Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Kerkring 21
Klundert, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1858
- Address
- Kerkring 21, 4791 HG Klundert (Moerdijk 30)
- Place
- Klundert
- Municipality
- Moerdijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.66500, 4.53376
- Monument number
- 521722
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1846 map "Kaart van de provincie Zuid-Holland / opgemaakt op last van de Provinciale Staten" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In de bebouwde kom van Klundert aan de noordzijde van de Kerkring ligt op nummer 21 een HERENHUIS tussen het buurpand no. 20 en de dokterspraktijk op nummer 22. De vroegste koopakte is van 1858 en vermeldt een wagenmakerswinkel met moestuin. Wellicht heeft het huis een andere, achttiende-eeuwse kern.
In 1891 staat er een dokterswoning met praktijk. Het pand had oorspronkelijk de praktijk in de westvleugel van het huis. In de jaren dertig is aan deze vleugel een tweelaagse praktijk toegevoegd, waarvoor de halve meter dikke zijmuur beneden en op de verdieping is doorgebroken. In de huidige groepspraktijk zijn de voor- en achterkamer in de westvleugel weer onderdeel van de praktijk. In het huis zijn verder nauwelijks structurele veranderingen aangebracht. In de jaren dertig is aan de achterzijde de serre gebouwd en in de salon een grote schouw geplaatst, waarvan het volume in de jaren tachtig is teruggebracht tot een bescheidener formaat. Achter het huis ligt een diepe tuin met twee grote moerascypressen.
Omschrijving.
Het in de breedte gebouwde pand met kroonlijst en ingezwenkte gevel is tweelaags in het middendeel onder schilddak en eenlaags met zolderverdieping in de zijvleugels. Deze hebben lessenaarsdaken die aan de voorzijde schuil gaan achter ingezwenkte geveldelen. Het schilddak is gedekt met zwarte oud-Hollandse pannen en heeft aan de dakvoet links bakgoten op beugels - de klossen van de voormalige goot zijn in situ - rechts een lijstgoot op klossen. Iets lager ligt de aanzet van de lessenaarsdaken eveneens met zwarte oud-Hollandse pannen. Het gedeeltelijk onderkelderde pand beslaat een rechthoekige plattegrond en is opgetrokken in staand verband in donkere baksteen met geknipte voeg. Een natuurstenen sokkel met plint en cordonlijst ligt voorlangs de gevel die wordt beëindigd met een geprofileerde kroonlijst en aan de zijkanten wordt begrensd door bakstenen pilasters. In de symmetrische façade ligt een middenrisaliet met geringe voorsprong tussen bakstenen pilasters. Centraal hierin ligt boven afgeronde hardstenen stoeptreden de omlijste ingang met geprofileerde lijst waarop centraal geplaatst een vlaggenstok. Boven de dubbele paneeldeuren een licht met gekleurd glas-in-lood ruitmotief. Dito invulling in de rondboogramen met rollaag en natuurstenen dorpel aan weerszijden van de ingang. In de zijvleugels liggen zesruits schuiframen met louvre-luiken op de cordonlijst en met strekken boven de vensters. Op de verdieping zijn de vensteropeningen rondboogvormig met rollagen afgesloten. Centraal ligt een samengesteld driedelig venster met pilasters en doorlopende geprofileerde lijst tussen ramen en rondbooglichten. Het heeft een groter middenlicht, dat evenals de tuimellichten boven de ramen in de zijvleugels een radiale roedenverdeling heeft. De strekken boven het samengestelde venster zijn afgeplat.
De achtergevel is opgetrokken in kruisverband baksteen en kent een identieke symmetrische indeling met risalerend midden. De begrenzende pilasters zijn echter gepleisterd, terwijl de gevel wordt beëindigd met een lijstgoot op klossen en de zijvleugels met geschulpte windveren. In het risaliet ligt de serre met bovenliggend balkon met giet- en smeedijzeren hekwerk. Het samengestelde kozijn met stolpdeuren en zijramen heeft dezelfde vorm en afsluiting als dat in de voorgevel. De hout en glas serre is geplaatst op een bakstenen sokkel, heeft openslaande deuren en aan drie zijden ramen met heldere glas-in-lood lichten en ook een beglaasde bovenzijde. In de westvleugel aan de praktijkzijde ligt een kozijn met samengestelde ramen. In de oostvleugel ligt een betralied raam, een zesruitsvenster boven het kelderraam en de in kruisverband baksteen opgetrokken uitbouw onder zadeldak belegd met oud-Hollandse pannen en afgesloten met windveer en makelaar. Op de verdieping liggen in elk der zijvleugels drie lage horizontale, betraliede raampjes die aansluiten op het vloerniveau van het inwendige. Inwendig heeft het huis een symmetrische indeling met een middenvolume ter breedte van de risaliet, waarin de vestibule, salon en erker liggen, en zijvolumes met elk een parallel aan de façade lopende middengang tussen voorkamers en achterliggende ruimtes. Deze gangdelen zijn door diagonaal geplaatste overlopen verbonden met de vestibule. De overloop naar de oostvleugel heeft floraal stucornament in de rondboog van het tongewelf dat opent naar het gangdeel met toegang tot de diepe kelder met troggewelven en bekleding met witjes en de bovenliggende keuken met grote schouw. De keuken heeft een lager vloerniveau dan de rest van het huis. De vestibule is belegd met grote wit marmeren tegels en bekleed met een hoge eikenhouten lambrizering, waarin paneeldeuren liggen naar de zijkamers en een monumentale dubbele paneeldeur naar de salon.
Lambrizering en de kozijnen van de deuren in de vestibule en salon zijn beëindigd met geprofileerde overkragende kroonlijsten. In vestibule, salon en keuken zijn de balkenplafonds zichtbaar, in de salon met koof en geprofileerde lijst langs de muren. In de oostelijke zijkamer zijn het stucplafond met koof en de betengelde wanden bewaard gebleven. De vier zesruits vensters aan de voorzijde hebben de oorspronkelijke vouwblinden. In de vestibule ligt een houten trap met hoekbordes naar de verdieping die dezelfde symmetrische indeling heeft als de parterre. De gang is hier een doorlopende middengang met aan voor- en achterzijde kamers, waar in de oostelijke achterkamer in de buitenmuur een groot opengewerkt gietijzeren console zichtbaar is onder de aanzet van een van de vier Philibert-spanten die over de breedte van het huis liggen. Deze boven de keuken gesitueerde kamer heeft ook een lager vloerniveau. In het huis liggen houten vloeren, eenvoudige stucplafonds en zijn alle deuren oorspronkelijke paneeldeuren. Het praktijkgebouw is opgetrokken in staand verband baksteen onder een schilddak gedekt met opnieuw verbeterde Hollandse pannen. Op het dak een dakkapel van vier samengestelde ramen onder sterk overkragend plat dak. Onder de overkragende daklijst liggen op de hoek van voor- en zijgevel twee horizontale vensterreeksen gevuld met glas-in-lood ramen. In de zijgevel ligt de rondboogingang onder luifel met erboven de beglazing van het trappenhuis. De drie smalle vertikale openingen zijn ingevuld met gekleurd glas-in-lood.
Waardering.
Het herenhuis is van algemeen belang. Het heeft als dokterswoning annex praktijkruimte cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een representatieve woning van de dorpse elite en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het herenhuis, vooral vanwege de ongewone, brede en van ingezwenkte beëindigingen voorziene voorgevel. Het is van belang voor de architectuurgeschiedenis op grond van de esthetische kwaliteit van het ontwerp en de gaaf bewaard gebleven samenhang tussen het ex- en interieur. Het heeft ensemblewaarde als karakteristiek onderdeel van de historische bebouwing rond de Kerkring, waarin het een beeldbepalende centrale ligging in de gevelreeks heeft. Het huis is in zijn totaliteit bijzonder gaaf bewaard gebleven en is als zodanig zeldzaam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
In the built-up area of Klundert on the north side of the Kerkring, at number 21 lies a MANSION between the neighbouring property no. 20 and the doctor's practice at number 22. The earliest deed of purchase dates from 1858 and mentions a wagon-maker's shop with vegetable garden. The house may possibly have a different, eighteenth-century core.
In 1891 it appears as a doctor's residence with practice. The building originally had the practice in the west wing of the house. In the nineteen-thirties a two-storey practice was added to this wing, for which the half-metre thick side wall below and on the storey was broken through. In the current group practice the front and back room in the west wing are again part of the practice. The house has otherwise undergone scarcely any structural changes. In the nineteen-thirties the conservatory was built on the rear side and a large fireplace was placed in the sitting room, the volume of which was reduced to a more modest size in the nineteen-eighties. Behind the house lies a deep garden with two large swamp cypresses.
Description.
The building, broad in width with cornice and concave gable, is two-storeys in the central section under a hipped roof and one-storey with attic floor in the side wings. These have half-hipped roofs which conceal themselves on the front side behind concave gable sections. The hipped roof is covered with black old-Dutch tiles and has at the roof edge on the left gutters on brackets - the blocks of the former gutter are in situ - on the right a cornice gutter on blocks. Slightly lower lies the base of the half-hipped roofs likewise with black old-Dutch tiles. The partly cellared building covers a rectangular ground plan and is built in stretcher bond in dark brickwork with cut joints. A natural stone plinth with plinth moulding and string course runs along the front of the gable which is finished with a moulded cornice and is bounded on the sides by brick pilasters. In the symmetrical façade lies a central projection with slight projection between brick pilasters. Centrally within it lies above rounded hardstone steps to the entrance bordered with moulded moulding on which centrally placed is a flagpole. Above the double panel doors a light with coloured leaded glass quarry motif. Likewise infilling in the round-arch windows with roller blind and natural stone sill on either side of the entrance. In the side wings lie six-light sash windows with louvre shutters on the string course and with transoms above the windows. On the storey the window openings are closed off with round-arch shapes and roller blinds. Centrally lies a composite three-light window with pilasters and continuous moulded moulding between windows and round-arch lights. It has a larger centre light, which like the hopper lights above the windows in the side wings has a radial glazing bar division. The transoms above the composite window are flattened off.
The rear façade is built in cross bond brickwork and has an identical symmetrical arrangement with projecting centre. The bounding pilasters are however rendered, while the gable is finished with a cornice gutter on blocks and the side wings with scalloped wind braces. In the projection lies the conservatory with overhanging balcony with cast and wrought-iron railwork. The composite window frame with double doors and side windows has the same form and closure as that in the front façade. The wooden and glass conservatory is placed on a brick plinth, has opening doors and on three sides windows with clear leaded glass lights and also a glazed top. In the west wing on the practice side lies a window frame with composite windows. In the east wing lies a barred window, a six-light window above the cellar window and the outbuilding built in cross bond brickwork under a gabled roof covered with old-Dutch tiles and closed off with wind brace and tie rod. On the storey there lie in each of the side wings three low horizontal barred small windows which connect to the floor level of the interior. Internally the house has a symmetrical arrangement with a central volume the width of the projection, in which the vestibule, sitting room and bay lie, and side volumes with each a parallel to the façade running central corridor between front rooms and rear-lying spaces. These corridor sections are connected to the vestibule by diagonally placed landings. The landing to the east wing has floral stucco ornament in the round-arch of the barrel vault that opens onto the corridor section with access to the deep cellar with trough vaults and lining with small tiles and the overlying kitchen with large fireplace. The kitchen has a lower floor level than the rest of the house. The vestibule is laid with large white marble tiles and lined with high oak wainscoting, in which panel doors lie to the side rooms and a monumental double panel door to the sitting room.
Wainscoting and the frames of the doors in the vestibule and sitting room are finished with moulded overhanging cornices. In vestibule, sitting room and kitchen the beam ceilings are visible, in the sitting room with cove and moulded moulding along the walls. In the eastern side room the stucco ceiling with cove and tiled walls have been preserved. The four six-light windows on the front side have the original folding shutters. In the vestibule lies a wooden staircase with corner landings to the storey which has the same symmetrical arrangement as the ground floor. The corridor here is a continuous central corridor with on front and rear sides rooms, where in the eastern back room in the outer wall a large open-work cast-iron console is visible under the base of one of the four Philibert roof trusses which lie across the width of the house. This room situated above the kitchen also has a lower floor level. In the house lie wooden floors, simple stucco ceilings and all doors are original panel doors. The practice building is built in stretcher bond brickwork under a hipped roof covered with re-improved Dutch tiles. On the roof a roof dormer of four composite windows under a strongly overhanging flat roof. Under the overhanging roof edge lie at the corner of front and side façade two horizontal window rows filled with leaded glass windows. In the side façade lies the round-arch entrance under a canopy with above it the glazing of the stairwell. The three narrow vertical openings are filled with coloured leaded glass.
Valuation.
The mansion is of general interest. As a doctor's residence combined with practice room it has cultural-historical value as a particular expression of a representative dwelling of the village elite and as an example of the typological development of the mansion, particularly on account of the unusual, broad front façade provided with concave finishes. It is of importance for architectural history on the basis of the aesthetic quality of the design and the well-preserved coherence between the external and interior. It has ensemble value as a characteristic component of the historic building stock around the Kerkring, in which it holds a visually defining central position in the façade row. The house has been preserved in its entirety remarkably intact and as such is rare.
Nearby in the register
- Erfscheiding, Kerkring bij 1Erfscheidingunder 1 mi
- Bestuursgebouw en onderdl, Stadhuisring 1Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Vestingwerken Klundert Klundert (Moerdijk 30)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Woonhuis, Stadhuisring 16Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.