Rijksmonumentenregister · Netherlands
Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 11
Landgraaf, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bedrijfs-,fabriekswoning
- Function
- Mijnwerkerswoningen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912 - 1913
- Address
- Mijn Carlstraat 11, 6372 VE Landgraaf (and others)
- Place
- Landgraaf
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 50.88031, 6.01482
- Part of complex
- 521678
- Monument number
- 521689
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 428. Aachen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Dubbele mijnwerkerswoning in Lotharingse stijl, 1913, van het zogenoemde woningtype D. Deze woningen zijn gesitueerd aan de noordwestzijde van het pleintje, waarop de Mijn Carlstraat uitkomt. Het Eikske omvat 26 mijnwerkerswoningen, welke werden gebouwd in opdracht van de Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau te Heerlen. Het ontwerp van de woning werd gemaakt door het bouwbureau van deze particuliere mijnonderneming. In deze woninggroep zijn in totaal zes woningtypen vertegenwoordigd (typen A t/m F).
Beide panden werden omstreeks 1957 aan de zijgevel uitgebreid met een douche- en toiletvoorziening van één bouwlaag onder lessenaarsdak. Vanwege deze gestandaardiseerde uitbreidingen werden de oorspronkelijke entree van de woonhuizen en de buitendeuren van de bijkeukens aan het zicht onttrokken. De douche- en toiletvoorziening van Mijn Carlstraat 11 is nadien nogmaals vergroot. De oorspronkelijke vrijstaande schuren met buitenprivaten werden eveneens omstreeks 1957 gesloopt. In de achtertuinen werden aan weerszijden van de perceelsgrenzen vrijstaande, gecombineerde schuren gebouwd.
De aan de zijgevels aangebouwde douche- en toiletvoorzieningen zijn voor de bescherming van ondergeschikt belang. UITGESLOTEN van bescherming zijn alle overige sedert 1913 gerealiseerde aan- en bijbouwen.
Omschrijving
Het oorspronkelijke bouwvolume van de dubbele mijnwerkerswoning werd gebouwd op een in hoofdvorm rechthoekige PLATTEGROND, aan weerszijden voorzien van een rechthoekig uitgebouwde bijkeuken. Het hoofdvolume telt een gedeeltelijke souterrainverdieping, anderhalve BOUWLAAG, alsmede een vliering. De bijkeukens aan weerszijden tellen één bouwlaag. Het hoofdvolume wordt gedekt door een WOLFDAK. Hierop zijn de verdiepingsvensters van de voor- en achtergevels onder een lessenaarsdak ingestoken. De wolfeinden bevinden zich boven de respectievelijke zijgevels. De uitgebouwde bijkeukens met de aangebouwde toilet- en douche-eenheden hebben een LESSENAARSDAK. Zowel de wolf- als lessenaarsdaken van Mijn Carlstraat 11 en Mijn Carlstraat 13 hebben rode betonpannen. De wolfdaken van beide panden beschikken nog over een rode, keramische nokpion.
De oorspronkelijke gecombineerde hoge schoorsteen op het achterdakvlak is verdwenen. Beide oorspronkelijke, hoge schoorstenen op het voordakvlak zijn vernieuwd. Bakgoten annex overstekken op houten consoles. De oorspronkelijke houten boeiboorden hebben een eenvoudige ornamentering. De in een tweetal stadia uitgebreide bijkeuken van Mijn Carlstraat 11 heeft een kunststof boeiboord.
De woningen waren oorspronkelijk voorzien van rechthoekige en segmentboogvormige houten T-VENSTERS (zowel enkelvoudig als dubbel) met ingedeelde bovenlichten en segmentboogvormige houten souterrainvensters. De oorspronkelijke, segmentboogvormige houten woonhuisDEUREN met verticaal ingedeelde bovenlichten in de zijgevels en de rechthoekige opgeklampte toegangsdeuren van de bijkeukens werden verwijderd vanwege de omstreeks 1957 gerealiseerde zijgevelaanbouwen. Mijn Carlstraat 11 is thans voorzien van zowel houten als kunststof vensterkozijnen ; Mijn Carlstraat 13 heeft hardhouten vensterkozijnen en enkele rolluiken.
De woningen van het type D kenmerken zich in de oorspronkelijke situatie voor wat betreft de MATERIAALTOEPASSING door geprofileerde, gecementeerde gevelkaders: plinten, lisenen, kroonlijsten en getrapte frieslijsten. Tussen deze kaders bevinden verdiept geplaatste rode bakstenen gevelvelden met gecementeerde speklagen, aanzet- en sluitstenen en kaderornamenten. Boven de uit- en aanbouwen aan weerszijden van het hoofdvolume zijn de zijgevels voorzien van verticale gecementeerde banden. Decoratief gecementeerde, rode bakstenen hoeklisenen met sierankers. Metselwerk in Vlaams verband, oorspronkelijk met knip- en snijwerk in de voegen. Het metselwerk van Mijn Carlstraat 11 is gereinigd en opnieuw gevoegd. Het verdiept geplaatste voorgevelveld van de bijkeuken van Mijn Carlstraat 11 is wit gesausd, bij Mijn Carlstraat 13 gecementeerd. Hardstenen vensterbankplaten, bakstenen vensterdorpels.
De VOORGEVEL van de dubbele mijnwerkerswoning Mijn Carlstraat 11-13 is symmetrisch ingedeeld. In de geprofileerde, gecementeerde plint hebben beide panden boven het souterrainvenster een segmentboogvormige rode bakstenen strek. In de eerste bouwlaag heeft Mijn Carlstraat 11 een segmentboogvormig kunststof vensterkozijn met bovenlicht; Mijn Carlstraat 13 beschikt over een segmentboogvormig hardhouten vensterkozijn met rolluik. Op de verdieping heeft Mijn Carlstraat 11 een rechthoekig, ongeleed dakkapelvenster; Mijn Carlstraat 13 beschikt over een rechthoekig hardhouten dakkapelvenster.
Beide panden hebben in de VOORGEVELS van de uitgebouwde bijkeukens voorzien van een segmentboogvormig houten vensterkozijn.
Het aanzicht van de ZIJGEVEL van Mijn Carlstraat 11 wordt voor wat betreft de eerste laag geheel bepaald door de in een tweetal stadia uitgebreide bijkeuken van één bouwlaag onder lessenaarsdak. In de zijgevel van de oorspronkelijke bijkeuken bevindt zich een rechthoekig vensterkozijn met bakstenen vensterdorpel. De zijgevel is ter hoogte van de verdieping voorzien van verticale, gecementeerde banden in kettingmotief alsmede van een segmentboogvormig vensterkozijn met bovenlicht met hardstenen dorpelplaat. Mijn Carlstraat heeft in de ZIJGEVEL van de oorspronkelijke bijkeuken een rechthoekig, hardhouten vensterkozijn. Achter de aangebouwde douche- en toileteenheid is de eerste bouwlaag blind. Op de verdieping - met verticale, gecementeerde banden in kettingmotief - bevindt zich een segmentboogvormig hardhouten vensterkozijn met rolluik en hardstenen dorpelplaat. De ACHTERGEVELS van deze dubbele mijnwerkerswoning waren in de oorspronkelijke situatie voor wat betreft de indeling identiek aan de voorgevels. De achtergevel van Mijn Carlstraat 11 is niet beschreven.
De achtergevel van Mijn Carlstraat 13 heeft in de eerste laag een segmentboogvormig houten vensterkozijn met dichtgezet vulstuk. Op de verdieping een rechthoekig, ongeleed houten dakkapelvenster. Hardstenen vensterbankplaten. Het pand Mijn Carlstraat 13 is voor wat betreft de indeling van het INTERIEUR van het hoofdvolume op enkele punten gewijzigd. In de gang tussen voor- en achterkamer zijn de oorspronkelijke deurkozijnen verwijderd. Het trappenhuis is vervangen en ten opzichte van de oorspronkelijke situatie in de omgekeerde richting gelegd.
Het interieur van het pand Mijn Carlstraat 11 is niet beschreven.
Waardering
De mijnwerkerswoningen van het Eikske zijn van cultuurhistorische waarde en vertegenwoordigen nationaal belang als bijzondere uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkeling van de mijnstreek sedert het laatste decennium van de 19de eeuw en als specimina van een woonhuistype met een aanzienlijk innovatief karakter. De mijnwerkerswoningen van het Eikske zijn van belang als bijzondere vorm van huisvesting van mijnpersoneel.
De woningen zijn van architectuurhistorische waarde vanwege de toepassing van de Lotharingse bouwstijl, vanwege de betrokkenheid van het bouwbureau van de Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau bij het ontwerp, de esthetische kwaliteit als ook vanwege de bijzondere materiaaltoepassing en ornamentiek.
De dubbele woning Mijn Carlstraat 11-13 vormt een belangrijk onderdeel van de woninggroep het Eikske en is vanwege deze situering verbonden met de ontwikkeling van de streek sedert de grootschalige exploitatie van steenkoolmijnen. Beide panden zijn van belang voor het aanzien van zowel de wijk als de gemeente.
De dubbele mijnwerkerswoning is in redelijke mate gaaf bewaard gebleven en van belang voor zowel de structurele als visuele gaafheid van de gehele woninggroep.
De mijnwerkerswoningen van het Eikske beschikken in nationaal perspectief over een zeer hoge architectuurhistorische, typologische en functionele zeldzaamheidswaarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Double miners' dwelling in Lorraine style, 1913, of the so-called housing type D. These dwellings are situated on the north-western side of the small square onto which Mijn Carlstraat opens. Het Eikske comprises 26 miners' dwellings, which were built on the orders of the Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau in Heerlen. The design of the dwelling was created by the building office of this private mining enterprise. In this housing group a total of six housing types are represented (types A through F).
Both buildings were extended around 1957 on the side gable with a shower and toilet facility of one storey under a catslide roof. On account of these standardised extensions the original entrance of the residential houses and the external doors of the sculleries were concealed from view. The shower and toilet facility of Mijn Carlstraat 11 was subsequently enlarged once more. The original detached sheds with outdoor privies were likewise demolished around 1957. In the back gardens free-standing combined sheds were built on either side of the plot boundaries.
The shower and toilet facilities affixed to the side gables are of secondary importance for the protection. EXCLUDED from protection are all other extensions and outbuildings realised since 1913.
Description
The original building volume of the double miners' dwelling was built on a floor plan that was fundamentally rectangular in form, provided on either side with a rectangular projecting scullery. The main volume has a partial basement storey, one and a half storeys, as well as an attic. The sculleries on either side have one storey. The main volume is covered by a half-hipped roof. On it are the storey windows of the front and rear gables set in under a catslide roof. The half-hipped ends are located above the respective side gables. The projecting sculleries with the affixed toilet and shower units have a catslide roof. Both the half-hipped and catslide roofs of Mijn Carlstraat 11 and Mijn Carlstraat 13 have red concrete tiles. The half-hipped roofs of both buildings still have a red ceramic roof ridge tile.
The original combined high chimney on the rear roof surface has disappeared. Both original high chimneys on the front roof surface have been renewed. Box gutters together with overhangs on wooden corbels. The original wooden fascia boards have simple ornamentation. The scullery of Mijn Carlstraat 11, which was extended in two phases, has a plastic fascia board.
The dwellings were originally provided with rectangular and segmental arch-shaped wooden cross windows (both single and double) with subdivided fanlights and segmental arch-shaped wooden basement windows. The original segmental arch-shaped wooden residential house doors with vertically subdivided fanlights in the side gables and the rectangular clamped access doors of the sculleries were removed on account of the side gable extensions realised around 1957. Mijn Carlstraat 11 is now provided with both wooden and plastic window frames; Mijn Carlstraat 13 has hardwood window frames and some roller shutters.
The dwellings of type D are characterised in the original situation as regards the MATERIAL APPLICATION by profiled, cemented gable frames: plinths, pilasters, cornices and stepped frieze bands. Between these frames are set back red brick facade fields with cemented joints, setting and closing stones and frame ornaments. Above the projections and extensions on either side of the main volume the side gables are provided with vertical cemented bands. Decoratively cemented red brick corner pilasters with ornamental wall anchors. Brickwork in Flemish bond, originally with notch and cut work in the joints. The brickwork of Mijn Carlstraat 11 has been cleaned and repointed. The set back front facade field of the scullery of Mijn Carlstraat 11 is whitewashed, at Mijn Carlstraat 13 cemented. Hard stone window sill plates, brick window sills.
The FRONT GABLE of the double miners' dwelling Mijn Carlstraat 11-13 is symmetrically arranged. In the profiled, cemented plinth both buildings have above the basement window a segmental arch-shaped red brick course. In the first storey Mijn Carlstraat 11 has a segmental arch-shaped plastic window frame with fanlight; Mijn Carlstraat 13 is provided with a segmental arch-shaped hardwood window frame with roller shutter. On the upper storey Mijn Carlstraat 11 has a rectangular unglazed roof window; Mijn Carlstraat 13 is provided with a rectangular hardwood roof window.
Both buildings have in the FRONT GABLES of the projecting sculleries provided with a segmental arch-shaped wooden window frame.
The appearance of the SIDE GABLE of Mijn Carlstraat 11 is as regards the first storey entirely determined by the scullery of one storey under a catslide roof, which was extended in two phases. In the side gable of the original scullery is a rectangular window frame with brick window sill. The side gable is at the level of the upper storey provided with vertical cemented bands in chain motif as well as a segmental arch-shaped window frame with fanlight with hard stone sill plate. Mijn Carlstraat 13 has in the SIDE GABLE of the original scullery a rectangular hardwood window frame. Behind the affixed shower and toilet unit the first storey is blind. On the upper storey - with vertical cemented bands in chain motif - is a segmental arch-shaped hardwood window frame with roller shutter and hard stone sill plate. The REAR GABLES of this double miners' dwelling were in the original situation as regards the arrangement identical to the front gables. The rear gable of Mijn Carlstraat 11 is not described.
The rear gable of Mijn Carlstraat 13 has in the first storey a segmental arch-shaped wooden window frame with sealed filler piece. On the upper storey a rectangular unglazed wooden roof window. Hard stone window sill plates. The building Mijn Carlstraat 13 as regards the arrangement of the INTERIOR of the main volume has been altered at a few points. In the passage between front and back room the original door frames have been removed. The stairwell has been replaced and in relation to the original situation has been built in the opposite direction.
The interior of the building Mijn Carlstraat 11 is not described.
Valuation
The miners' dwellings of het Eikske are of cultural-historical value and represent national importance as a special expression of the socio-economic development of the mining region since the last decade of the 19th century and as specimens of a dwelling house type with considerable innovative character. The miners' dwellings of het Eikske are of importance as a special form of housing of mining personnel.
The dwellings are of architectural-historical value on account of the application of the Lorraine building style, on account of the involvement of the building office of the Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau in the design, the aesthetic quality as well as on account of the special material application and ornamentation.
The double dwelling Mijn Carlstraat 11-13 forms an important component of the housing group het Eikske and is on account of this situation connected with the development of the region since the large-scale exploitation of coal mines. Both buildings are of importance for the appearance of both the neighbourhood as the municipality.
The double miners' dwelling has been preserved in reasonable integrity and is of importance for both the structural as visual integrity of the entire housing group.
The miners' dwellings of het Eikske possess in national perspective a very high architectural-historical, typological and functional rarity value.
Nearby in the register
- Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 15Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 7Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 3Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 12Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.