Rijksmonumentenregister · Netherlands
Mijnwerkerswoningen, Honigmannstraat 2
Landgraaf, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bedrijfs-,fabriekswoning
- Function
- Mijnwerkerswoningen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912 - 1913
- Address
- Honigmannstraat 2, 6372 VJ Landgraaf (and others)
- Place
- Landgraaf
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 50.87990, 6.01331
- Part of complex
- 521678
- Monument number
- 521679
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 428. Aachen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Dubbele mijnwerkerswoning in Lotharingse stijl, 1913, van het zogenoemde woningtype A. De woning is gesitueerd in het zuidwestelijke deel van het Eikske, een groep van 26 mijnwerkerswoningen die werd gebouwd in opdracht van de Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau te Heerlen. Het ontwerp van de woning werd gemaakt door het bouwbureau van deze particuliere mijnonderneming. In deze woninggroep zijn in totaal zes woningtypen vertegenwoordigd (typen A t/m F).
Het pand Honigmannstraat 2 heeft sedert 1950 tijdelijk gefunctioneerd als pastorie bij de toenmalige noodkerk van het Eikske. In 1950 kreeg het pand Honigmannstraat 2 om die reden aan de zijgevel een aanzienlijke uitbreiding in de vorm van een spreekkamer en een nieuwe entreepartij, waarvoor de eerste laag van de zijgevel achter de oorspronkelijk uitgebouwde bijkeuken werd uitgebroken. Tevens werd aan de achtergevel een serre aangebouwd, waarin in 1973 keukenruimte werd ingericht. Bij die gelegenheid werd de oorspronkelijke achtergevel grotendeels uitgebroken. Nadien is ook de oorspronkelijke zijgevel tussen woonkamer en aangebouwde spreekkamer verwijderd.
Honigmannstraat 4 werd omstreeks 1957 aan de zijgevel uitgebreid met een douche- en toiletvoorziening van één bouwlaag onder plat, die naderhand nogmaals werd vergroot. Vanwege deze uitbreiding werden de oorspronkelijke entree van het woonhuis- en de buitendeur van de bijkeuken aan het zicht onttrokken. De oorspronkelijke vrijstaande schuren met buitenprivaten werden in diezelfde periode gesloopt. In de achtertuinen werden aan weerszijden van de erfafscheiding vrijstaande, gecombineerde schuren gebouwd.
De aan de zijgevels aangebouwde douche- en toiletvoorzieningen van Honigmannstraat 4 zijn voor de bescherming van ondergeschikt belang. UITGESLOTEN van bescherming zijn de gecombineerde schuren, de bijgebouwde garages, de bakstenen erfscheidingen rond de voortuinen, de vensterrolluiken alsmede de afsluitmuur met hekwerk tussen garage en zijgevel van Honigmannstraat 4.
Omschrijving
Het oorspronkelijke bouwvolume van de dubbele mijnwerkerswoning werd gebouwd op een in hoofdvorm rechthoekige PLATTEGROND, aan weerszijden voorzien van een rechthoekig uitgebouwde bijkeuken. Het hoofdvolume telt een gedeeltelijke souterrainverdieping, anderhalve BOUWLAAG, alsmede een vliering. De bijkeukens aan weerszijden tellen één bouwlaag. Het geheel wordt gedekt door een samengestelde dakconstructie. Het pand Honigmannstraat 4 heeft een WOLFDAK waarvan de noklijn in dwarsrichting op de Honigmannstraat is geprojecteerd. Aan de lange dakzijde is dwars hierop een ZADELDAK ingestoken, waarmee Honigmannstraat 4 deels en Honigmannstraat 2 geheel wordt gedekt. De bijkeukens aan de zijgevels van beide panden hebben van origine een ZADELDAK. De bijkeuken van Honigmannstraat 2 heeft sedert de verbouwing van 1950 een PLAT DAK. Bakgoten annex overstekken op houten consoles. De oorspronkelijke houten boeiboorden hebben een eenvoudige ornamentering.
Het zadeldak van Honigmannstraat 2 heeft rode MULDENPANNEN, met in een patroon gelegde blauwe muldenpannen. Velux dakraam, alsmede een deels vernieuwde hoge bakstenen schoorsteen op het voordakvlak. Velux dakraam op het achterdakvlak. Het dakoverstek is ten dele voorzien van een nieuwe betimmering. Gecombineerde nokschoorsteen. De oorspronkelijke, gecombineerde hoge schoorsteen aan de achtergevelzijde is niet meer aanwezig.
Het wolfdak van Honigmannstraat 4 heeft rode BETONPANNEN. Aan de straatzijde is op de nok nog een rode pion aanwezig. Op het noordelijke zijdakvlak ontbreekt de oorspronkelijke hoge schoorsteen en zijn een dakraam plus enkele glazen pannen aangebracht. Het zadeldak van de bijkeuken heeft eveneens betonpannen.
De woningen waren oorspronkelijk voorzien van segmentboogvormige houten T-VENSTERS (zowel enkel- als meervoudig) met ingedeelde bovenlichten; segmentboogvormige, verticaal ingedeelde houten souterrainvensters. De oorspronkelijke, segmentboogvormige houten woonhuisDEUREN met zesruits bovenlichten in de zijgevels en de rechthoekige opgeklampte toegangsdeuren van de bijkeukens werden verwijderd vanwege de omstreeks 1957 gerealiseerde aanbouwen. Honigmannstraat 4 is inmiddels voorzien van kunststof vensterkozijnen, bij Honigmannstraat 2 zijn de vensterkozijnen vernieuwd in hardhout of kunststof.
De woningen van het type A kenmerken zich in de oorspronkelijke situatie voor wat betreft de MATERIAALTOEPASSING door geprofileerde, gecementeerde gevelkaders: plinten, lisenen, kroonlijsten en getrapte frieslijsten. Tussen deze kaders verdiept geplaatste rode bakstenen gevelvelden in Vlaams metselverband, oorspronkelijk met knip- en snijwerk in de voegen. Gecementeerde speklagen, aanzet- c.q. sluitstenen en kaderornamenten. Hardstenen vensterbankplaten, bakstenen vensterdorpels. Sierankers.
De VOORGEVEL van de dubbele mijnwerkerswoning Honigmannstraat 2-4 is asymmetrisch ingedeeld en bestaat uit twee door een liseen gescheiden delen. In de plint hebben beide panden boven het souterrainvenster een segmentboogvormige strek in rode baksteen. De souterrainvensters zijn voorzien van traliewerk. In de eerste bouwlaag heeft Honigmannstraat 2 een segmentboogvormig houten venster met bovenlicht; Honigmannstraat 4 heeft in zowel de eerste als de tweede bouwlaag een kunststof venster met bovenlicht en rolluik. De rode baksteen in de voorgevel van Honigmannstraat 2 is verkleurd als gevolge van een reiniging en is opnieuw gevoegd. Het metselwerk van Honigmannstraat 4 heeft eveneens nieuw voegwerk.
De voorgevels van de uitgebouwde bijkeukens zijn bij beide panden geheel gecementeerd. In het tussen plint, hoeklisenen en kroonlijst verdiept gelegen gevelvlak heeft de waskeuken van Honigmannstraat 2 een segmentboogvormig houten venster, Honigmannstraat 4 een kunststof vensterkozijn met rolluik.
De ZIJGEVEL van Honigmannstraat 2 is, inclusief de uit- en aanbouwen, geheel gecementeerd. De oorspronkelijke bijkeuken (één laag onder plat met overstek) is blind behoudens een rechthoekig kunststof toiletraampje. Daarachter bevindt zich de in 1950 gerealiseerde, deels vooruitgerooide aanbouw met spreekkamer en entree. In de entree een rechthoekige kunststof deur, in de spreekkamer twee segmentboogvormige vensters. In de achtergevel heeft deze spreekkamer een rechthoekig houten vensterkozijn. De zijgevel van het hoofdvolume wordt boven de eerste laag gekenmerkt door een trapsgewijs oplopend stucfries, waaronder een reeks van drie segmentboogvormige houten vensters met rolluiken. Het middenvenster is smaller. Het vulstuk van deze vensters is gedicht. Onder de cementering van de zijgevel zijn de oorspronkelijke aanzet- en sluitstenen alsmede de speklagen nog zichtbaar.
Het aanzicht van de ZIJGEVEL van Honigmannstraat 4 wordt bepaald door de oorspronkelijke bijkeuken en de in twee fasen gerealiseerde aanbouw onder plat. De zijgevel van de bijkeuken heeft een gecementeerd kader, bestaand uit een geprofileerde plint, hoeklisenen en een trapfries. In het terugliggende, rode bakstenen gevelvlak een rechthoekig kunststof venster met rolluik en bakstenen dorpel. Boven bijkeuken en zijgevelaanbouw is de zijgevel van het hoofdvolume blind. De oorspronkelijke ACHTERGEVEL van Honigmannstraat 2 is vanwege de aangebouwde serre annex keuken nog maar voor een klein gedeelte zichtbaar.
De ACHTERGEVEL van Honigmannstraat 4 heeft in de eerste laag een kunststof deur met zij- en bovenlicht en rolluik. Dit ter vervanging van het oorspronkelijke vensterkozijn, waarvan de onderdorpel is uitgebroken. In het vulstuk van de segmentboogvormige vensteromlijsting is een blind kunststof paneel gezet. Op de verdieping wederom een kunststof vensterkozijn met bovenlicht, dichtgezet vulstuk en rolluik.
Honigmannstraat 2 heeft voor wat betreft de indeling van het INTERIEUR enkele wijzigingen ondergaan. De oorspronkelijke zij- en achtergevel zijn grotendeels doorgebroken in verband met de aanbouw van een spreekkamer en een serre. Eén deur in de centrale gang op de begane grond is gedicht. De indeling van de verdieping - evenals de oorspronkelijke situatie op de begane grond gekarakteriseerd door een voor- en achterkamer waartussen gang en trappenhuis - is nagenoeg ongewijzigd bewaard gebleven.
Wat betreft de indeling van Honigmannstraat 4: de souterrainverdieping is vergroot; de middengang op de begane grond is deels bij de woonkamer aan de straatzijde getrokken. Het oorspronkelijke trappenhuis en de indeling van de tweede bouwlaag zijn in tact.
Waardering
De mijnwerkerswoningen van het Eikske zijn van cultuurhistorische waarde en vertegenwoordigen nationaal belang als bijzondere uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkeling van de mijnstreek sedert het laatste decennium van de 19de eeuw en als specimina van een woonhuistype met een aanzienlijk innovatief karakter. De mijnwerkerswoningen van het Eikske zijn van belang als bijzondere vorm van huisvesting van mijnpersoneel. De woningen zijn van architectuurhistorische waarde vanwege de toepassing van de Lotharingse bouwstijl, vanwege de betrokkenheid van het bouwbureau van de Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau bij het ontwerp, de esthetische kwaliteit als ook vanwege de bijzondere materiaaltoepassing en ornamentiek.
De dubbele woning Honigmannstraat 2-4 vormt een belangrijk onderdeel van de woninggroep het Eikske en is vanwege deze situering verbonden met de ontwikkeling van de mijnstreek sedert de grootschalige exploitatie van steenkoolmijnen. Beide panden zijn van belang voor het aanzien van zowel de wijk als de gemeente.
De dubbele mijnwerkerswoning is in redelijke mate gaaf bewaard gebleven en van belang voor zowel de structurele als visuele gaafheid van de gehele woninggroep.
De mijnwerkerswoningen van het Eikske beschikken in nationaal perspectief over een zeer hoge architectuurhistorische, typologische en functionele zeldzaamheidswaarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Double miners' dwelling in Lotharingian style, 1913, of the so-called housing type A. The dwelling is situated in the southwestern part of the Eikske, a group of 26 miners' dwellings that was built on the orders of the Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau at Heerlen. The design of the dwelling was created by the building department of this private mining enterprise. In this housing group, six housing types in total are represented (types A through F).
Since 1950, the property at Honigmannstraat 2 has served temporarily as a rectory for the then emergency church of the Eikske. In 1950, for that reason, the property at Honigmannstraat 2 received a considerable extension on its side facade in the form of a consulting room and a new entrance, for which the first storey of the side facade behind the originally built-out scullery was broken out. Moreover, a conservatory was built onto the rear facade, in which kitchen space was fitted in 1973. On that occasion, the original rear facade was largely broken out. Subsequently, the original side facade between the living room and the built-on consulting room was also removed.
Honigmannstraat 4 was extended around 1957 on its side facade with a shower and toilet facility of one storey under a flat roof, which was subsequently enlarged again. Because of this extension, the original entrance of the residential building and the outer door of the scullery were hidden from view. The original freestanding sheds with outside privies were demolished in the same period. Freestanding combined sheds were built in the back gardens on either side of the property boundary.
The shower and toilet facilities built onto the side facades of Honigmannstraat 4 are of minor importance for protection. EXCLUDED from protection are the combined sheds, the attached garages, the brick property boundaries around the front gardens, the window roller shutters as well as the boundary wall with railings between garage and side facade of Honigmannstraat 4.
Description
The original building volume of the double miners' dwelling was built on a floor plan that is principally rectangular in form, provided on both sides with a rectangular built-out scullery. The main volume comprises a partial basement storey, one and a half storeys, as well as an attic. The sculleries on both sides comprise one storey. The whole is covered by a composite roof truss structure. The property at Honigmannstraat 4 has a half-hipped roof with its ridge line projected in a direction perpendicular to the Honigmannstraat. On the long roof side, a gabled roof is inserted perpendicular to this, with which Honigmannstraat 4 is partly and Honigmannstraat 2 wholly covered. The sculleries on the side facades of both properties have originally a gabled roof. The scullery of Honigmannstraat 2 has had a flat roof since the 1950 conversion. Back gutters together with eaves on wooden brackets. The original wooden boarded eaves have simple ornamentation.
The gabled roof of Honigmannstraat 2 has red channel tiles, with blue channel tiles laid in a pattern. Velux roof window, as well as a partly renewed tall brick chimney on the front roof slope. Velux roof window on the rear roof slope. The roof eaves are partly provided with new boarding. Combined ridge chimney. The original, combined tall chimney on the rear facade side is no longer present.
The half-hipped roof of Honigmannstraat 4 has red concrete tiles. On the ridge facing the street, a red roof finial is still present. On the northern side roof slope, the original tall chimney is missing and a roof window plus some glass panes have been installed. The gabled roof of the scullery likewise has concrete tiles.
The dwellings were originally provided with segmental arch-shaped wooden cross windows (both single and multiple) with divided fanlights; segmental arch-shaped, vertically divided wooden basement windows. The original, segmental arch-shaped wooden dwelling doors with six-pane fanlights in the side facades and the rectangular fitted access doors of the sculleries were removed because of the extensions realised around 1957. Honigmannstraat 4 is now provided with plastic window frames, at Honigmannstraat 2 the window frames have been renewed in hardwood or plastic.
The dwellings of type A are characterised in the original situation regarding the material application by profiled, cemented facade frames: plinths, pilasters, cornices and stepped frieze bands. Between these frames, set back, red brick facade panels in Flemish bond, originally with chip and cut work in the joints. Cemented speckled courses, setting and closing stones and frame ornamentation. Hardstone windowsill plates, brick window sills. Ornamental wall anchors.
The front facade of the double miners' dwelling Honigmannstraat 2-4 is asymmetrically arranged and consists of two parts separated by a pilaster. In the plinth, both properties have above the basement window a segmental arch-shaped stretch in red brick. The basement windows are fitted with grilles. On the first storey, Honigmannstraat 2 has a segmental arch-shaped wooden window with fanlight; Honigmannstraat 4 has on both the first and second storey a plastic window with fanlight and roller shutter. The red brick in the front facade of Honigmannstraat 2 is discoloured as a result of cleaning and has been re-jointed. The brickwork of Honigmannstraat 4 likewise has new jointing.
The front facades of the built-out sculleries are at both properties wholly cemented. In the facade panel set back between plinth, corner pilasters and cornice, the wash kitchen of Honigmannstraat 2 has a segmental arch-shaped wooden window, Honigmannstraat 4 a plastic window frame with roller shutter.
The side facade of Honigmannstraat 2 is, including the extensions and additions, wholly cemented. The original scullery (one storey under flat roof with eaves) is blind except for a rectangular plastic toilet window. Behind it is the addition realised in 1950, partly set forward, with consulting room and entrance. In the entrance a rectangular plastic door, in the consulting room two segmental arch-shaped windows. In the rear facade of this consulting room a rectangular wooden window frame. The side facade of the main volume is above the first storey characterised by a stepped rising stucco frieze, below which is a series of three segmental arch-shaped wooden windows with roller shutters. The middle window is narrower. The filler of these windows is sealed. Under the cement coating of the side facade, the original setting and closing stones as well as the speckled courses are still visible.
The appearance of the side facade of Honigmannstraat 4 is determined by the original scullery and the addition realised in two phases under a flat roof. The side facade of the scullery has a cemented frame, consisting of a profiled plinth, corner pilasters and a step frieze. In the recessed, red brick facade panel a rectangular plastic window with roller shutter and brick sill. Above scullery and side facade addition, the side facade of the main volume is blind. The original rear facade of Honigmannstraat 2 is, because of the built-on conservatory together with kitchen, only visible in a small part.
The rear facade of Honigmannstraat 4 has on the first storey a plastic door with side and fanlight and roller shutter. This in replacement of the original window frame, of which the lower sill has been broken out. In the filler of the segmental arch-shaped window frame a blind plastic panel has been set. On the upper storey again a plastic window frame with fanlight, sealed filler and roller shutter.
Honigmannstraat 2 has undergone several alterations regarding the interior layout. The original side and rear facades have been largely opened up in connection with the construction of a consulting room and a conservatory. One door in the central hallway on the ground floor is closed. The layout of the upper storey—as characterised by the original situation on the ground floor by a front and back room with hallway and staircase between them—has remained virtually unchanged.
Regarding the layout of Honigmannstraat 4: the basement storey has been enlarged; the central hallway on the ground floor is partly opened to the living room on the street side. The original staircase and the layout of the second storey remain intact.
Valuation
The miners' dwellings of the Eikske are of cultural-historical value and represent matters of national importance as a particular expression of the socio-economic development of the mining region since the last decade of the 19th century and as specimens of a dwelling type with considerable innovative character. The miners' dwellings of the Eikske are of importance as a particular form of housing for mining personnel. The dwellings are of architectural-historical value because of the application of the Lotharingian building style, because of the involvement of the building department of the Maatschappij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkoolmijnen Oranje Nassau in the design, the aesthetic quality as well as because of the particular material application and ornamentation.
The double dwelling Honigmannstraat 2-4 forms an important component of the housing group the Eikske and is through this location connected with the development of the mining region since the large-scale exploitation of coal mines. Both properties are of importance for the appearance of both the district and the municipality.
The double miners' dwelling has been preserved in reasonable condition and is of importance for both the structural and visual integrity of the entire housing group.
The miners' dwellings of the Eikske possess in a national perspective a very high architectural-historical, typological and functional rarity value.
Nearby in the register
- Mijnwerkerswoningen, Honigmannstraat 6Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 8Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 2Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Mijnwerkerswoningen, Mijn Carlstraat 4Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.