. The ridge is set at right angles to the Nassauweg; a tall chimney appears in the centre of the left roof slope. Except for the left side facade, all facades are symmetrically arranged and the windows are fitted with panel shutters. The windows, unless otherwise stated, are all coupled casement windows. In the two storeys of the house, fanlights with vertically divided glazing bars are found above the windows. Only in the top of the gable ends are there 2x3 pane windows on the front and at the rear these have presumably disappeared. The veranda and the balcony doors above it contain a six-pane fanlight.
In the FRONT FACADE, beneath a small roof, the robustly worked panelled front door is placed in the central axis. On either side of the door is a 2x2-pane window. The corners are occupied by a coupled window of the standard type, of which there are three on the overhanging second storey. The middle of the three is placed lower and provides light to the stairwell. The gable end, fitted with vertical plank sections (alternately projecting forward), contains a previously mentioned window.
The LEFT SIDE FACADE contains an identical door as described on the front facade in the centre. On the far left is a single window. Due to the sloping roof slope extending downward, the storey is, as in the right side facade, without windows.
The REAR FACADE is, except for the centre section, identical to the front facade. On the ground floor there is a three-sided bay window with opening glazed doors on the front. The sides contain single windows of the standard type. The balcony rests on the bay window, with the original balcony railing with carved wooden balusters. The balcony doors are identical to the veranda doors. In the gable end there is a previously mentioned coupled casement window.
The RIGHT SIDE FACADE has only two standard-type windows in the first storey; the storey is executed blank, as is the left side facade.
In the INTERIOR, despite the removal of the wall between the central room and side room, the original spatial arrangement has been retained. On either side of the central axis – which contains a hallway and front room with bay window from the front – lie the kitchen and toilet suite (including a separate lavatory for a servant). In each corner with the rear facade is a room. There is no evidence of a generously laid-out design, given the removal of a partition wall to obtain a larger living room and the staircase in the hall which partly rises before a doorway. The staircase is fitted with carved balusters such as those found in the balcony railing on the rear of the house. On the storey, some planks have been kept visible with numbers indicating the order of placement of the plank sections, recalling the fact that the house was supplied as a building kit at that time. In the bathroom at the front of the house, the free-standing cast-iron bath (Rufford & Co. Manufacturers Stourbridge) has been preserved. This storey contains three bedrooms. In the attic is the 'servants' room' and the drying racks for laundry are also present.
The house originally had storm windows which are still in storage. Open-work wooden flower boxes adorn the various ground floor windows. It is also noteworthy that the fittings of the doors and windows are beautifully designed and were included as accessories in the building kit.
Valuation
RESIDENTIAL HOUSE of the chalet type, built in 1923, originating from Silesia.
- Of architectural-historical importance as an example of a timber chalet which is rarely found in the Netherlands and which was already brought to the market as a building kit around 1900.
- Of urban-planning importance due to its distinctive location on the ridge of a drumlin.
- Of cultural-historical importance as an example of a timber house which was already sold as a self-build kit around 1900 and from Silesia found outlets in only a few places in the Netherlands.
Nearby in the register
- Kasteel, buitenplaats, Generaal Foulkesweg 64Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Schoolgebouw, Wilhelminaweg 5Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Conciërgewoning, Wilhelminaweg 3Dienstwoningunder 1 mi
- Schoolgebouw, Wilhelminaweg 1Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.