Rijksmonumentenregister · Netherlands

RK.Kerk O.L.Vr.Geboorte + 3 beelden

Ohé en Laak, Limburg, Netherlands

The record

Designation: National monument (rijksmonument)
Class: Kerk en kerkonderdeel
Function: Kerk
Category: onroerend gebouwd
Built: 1865 - 1867
Address: Kerkstraat bij 4, 6109 AM Ohé en Laak (Maasgouw 31)
Place: Ohé en Laak
Municipality: Maasgouw
Province: Limburg
Country: Netherlands
Coordinates: 51.11265, 5.83446
Part of complex: 522189
Monument number: 522190

TodayHistorical map

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

4 historical maps cover this location, the earliest the 1843 map "Carte de l'Etat-Major 1:40,000 (1820-1866)" (IGN France — Géoportail).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Omschrijving

Inleiding

In ROMANO-GOTISCH trant in 1867 naar een ontwerp van de architect A.C. Bolsius gebouwde ROOMS-KATHOLIEKE KRUISBASILIEK met SACRISTIE ter ere van Onze Lieve Vrouw Geboorte. A.C. Bolsius was een leerling van Pierre Cuypers en als opzichter werkzaam bij de bouw van diens St. Catharinakerk te Eindhoven. Daarna werkte Bolsius tussen 1867 en 1884 in Limburg. Bolsius bouwde ook in Melick (uitbreiding van een Cuyperskerk) en in Doenrade.

De kerk is gelegen in een landelijke omgeving aan de rand van de Maasplassen. De kruisbasiliek met achthoekige kruisingstoren werd in 1918 uitgebreid met de bouw van twee kapellen, links en rechts van de hoofdingang. Gedurende de Tweede Wereldoorlog werd de kerk zwaar beschadigd. Na de oorlog werd de kerk in de jaren 1945-1947 grondig gerestaureerd en werd een aantal veranderingen aangebracht. De houten wenteltrap, die binnen in de kerk stond en toegang gaf tot het zangkoor, werd verwijderd. Buiten de kerk werd een torentje aangebracht met een nieuwe trap. Het oksaal was nu vanuit het kerkportaal bereikbaar. Het houten plafond werd vervangen door steengaas-gewelven. De binnenmuren, vroeger geschilderde baksteen, werden nu totaal gepleisterd. De sacristie werd aanmerkelijk vergroot en door een gang verbonden met de pastorie, eveneens gelegen aan de Kerkstraat. In 1954 werd het interieur van de kerk definitief afgewerkt. De schilder Daan Wildschut voorzag de absis en triomfboog van schilderingen.

De kerk wordt aan de zijde van het priesterkoor begrensd door een ommuurd kerkhof. Op het kerkhof en op een plantsoen aan de zuidgevel van de kerk staan zandstenen beelden van de H. Michael en Maria Magdalena Daemen, die samen met de kerk, de pastorie en het H. Hartbeeld op het plein bij de pastorie worden beschermd.

Omschrijving

De KERK is een kruisbasiliek met drie beuken, een achthoekige kruisingstoren, twee transepten en een koor. De lichtbeuk, de transepten, het kerkportaal alsmede de twee kapellen naast het kerkportaal liggen onder zadeldaken. De zijbeuken hebben lessenaardaken. Aan de noordgevel wordt de zijbeuk na het transept voortgezet. De zijbeuk omvat hier een travee met een venster en doet dienst als hulpsacristie. Aan de zuidgevel is na het transept de sacristie onder een zadeldak aan de koortravee vastgezet. Achter de kruisingstoren bevindt zich het koor, bestaande uit een koortravee ter grootte van een lichtbeuktravee en een half ronde absis met half kegeldak. De kruisingstoren is vanuit de sacristie te bereiken middels twee in elkaar overlopende authentieke houten trappen die in een aparte torens zijn geplaatst onder kegeldaken. Alle daken alsmede de torenspits zijn gedekt met leien. De topgevels van de daken worden afgedekt door natuurstenen lijsten met een siersteen op de top. De kerk een opstand in baksteen in twee bouwlagen met metselwerk in kruisverband. De gebruikte materialen zijn baksteen en natuursteen, terwijl in het interieur veel marmer is gebruikt. In de gevels zitten spitsboogvormige en ronde glas-in-lood vensters met natuurstenen lateien en baksteen dorpels. De vorm van de verschillende vensters wordt geaccentueerd door bakstenen strekken. De ronde vensters in de kruisingstoren hebben voor de helft een natuurstenen dorpel, de andere helft wordt geaccentueerd door metselwerk. In de transepten en de voorgevel van de lichtbeuk bevinden zich rozetvensters. Siermetselwerk verder onder de daklijsten van de lichtbeuk, transepten en zijbeuken, alsook op de scheiding van bouwlagen. De gehele kerk is omgeven door een bakstenen plint.

De VOORGEVEL (westgevel) bevat twee kapellen die een portaal insluiten. De vensters van de kapellen en de houten entreedeur met smeedijzeren beslag alsmede de nis met Mariabeeldje boven de ingang van het voorportaal worden geaccentueerd door decoratief metselwerk. De toegangsdeur is te bereiken via twee natuurstenen treden. In deze wandopbouw spaarvelden en een decoratieve band van metselwerk in het midden van de gevelvlakken. Boven de kapellen en het portaal bevindt zich de voorgevel van de kerk met een rozetvenster en banden van siermetselwerk. Tegen de voorgevel is een torentje naar het oksaal aangebracht met een trap. Het oksaal is aldus vanuit het voorportaal te bereiken.

De WANDOPBOUW van de ZIJGEVELS is grotendeels identiek. Iedere gevel van de LICHTBEUK bevat drie paar vensters voor het transept. De ZIJBEUKEN worden door lisenen in drie traveeën met ieder een venster verdeeld. Over de gevels van de zijbeuken loopt onder de vensters een band van siermetselwerk. Deze band van siermetselwerk met daarboven een venster zet zich voort in de zijgevels van de kapellen die voor de voorgevel zijn geplaatst. De TRANSEPTEN bevatten drie vensters in de eerste bouwlaag en een rozetvenster in de tweede bouwlaag in de frontgevel. In de zijgevels van de transepten bevindt zich steeds een venster in de tweede bouwlaag. Aan de kant van de sacristie is de zijgevel blind. Op de kruising van de transepten met de zijbeuken aan iedere zijde een recente betonnen steunbeer, die door de wanden heen met de kruisingstoren is verbonden. De betonnen steunberen moeten het uitklappen van de wanden onder druk van de kruisingstoren voorkomen.

Bovenop de kruising van de verschillende beuken bevindt zich de achthoekige KRUISINGSTOREN met frontalen rond de spits. Op de spits een metalen kruis en een vergulde weerhaan. In de spits bevinden zich twee wijzerplaten, die worden aangedreven door een authentiek uurwerk in de toren. In de frontalen bevinden zich afwisselend een lancetvormig galmgat met houten schubben en een betonnen plaat. Onder de frontalen in totaal acht ronde glas-in-lood vensters, die voor de lichtinval via de koepel zorgen. Aan de achterzijde van de toren twee separate torens, die door decoratieve metselbanden in geledingen worden verdeeld. Deze torens lopen in elkaar over en overbruggen op die manier de ruimte tussen de sacristie en de klokkentoren met uurwerk. In de torens bevinden zich rechthoekige vensters. Na de transepten volgt het KOOR dat bestaat uit een travee van de lichtbeuk met een venster en een halfronde absis. De absis kent drie vensters in de tweede bouwlaag en een blinde dwerggalerij in de derde bouwlaag. De bouwlagen worden gescheiden door decoratief metselwerk. Waar de absis overgaat in de sacristie bevindt zich een vierkante schoorsteen van de verwarmingsinstallatie.

De SACRISTIE bevindt zich onder een zadeldak met leien bedekking. Onder de dakrand en over de gevel loopt een decoratieve band van metselwerk. In de achtergevel bevinden zich rechthoekige smeedijzeren kozijnen. Aan de sacristie is een gang vastgezet die de kerk en sacristie met de pastorie verbindt. We treden het INTERIEUR binnen via het voorportaal en komen onder het houten oksaal uit dat steunt op vier houten kolommen. Boven het orgel een groot rozetvenster. Aan iedere zijde van het schip vier kolommen die corresponderen met evenzovele spitsbooggewelven. De lichtbeuk kent drie paar vensters aan iedere zijde. De vensters liggen terug in spitsboogvormige nissen. De zijbeuken zijn steeds van het middenschip gescheiden middels drie scheibogen. De kruisingstoren steunt op vier kolommen van een dubbele omvang. Waar de kolommen in het plafond zich splitsen, bevinden zich driehoeken met decoratieve uitlopers van stucwerk. De kruisingstoren bevat een grote koepel met acht ronde vensters. Deze liggen in rondboogvormige nissen. Spitsbooggewelven vormen de overgang naar de zijkappellen in de transepten en het koor. De transepten bevatten een rozetvenster en drie glas-in-lood vensters in de grote gevelvlakken en een venster in iedere zijgevel. Het koor bevat twee spitsbooggewelven die de toegang aangeven naar het altaar in de lichtbeuktravee met aan iedere zijde een venster en het tabernakel in de halfronde absis. De halfronde absis bevat drie langwerpige rondboogvormige glas-in-lood vensters.

INTERIEURWAARDE hebben o.a. de dubbele houten deuren met smeedijzeren beslag als entree naar het voorportaal en de kerk, de authentieke plavuizen vloeren van de rechter kapel aan de frontgevel en de plavuizen vloeren van het koor en de absis. Naast de vele niet gebrandschilderde ramen bevat de kerk in totaal 21 gebrandschilderde glas-in-lood ramen van de hand van H. Oidtmann, Linnich (Duitsland). In de absis bevinden zich drie glas-in-lood ramen uit ca. 1900, die bijbeltaferelen uitbeelden. De overige achttien glas-in-lood ramen van Oidtmann zijn van latere datum. Twee zijn gedateerd op 1923 en 1925. De ramen bevinden zich op het priesterkoor (2), het linker transept (5), de linker zijbeuk (3), de rechter zijbeuk (3), de linker zijkapel (1), de rechter zijkapel (1). De drie rozetramen treffen we bustes aan van H. Cecilia, Madonna, H. Jozef op het sterfbed. Van de drie gebrandschilderde glas-in-lood ramen in het rechter transept is de maker niet bekend.

De kerk bevat verder een hardstenen doopvont uit de late Middeleeuwen. Recent is daar een koperen gewelfd deksel van Arthur Spronken bijgemaakt. De biechtstoelen zijn afkomstig uit het atelier Cuypers te Roermond en worden gedateerd op 1870. Het tabernakelkastje is zeventiende-eeuws en van eikenhout. Daarnaast in de kerk diverse (gepolychromeerde dan wel bruingeverfde) houten beelden uit de vijftiende tot de negentiende eeuw. In de spits van de kruisingstoren bevindt zich een authentiek uurwerk uit de negentiende eeuw.

Op het plantsoen aan de zuidgevel van de kerk bevindt zich een zandstenen beeld van de hand van de beeldhouwer Van Helden, Waldfeucht (Duitsland) uit 1933. Op een trapsgewijze pedestal staat een beeld van Maria Magdalena Daemen, stichteres van de orde der Zusters Franciscanessen van Boetvaardigheid en Christelijke Liefde.

Op het kerkhof, dat grenst aan de oostzijde van de kerk, bevindt zich eveneens een zandstenen beeld van de beeldhouwer Van Helden. Dit beeld uit 1932 beeldt de H. Michael uit, gevleugeld met naar beneden gericht zwaard in de linkerhand.

Waardering

De architectuur-historische waarden van de R.K. Kerk O.L.V. Geboorte te Ohé en Laak worden op de eerste plaats bepaald door het belang van het gebouw binnen de bouwtraditie van het atelier van dr. P.J.H. Cuypers. A.C. Bolsius is een leerling van Cuypers. Hij uit zich in zijn ontwerp in een wonderbaarlijke vormentaal en streeft een hoog aspiratieniveau na. De architectuur-historische waarden van de kerk worden verder bepaald door de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp en verder vanwege het materiaalgebruik en de ornamentiek. De kerk is van cultuur-historische waarde als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling: de emancipatie van het Rooms-Katholieke geloof in de provincie Limburg vanaf het laatste kwart van de negentiende eeuw. De cultuur-historische waarde van de kerk wordt bovendien bepaald door de aanwezigheid van een groot aantal kunsthistorische schatten. De kerk kent een hoge mate van architectuur-historische gaafheid van het exterieur en het interieur, mede in relatie tot de visuele en structurele gaafheid van de omgeving. Dit gegeven bepaalt eveneens de ensemblewaarde van de kerk.

De kerk is tenslotte van algemeen belang vanwege de architectuur-historische en cultuur-historische waarden, de ensemblewaarde, de gaafheid en typologische zeldzaamheid.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Description

Introduction

A ROMANO-GOTHIC ROMAN CATHOLIC CRUCIFORM BASILICA with SACRISTY built in 1867 according to a design by architect A.C. Bolsius, dedicated to the Birth of Our Lady. A.C. Bolsius was a pupil of Pierre Cuypers and worked as supervisor on the construction of Cuypers' St. Catharina Church in Eindhoven. Bolsius subsequently worked in Limburg between 1867 and 1884. Bolsius also built in Melick (expansion of a Cuypers church) and in Doenrade.

The church is situated in a rural setting at the edge of the Maasplassen. The cruciform basilica with octagonal crossing tower was extended in 1918 by the construction of two chapels, to the left and right of the main entrance. During the Second World War the church suffered severe damage. After the war the church was thoroughly restored in the years 1945-1947 and a number of alterations were made. The wooden spiral staircase, which stood inside the church and provided access to the choir gallery, was removed. Outside the church a small tower was built with a new staircase. The gallery was now accessible from the church portal. The wooden ceiling was replaced by brick vault webbing. The interior walls, formerly painted brick, were now completely plastered. The sacristy was considerably enlarged and connected to the parsonage by a corridor, also located on Kerkstraat. In 1954 the interior of the church was definitively completed. The painter Daan Wildschut provided the apse and triumphal arch with paintings.

The church is bounded on the side of the priest's choir by a walled churchyard. On the churchyard and on a green space at the south gable of the church stand sandstone images of St. Michael and Mary Magdalena Daemen, which together with the church, the parsonage and the Sacred Heart image in the square by the parsonage are protected.

Description

The CHURCH is a cruciform basilica with three aisles, an octagonal crossing tower, two transepts and a choir. The central aisle, the transepts, the church portal as well as the two chapels beside the church portal lie under gabled roofs. The side aisles have sloped roofs. At the north gable the side aisle continues after the transept. The side aisle here comprises a bay with a window and serves as an auxiliary sacristy. At the south gable after the transept the sacristy is attached under a gabled roof to the choir bay. Behind the crossing tower is the choir, consisting of a choir bay the size of a central aisle bay and a half-round apse with half-conical roof. The crossing tower is accessible from the sacristy by means of two interlocking authentic wooden staircases which are placed in a separate tower under conical roofs. All roofs and the tower spire are covered with slate. The gable tops of the roofs are covered by natural stone mouldings with an ornamental stone on top. The church displays a facade in brick in two storeys with masonry in Flemish bond. The materials used are brick and natural stone, while much marble is used in the interior. The gables have pointed arch-shaped and round leaded windows with natural stone lintels and brick sills. The form of the various windows is accentuated by brick bands. The round windows in the crossing tower have a natural stone sill on half, the other half is accentuated by masonry. In the transepts and the front facade of the central aisle are rose windows. Ornamental masonry further below the cornices of the central aisle, transepts and side aisles, as well as on the division of storeys. The entire church is surrounded by a brick plinth.

The FRONT FACADE (west gable) contains two chapels which enclose a portal. The windows of the chapels and the wooden entrance door with wrought iron fittings as well as the niche with a statue of Mary above the entrance of the front portal are accentuated by decorative masonry. The entrance door is accessed via two natural stone steps. In this wall structure spared wall areas and a decorative band of masonry in the middle of the facade planes. Above the chapels and the portal is the front facade of the church with a rose window and bands of ornamental masonry. Against the front facade a small tower to the gallery is built with a staircase. The gallery is thus accessible from the front portal.

The WALL STRUCTURE of the SIDE GABLES is largely identical. Each facade of the CENTRAL AISLE contains three pairs of windows before the transept. The SIDE AISLES are divided by pilasters into three bays each with one window. Across the facades of the side aisles runs below the windows a band of ornamental masonry. This band of ornamental masonry with a window above it continues in the side gables of the chapels which are placed before the front facade. The TRANSEPTS contain three windows in the first storey and a rose window in the second storey in the front facade. In the side gables of the transepts there is always one window in the second storey. On the side of the sacristy the side gable is blank. At the junction of the transepts with the side aisles on each side a recent concrete buttress, which is connected through the walls to the crossing tower. The concrete buttresses are intended to prevent the walls from buckling under pressure from the crossing tower.

On top of the crossing of the various aisles is the octagonal CROSSING TOWER with pilasters around the spire. On the spire a metal cross and a gilded weather vane. In the spire are two clock faces, which are driven by an authentic clockwork in the tower. In the pilasters are alternately a lancet-shaped sound opening with wooden shingles and a concrete plate. Below the pilasters in total eight round leaded windows, which provide light through the cupola. At the rear of the tower two separate towers, which are divided into sections by decorative masonry bands. These towers overlap and in this way bridge the space between the sacristy and the bell tower with clockwork. The towers contain rectangular windows. After the transepts follows the CHOIR consisting of a bay of the central aisle with a window and a half-round apse. The apse has three windows in the second storey and a blind dwarf gallery in the third storey. The storeys are separated by decorative masonry. Where the apse transitions to the sacristy is a square chimney of the heating installation.

The SACRISTY is located under a gabled roof with slate covering. Below the roof edge and across the gable runs a decorative band of masonry. In the rear facade are rectangular wrought iron window frames. Attached to the sacristy is a corridor which connects the church and sacristy with the parsonage. We enter the INTERIOR via the front portal and come out under the wooden gallery which is supported on four wooden columns. Above the organ a large rose window. On each side of the nave four columns which correspond with as many pointed arch vaults. The central aisle has three pairs of windows on each side. The windows are set back in pointed arch-shaped niches. The side aisles are always separated from the central nave by three transverse arches. The crossing tower rests on four columns of double size. Where the columns in the ceiling divide, there are triangles with decorative stucco projections. The crossing tower contains a large dome with eight round windows. These lie in round arch-shaped niches. Pointed arch vaults form the transition to the side chapels in the transepts and the choir. The transepts contain a rose window and three leaded windows in the large wall planes and a window in each side gable. The choir contains two pointed arch vaults which mark the entrance to the altar in the central aisle bay with a window on each side and the tabernacle in the half-round apse. The half-round apse contains three elongated round arch-shaped leaded windows.

INTERIOR VALUES include among others the double wooden doors with wrought iron fittings as entrance to the front portal and the church, the authentic tiled floors of the right chapel at the front gable and the tiled floors of the choir and the apse. Besides the many non-stained windows the church contains in total 21 stained leaded windows by H. Oidtmann, Linnich (Germany). In the apse are three leaded windows from circa 1900, which depict biblical scenes. The remaining eighteen leaded windows by Oidtmann are of later date. Two are dated 1923 and 1925. The windows are located in the priest's choir (2), the left transept (5), the left side aisle (3), the right side aisle (3), the left side chapel (1), the right side chapel (1). In the three rose windows we find busts of St. Cecilia, Madonna, St. Joseph on his deathbed. Of the three stained leaded windows in the right transept the maker is not known.

The church further contains a freestone baptismal font from the late Middle Ages. Recently a copper vaulted lid by Arthur Spronken was added. The confessionals come from the Cuypers workshop in Roermond and are dated to 1870. The tabernacle cabinet is seventeenth-century and of oak. Besides various (polychromed or brown-painted) wooden images from the fifteenth to the nineteenth century in the church. In the spire of the crossing tower is an authentic clockwork from the nineteenth century.

On the green space at the south gable of the church stands a sandstone image by sculptor Van Helden, Waldfeucht (Germany) from 1933. On a stepped pedestal stands an image of Mary Magdalena Daemen, foundress of the order of the Sisters Franciscanessen of Penance and Christian Love.

On the churchyard, which borders the east side of the church, there is also a sandstone image by sculptor Van Helden. This image from 1932 depicts St. Michael, winged with downward-pointing sword in the left hand.

Valuation

The architectural-historical values of the R.C. Church of the Birth of Our Lady in Ohé en Laak are determined in the first place by the importance of the building within the building tradition of the workshop of Dr. P.J.H. Cuypers. A.C. Bolsius is a pupil of Cuypers. He expresses himself in his design in a wonderful formal language and strives for a high level of aspiration. The architectural-historical values of the church are further determined by the high-quality aesthetic qualities of the design and furthermore because of the material use and ornamentation. The church is of cultural-historical value as a particular expression of spiritual development: the emancipation of the Roman Catholic faith in the province of Limburg from the last quarter of the nineteenth century. The cultural-historical value of the church is moreover determined by the presence of a large number of art-historical treasures. The church has a high degree of architectural-historical integrity of the exterior and interior, also in relation to the visual and structural integrity of the surroundings. This fact also determines the ensemble value of the church.

The church is finally of general importance because of the architectural-historical and cultural-historical values, the ensemble value, the integrity and typological rarity.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0

All Kerk en kerkonderdeel in Limburg All Province Limburg records All Netherlands Heritage registers Historical markers (US)National Register of Historic Places (US)

See your own family's places on a living map