Rijksmonumentenregister · Netherlands
Mijnwerkerswoningen, Honigmannstraat 14
Landgraaf, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bedrijfs-,fabriekswoning
- Function
- Mijnwerkerswoningen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912 - 1913
- Address
- Honigmannstraat 14, 6372 VJ Landgraaf (and others)
- Place
- Landgraaf
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 50.88080, 6.01439
- Part of complex
- 521678
- Monument number
- 521683
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 428. Aachen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Dubbele mijnwerkerswoning in Lotharingse stijl, 1913, van het zogenoemde woningtype B. De woning is gesitueerd in het noordelijke deel van het Eikske, een groep van 26 mijnwerkerswoningen die werd gebouwd in opdracht van de Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau te Heerlen. Het ontwerp van de woning werd gemaakt door het bouwbureau van deze particuliere mijnonderneming. In deze woninggroep zijn in totaal zes woningtypen vertegenwoordigd (typen A t/m F).
De woningen werden omstreeks 1957 aan de zijgevel uitgebreid met een douche- en toiletvoorziening van één bouwlaag onder plat. Vanwege deze uitbreiding werden de oorspronkelijke entree van het woonhuis- en de buitendeur van de bijkeuken aan het zicht onttrokken. De oorspronkelijke vrijstaande schuren met buitenprivaten werden in diezelfde periode gesloopt. In de achtertuinen werden aan weerszijden van de erfscheiding vrijstaande, gecombineerde schuren gebouwd.
De aan de zijgevels aangebouwde douche- en toiletvoorzieningen zijn voor de bescherming van ondergeschikt belang. UITGESLOTEN van bescherming zijn alle overige sedert 1913 gerealiseerde aan- en bijbouwen.
Omschrijving
Het oorspronkelijke bouwvolume van de dubbele mijnwerkerswoning werd gebouwd op een in hoofdvorm rechthoekige PLATTEGROND, aan weerszijden voorzien van een rechthoekig uitgebouwde bijkeuken. Daarbij is het pand Honigmannstraat 16 licht teruggerooid ten opzichte van het pand Honigmannstraat 14. Het hoofdvolume telt een gedeeltelijke souterrainverdieping, anderhalve BOUWLAAG, alsmede een vliering. De bijkeukens aan weerszijden tellen één bouwlaag. Het geheel wordt gedekt door een ZADELDAK, waarvan de noklijn parallel aan de Honigmannstraat is gelegd. De uitgebouwde bijkeukens met de aangebouwde toilet- en douche-eenheden hebben een LESSENAARSDAK. Bakgoten annex overstekken op houten consoles. De oorspronkelijke houten boeiboorden hebben een eenvoudige ornamentering. De daken van beide panden worden thans gedekt door betonpannen. De oorspronkelijke, gecombineerde hoge schoorsteen op het achterdakvlak is vervangen door een korte bakstenen nokschoorsteen. De oorspronkelijke hoge schoorsteen op het voordakvlak van Honigmannstraat 16 is verdwenen en bij Honigmannstraat 14 vervangen door een deels gepleisterde bakstenen schoorsteen. Dakraam op het achterdakvlak van Honigmannstraat 14.
De woningen waren oorspronkelijk voorzien van segmentboogvormige houten T-VENSTERS (zowel enkel- als meervoudig) met ingedeelde bovenlichten; segmentboogvormige houten souterrainvensters met kleine roedenverdeling; segmentboogvormige houten kruiskozijnen met kleine roedenverdeling in de glaspanelen. De oorspronkelijke, segmentboogvormige houten woonhuisDEUREN met zesruits bovenlichten in de zijgevels en de rechthoekige opgeklampte toegangsdeuren van de bijkeukens werden verwijderd vanwege de omstreeks 1957 gerealiseerde aanbouwen. Honigmannstraat 16 heeft thans vernieuwde houten vensterkozijnen, Honigmannstraat 14 is inmiddels voorzien van kunststof vensterkozijnen. De woningen van het type B kenmerken zich in de oorspronkelijke situatie voor wat betreft de MATERIAALTOEPASSING door geprofileerde rode bakstenen gevelkaders: plinten, lisenen, kroonlijsten en getrapte frieslijsten. Metselwerk in kruisverband, oorspronkelijk met knip- en snijwerk in de voegen. Tussen deze kaders verdiept geplaatste gecementeerde gevelvelden met rode bakstenen speklagen, aanzet- c.q. sluitstenen en kaderornamenten. Hardstenen vensterbankplaten, bakstenen vensterdorpels. De VOORGEVEL van de dubbele mijnwerkerswoning Honigmannstraat 14-16 is symmetrisch ingedeeld en bestaat uit twee door een liseen gescheiden helften. De in hoogte variërende, oorspronkelijk rode bakstenen plint is gecementeerd. In deze plint hebben beide panden boven het souterrainvenster een segmentboogvormige strek. Bij Honigmannstraat 16 is het oorspronkelijke, verticaal ingedeelde houten souterrainvenster bewaard gebleven. In de eerste laag heeft Honigmannstraat 16 een segmentboogvormig hardhouten venster met bovenlicht, recent rolluik en hardstenen dorpel; Honigmannstraat 14 beschikt over een segmentboogvormig kunststof vensterkozijn met bovenlicht en een hardsteen dorpel.
De voorgevel van de uitgebouwde bijkeuken van Honigmannstraat 16 heeft een segmentboogvormig houten venster met keramische dorpeltegels en rolluik; Honigmannstraat 14 heeft in de voorgevel van de bijkeuken een segmentboogvormig kunststof venster met bovenlicht en een hardstenen dorpel.
Het aanzicht van de ZIJGEVEL van Honigmannstraat 16 wordt in de eerste laag gedomineerd door de oorspronkelijke bijkeuken, waarachter omstreeks 1957 een douche- en toileteenheid werd aangebouwd. De plint van de bijkeuken is ook in de zijgevel gecementeerd. Genoemde bijkeuken heeft in de zijgevel een rechthoekig houten vensterkozijn met bovenlicht en rolluik. In de eerste laag van de zijgevel is bovendien, naast de aangebouwde douche- en toileteenheid, een rechthoekig houten venster met keramische dorpeltegels geplaatst. De geprofileerde plint onder het venster is zwart gesausd. De zijgevel van het hoofdvolume heeft boven de eerste laag een trapsgewijs oplopend bakstenen fries, waaronder een reeks van drie segmentboogvormige houten vensterkozijnen. Het middenvenster is smaller. De zijgevel van Honigmannstraat 14 heeft in de eerste laag van de oorspronkelijke bijkeuken een rechthoekig kunststof venster. Op de verdieping, boven het lessenaarsdak, bevinden zich drie segmentboogvormige kunststof vensterkozijnen waarvan het middenvenster smaller is.
De ACHTERGEVELS van deze dubbele mijnwerkerswoning waren in de oorspronkelijke situatie identiek aan de voorgevels. De achtergevel van Honigmannstraat 16 is in de eerste bouwlaag geheel uitgebroken, ten behoeve van de vergroting van de achterkamer middels een bakstenen aanbouw van één bouwlaag onder plat. Boven deze aanbouw zijn nog een klein deel van de oorspronkelijke gecementeerde gevel en het bakstenen fries onder het dakoverstek zichtbaar. (De achtergevel van Honigmannstraat 14 is niet beschreven).
Honigmannstraat 16 is wat betreft de indeling van het INTERIEUR op enkele punten aangepast. De oorspronkelijke wand tussen voorkamer en bijkeuken is verwijderd. In de centrale gang op de begane grond is de deuropening naar de voorkamer gedicht. (De situatie van Honigmannstraat 14 is onbekend).
Waardering
De mijnwerkerswoningen van het Eikske zijn van cultuurhistorische waarde en vertegenwoordigen nationaal belang als bijzondere uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkeling van de mijnstreek sedert het laatste decennium van de 19de eeuw en als specimina van een woonhuistype met een aanzienlijk innovatief karakter.
De woningen zijn van architectuurhistorische waarde vanwege de toepassing van de Lotharingse bouwstijl, vanwege de betrokkenheid van het bouwbureau van de Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau bij het ontwerp, de esthetische kwaliteit als ook vanwege de bijzondere materiaaltoepassing en ornamentiek.
De dubbele woning Honigmannstraat 14-16 vormt een belangrijk onderdeel van de woninggroep het Eikske en is vanwege deze situering verbonden met de ontwikkeling van de streek sedert de grootschalige exploitatie van steenkoolmijnen. Beide panden zijn van belang voor het aanzien van zowel de wijk als de gemeente.
De dubbele mijnwerkerswoning is slechts ten dele gaaf bewaard gebleven maar niettemin van belang voor zowel de structurele als visuele gaafheid van de gehele woninggroep.
De mijnwerkerswoningen van het Eikske beschikken in nationaal perspectief over een zeer hoge architectuurhistorische, typologische en functionele zeldzaamheidswaarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Double miners' dwelling in Lotharingian style, 1913, of the so-called housing type B. The dwelling is situated in the northern part of the Eikske, a group of 26 miners' dwellings that was built on behalf of the Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau in Heerlen. The design of the dwelling was made by the design office of this private mining company. In this housing group a total of six housing types are represented (types A to F).
Around 1957 the dwellings were extended on the side facade with a shower and toilet facility of one storey under a flat roof. Due to this extension the original entrance of the residential house and the outside door of the scullery were removed from view. The original freestanding sheds with outside privies were demolished in the same period. Freestanding, combined sheds were built in the back gardens on either side of the boundary line.
The shower and toilet facilities attached to the side facades are of subordinate importance for protection. EXCLUDED from protection are all other extensions and ancillary buildings realised since 1913.
Description
The original building volume of the double miners' dwelling was built on a floor plan that was principally rectangular in form, provided on both sides with a rectangular extended scullery. The property at Honigmannstraat 16 is set back slightly in relation to the property at Honigmannstraat 14. The main volume comprises a partial basement storey, one-and-a-half storeys, as well as an attic space. The sculleries on both sides comprise one storey. The whole is covered by a gabled roof, with the ridge line laid parallel to the Honigmannstraat. The extended sculleries with the attached toilet and shower units have a lean-to roof. Back gutters and overhangs on wooden consoles. The original wooden fascia boards have simple ornamentation. The roofs of both properties are now covered with concrete tiles. The original, combined high chimney on the rear roof plane has been replaced by a short brick ridge chimney. The original high chimney on the front roof plane of Honigmannstraat 16 has disappeared and at Honigmannstraat 14 has been replaced by a partly rendered brick chimney. Roof window on the rear roof plane of Honigmannstraat 14.
The dwellings were originally provided with segmental arched wooden T-windows (both single and multiple) with subdivided fanlights; segmental arched wooden basement windows with small glazing bars; segmental arched wooden cross windows with small glazing bars in the glass panels. The original segmental arched wooden residential house doors with six-pane fanlights in the side facades and the rectangular clamped access doors of the sculleries were removed due to the extensions realised around 1957. Honigmannstraat 16 now has renewed wooden window frames, Honigmannstraat 14 has since been provided with plastic window frames. The dwellings of type B are characterised in the original situation as regards material application by profiled red brick facade frames: plinths, pilasters, cornices and stepped frieze strips. Brickwork in English bond, originally with knapped and cut work in the joints. Between these frames, recessed placed cemented facade panels with red brick speckled courses, starter and end stones and frame ornaments. Sandstone window sill plates, brick window sills. The FRONT FACADE of the double miners' dwelling Honigmannstraat 14-16 is symmetrically arranged and consists of two halves separated by a pilaster. The plinth, varying in height, originally of red brick, is cemented. In this plinth both properties have above the basement window a segmental arched stretch. At Honigmannstraat 16 the original, vertically subdivided wooden basement window has been preserved. On the first storey Honigmannstraat 16 has a segmental arched hardwood window with fanlight, recently roller blind and sandstone sill; Honigmannstraat 14 has a segmental arched plastic window frame with fanlight and a sandstone sill.
The front facade of the extended scullery of Honigmannstraat 16 has a segmental arched wooden window with ceramic sill tiles and roller blind; Honigmannstraat 14 has in the front facade of the scullery a segmental arched plastic window with fanlight and a sandstone sill.
The appearance of the SIDE FACADE of Honigmannstraat 16 is dominated on the first storey by the original scullery, behind which a shower and toilet unit was built around 1957. The plinth of the scullery is also cemented in the side facade. Said scullery has in the side facade a rectangular wooden window frame with fanlight and roller blind. On the first storey of the side facade, furthermore, next to the attached shower and toilet unit, a rectangular wooden window with ceramic sill tiles has been placed. The profiled plinth under the window is blackened. The side facade of the main volume has above the first storey a stepped rising brick frieze, below which runs a series of three segmental arched wooden window frames. The central window is narrower. The side facade of Honigmannstraat 14 has on the first storey of the original scullery a rectangular plastic window. On the upper storey, above the lean-to roof, there are three segmental arched plastic window frames of which the central window is narrower.
The REAR FACADES of this double miners' dwelling were in the original situation identical to the front facades. The rear facade of Honigmannstraat 16 is on the first storey entirely knocked through, in order to enlarge the back room by means of a brick extension of one storey under a flat roof. Above this extension a small part of the original cemented facade and the brick frieze under the roof overhang are still visible. (The rear facade of Honigmannstraat 14 is not described).
Honigmannstraat 16 as regards the layout of the INTERIOR has been modified at certain points. The original wall between front room and scullery has been removed. In the central passage on the ground floor the door opening to the front room has been blocked. (The situation of Honigmannstraat 14 is unknown).
Valuation
The miners' dwellings of the Eikske are of cultural-historical value and represent national importance as a particular expression of the socio-economic development of the mining region since the last decade of the 19th century and as specimens of a dwelling type with considerable innovative character.
The dwellings are of architectural-historical value because of the application of the Lotharingian building style, because of the involvement of the design office of the Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau in the design, the aesthetic quality as well as because of the particular material application and ornamentation.
The double dwelling Honigmannstraat 14-16 forms an important part of the housing group the Eikske and is by virtue of this location connected with the development of the region since the large-scale exploitation of coal mines. Both properties are important for the appearance of both the district and the municipality.
The double miners' dwelling has only been preserved in part intact but is nevertheless important for both the structural and visual integrity of the entire housing group.
The miners' dwellings of the Eikske possess in national perspective a very high architectural-historical, typological and functional rarity value.
Nearby in the register
- Mijnwerkerswoningen, Honigmannstraat 18Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Mijnwerkerswoningen, Honigmannstraat 12Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 7Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 3Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.