Rijksmonumentenregister · Netherlands
Moria
Willemstad, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1907
- Address
- Steenpad 6, 4797 SG Willemstad (Moerdijk 30)
- Place
- Willemstad
- Municipality
- Moerdijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.67867, 4.43551
- Part of complex
- 521711
- Monument number
- 521712
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1886 map "20. Willemstad (1886)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Ten noorden van het gehucht Helwijk ligt de boerderij "Moria" van het Westbrabantse type met een vrijstaand WOONHUIS. Het gebouw dateert, getuige een gevelsteen aan de ingang van het huis uit 1907. Het pand behoort stilistisch tot de Chalet-stijl en heeft Art Nouveau-kenmerken. In de loop der tijd is in beide topgevels het voor de Chalet-stijl typerend gebogen houtwerk tussen de windveren verloren gegaan, evenals de crête op de nok van het hoofdvolume. In het pand is in ca. 1930 een zogenaamde 'herenkamer' in Art Déco-stijl ingericht, bij welke gelegenheid de kamer een driezijdige erker kreeg. Het woonhuis is inwendig aan de kant van de serre gedeeltelijk gemoderniseerd met respect voor de oorspronkelijke structuur. Het complex is omgeven door een grote tuin.
Omschrijving.
Het gedeeltelijk onderkelderde woonhuis op samengestelde plattegrond, heeft een bouwlaag met zolderverdieping onder een dak belegd met zwarte bouletpannen. Op het hoofdvolume een zadeldak met aan beide zijden wolfseinden, piron en windveren, aan de voorzijde boven een vooruitspringend volume. Haaks op dit dak ligt aan de zuidzijde het risalerend middendeel van de zijgevel. Het is gedekt met een zadeldak met wolfseind, piron en crête. Het eenlaagse volume sluit met een plat dak met schilden aan op het hoofdvolume en heeft in het voor- en zijschild respectievelijk één en twee identieke dakkapellen.
Deze hebben gesneden vleugels, pilasters en geprofileerde lijsten onder een zadeldak met wolfseind en obelisk. De dakbedekking bestaat uit zgn. singels, de vertikalen zijn bekleed met leien. Aan de achterzijde van het eenlaagse volume sluit een uitbouw aan onder mansardedak belegd met zwarte bouletpannen en met rollagen in de kopse gevel. Op het hoofdvolume aan de achterzijde zolderlichten, verder drie schoorstenen, waarvan één op de achterbouw. Aan de dakvoet liggen rondom lijstgoten op gesneden consoles. Het woonhuis ligt een aantal treden boven het maaiveld. Het heeft rondom een gepleisterde plint en is opgetrokken in kruisverband baksteen. Rode verblendsteen is toegepast in de erker en rondom de vensters. Gepleisterde banden aan voor- en zijgevel, één model sierankers in alle muren. Het meest toegepaste type venster is het eenruits schuifraam met glas-in-lood licht, in de achtergevel en incidenteel gevuld met okerkleurig kathedraalglas. Praktisch alle ramen hebben rolluiken. In de asymmetrische voorgevel ligt aan een drie treden hoge stoep verdiept de ingang met een paneeldeur met een glas-in-lood vulling met tweekleurige omranding. Het portiek, waar een gevelsteen is aangebracht, heeft een betegelde lambrizering met groenoranje florale decoratie op gele ondergrond. Rechts van de centrale ingang liggen twee eenruits schuiframen onder segmentboog en links in de erker drie dito vensters alle met tegelvulling van rode rozetten en groene ranken tegen blauwe achtergrond. Hetzelfde motief in de tegeldecoratie tussen de consoles van het fries dat het eenlaagse volume beëindigt. De driezijdige erker heeft een bovenliggend balkon met natuurstenen balustrade. Het kozijn met stolpdeuren en zijramen wordt afgesloten met een segmentboog met houten radiale roeden gevuld met gekleurd kathedraalglas. In de zuidelijke zijgevel ligt centraal een gering risalerend deel met topgevel. Een bakstenen trapje met open balustrade geeft toegang tot de zij-ingang met deur en zijraam waarboven een T-venster met tweelicht. Beide hebben een halfronde afsluiting die evenals de twee vensters ter rechterzijde een vulling van geometrisch baksteenmozaïek hebben. Ter linkerzijde ligt de uit hout en glas opgebouwde erker onder lessenaarsdak met losangebedekking. Een bakstenen trap van vijf treden naar de tuindeur. In de noordelijke zijmuur sluiten het eenlaagse volume en de achterbouw naadloos op elkaar aan. Er bevinden zich verschillende typen vensters benevens een driezijdige erker die is opgetrokken in bruine strekken en ingevuld met ongedeelde vensters onder een afsluitende lijst. Verder twee getraliede kelderluiken in de gepleisterde plint. In de achterbouw liggen opgeklampte deuren en vensters die evenals alle openingen van dit volume én die in de achtergevel zijn afgesloten met een gepleisterde segmentboogvulling. Het pand is rijk aan decoratieve elementen. Behalve de voornoemde bevindt zich aan de zuidelijke gevel onder de gepleisterde lijst een tegelfries van drie randen verschillende geometrische motieven in beige op rode ondergrond. Art Nouveau-elementen verder in het traliewerk met lelies van enige smalle segmentboogramen in de achtergevel, verder als incisies in lateien en aanzetstukken in de voorgevel.
Inwendig is de typerende indeling met middengang, met wit marmeren vloer, en kamers aan weerszijden op de begane grond en verdieping bewaard gebleven. Ter linkerzijde zijn de oorspronkelijke hoofdwoonvertrekken tot één ruimte gemaakt en is voor beter wooncomfort ter hoogte van de serre een moderne keuken aangebracht. Ter rechterzijde ligt de oorspronkelijke indeling met hoekkamer, trappenhuis, de 'herenkamer' en de achterbouw met de met troggewelven onderkelderde keuken en bijkeuken met grote schouw. De trap met twee kwarten en gesneden balusters heeft een rijke hoofdbaluster met o.a. leeuwenkop met koperen ring. De herenkamer in Art Deco-stijl heeft een houten lambrizering van Javateak met ingebouwde open en dichte kasten met fineer inlegwerk van Indisch palissander. Boven de lambrizering de oorspronkelijke betengeling met doek met gestileerd floraal motief.
Waardering.
Het woonhuis is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als representant van de agrarische ontwikkeling van het kleigebied en heeft typologische betekenis als een vroeg voorbeeld van een in stijl en volume afwijkende boerenwoning. Het heeft architectuurhistorische waarde als representant van een tot in alle details doorgevoerde architectuurstijl gangbaar rond de eeuwwisseling. Woonhuis en bijgebouw hebben ensemblewaarde vanwege de functionele en landschappelijke samenhang van de villa-boerderij met de omringende tuin met hekwerken, hagen, boomgaard en oude bomen en verder als karakteristiek onderdeel van de reeks waardevolle boerderijen en woonhuizen langs het Steenpad. Het woonhuis is grotendeels gaaf bewaard gebleven en bezit in de herenkamer een zeldzaam gaaf voorbeeld van een Art Déco-interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
North of the hamlet Helwijk lies the farm "Moria" of the West Brabant type with a detached DWELLING HOUSE. The building dates from 1907, as evidenced by a stone plaque at the entrance of the house. The property belongs stylistically to the Chalet style and has Art Nouveau features. Over time, the curved woodwork between the wind braces typical of the Chalet style has been lost in both gable ends, as has the cresting on the ridge of the main volume. Around 1930, a so-called 'drawing room' in Art Deco style was fitted out in the property, on which occasion the room received a three-sided bay window. The dwelling house has been partially modernised internally on the conservatory side with respect for the original structure. The complex is surrounded by a large garden.
Description.
The partially cellared dwelling house on a composite floor plan has one storey with an attic storey beneath a roof covered with black barrel tiles. On the main volume a gabled roof with half-hipped ends on both sides, hip rafters and wind braces, at the front above a projecting volume. Perpendicular to this roof lies on the south side the projecting central section of the side elevation. It is covered with a gabled roof with half-hipped end, hip rafters and cresting. The single-storey volume closes with a flat roof with hipped ends to the main volume and has in the front and side hipped end respectively one and two identical roof dormers.
These have carved wings, pilasters and moulded profiles beneath a gabled roof with half-hipped end and obelisk. The roof covering consists of so-called shingles, the verticals are clad with slates. At the rear of the single-storey volume an extension adjoins beneath a mansard roof covered with black barrel tiles and with roll mouldings in the gable end. On the main volume at the rear roof windows, further three chimneys, one of which on the rear extension. At the roof eaves are cornice gutters on carved corbels all around. The dwelling house stands a number of steps above ground level. It has a rendered plinth all around and is built in Flemish bond brickwork. Red facing brick is used in the bay window and around the windows. Rendered bands on front and side elevation, one model of ornamental wall anchors in all walls. The most commonly used type of window is the single-pane sash window with leaded light, in the rear elevation and incidentally filled with ochre-coloured cathedral glass. Practically all windows have roller shutters. In the asymmetrical front elevation lies at a three-step-high stoop recessed the entrance with a panelled door with a leaded light filling with two-coloured surround. The porch, where a stone plaque has been installed, has tiled wainscoting with green-orange floral decoration on yellow ground. To the right of the central entrance lie two single-pane sash windows beneath a segmental arch and to the left in the bay window three likewise windows all with tile filling of red rosettes and green tendrils against blue background. The same motif in the tile decoration between the corbels of the frieze that terminates the single-storey volume. The three-sided bay window has an overhanging balcony with natural stone balustrade. The frame with French doors and side windows is closed with a segmental arch with wooden radial bars filled with coloured cathedral glass. In the southern side elevation lies centrally a slightly projecting section with gable. A brick steps with open balustrade give access to the side entrance with door and side window above which a T-window with two lights. Both have a half-round closure which, like the two windows to the right, have a filling of geometric brick mosaic. To the left lies the bay window constructed of wood and glass beneath a lean-to roof with diamond-pattern tiling. A brick steps of five steps to the garden door. In the northern side wall the single-storey volume and the rear extension adjoin seamlessly. There are various types of windows as well as a three-sided bay window which is built in brown stretcher bond and filled with undivided windows beneath a closing cornice. Further two grated cellar hatches in the rendered plinth. In the rear extension lie clasped doors and windows which, like all openings of this volume and those in the rear elevation, are closed with a rendered segmental arch filling. The property is rich in decorative elements. Besides those mentioned, there is on the southern elevation below the rendered cornice a tile frieze of three borders with different geometric motifs in beige on red ground. Art Nouveau elements further in the tracery with lilies of several narrow segmental arch windows in the rear elevation, further as incisions in lintels and abutments in the front elevation.
Internally the characteristic layout with central corridor, with white marble floor, and rooms on either side on the ground floor and first floor has been retained. On the left side the original main living rooms have been made into one space and for better living comfort at the level of the conservatory a modern kitchen has been provided. On the right side lies the original layout with corner room, stairwell, the 'drawing room' and the rear extension with the kitchen with barrel-vaulted cellar and scullery with large fireplace. The staircase with two flights and carved balusters has a richly carved newel with amongst other things lion head with copper ring. The drawing room in Art Deco style has wooden wainscoting of Java teak with built-in open and closed cupboards with veneer inlay of Indian rosewood. Above the wainscoting the original tiling with cloth with stylised floral motif.
Valuation.
The dwelling house is of general interest. It has cultural-historical value as a representative of the agricultural development of the clay region and has typological significance as an early example of a farmhouse differing in style and volume. It has architectural-historical value as a representative of an architectural style consistently carried through in all details current around the turn of the century. Dwelling house and outbuilding have ensemble value due to the functional and landscape coherence of the villa-farm with the surrounding garden with fencing, hedges, orchard and old trees and further as a characteristic component of the series of valuable farms and dwelling houses along the Steenpad. The dwelling house has been largely preserved intact and possesses in the drawing room a rare well-preserved example of an Art Deco interior.
Nearby in the register
- MoriaBoerderijunder 1 mi
- MoriaTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- StadszichtBoerderijunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Helsedijk 85Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.