Rijksmonumentenregister · Netherlands
R.K. Kerk OLVr Hulp der Christenen
Landgraaf, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1917
- Address
- Heigank 1, Locatie: Nieuwenhagen, 6373 KM Landgraaf
- Place
- Landgraaf
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 50.90519, 6.04201
- Monument number
- 521659
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 428. Aachen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
ROOMS-KATHOLIEKE KERK van Onze Lieve Vrouw Hulp der Christenen, gebouwd in 1917 naar een ontwerp van architect J.H.H. van Groenendael. De bouwstijl van de kerk is Neo-Romaans.
Aan de linkerzijgevel van de sacristie werd in 1966 een dagkapel gebouwd, deze is uitgesloten van bescherming.
Omschrijving
Vrijstaand kerkgebouw met een kruisvormige plattegrond. Aan weerszijden van het hoge middenschip lagere zijbeuken. Kruisarmen van gelijke hoogte als middenschip. Aan de linkerzijde van de absis is de sacristie gesitueerd. Het toegepaste bouwmateriaal is baksteen, metselwerk in kruisverband. Hardstenen dorpelstenen en lateien. Natuurstenen aanzetstenen, cordonlijsten, zuiltjes, pilasters en venstertraceringen.
Verzonken zadeldaken met leien in Maasdekking. Torens met tentdaken met leien.
Asymmetrische indeling FRONTGEVEL. Plint met hardstenen afdeklaag. Aan de rechterzijde staat de vierkante klokkentoren. Deze toren telt vijf bouwlagen. Bouwlagen gescheiden door hardstenen waterlijsten. In de eerste bouwlaag de hoofdingang met een rechthoekige dubbele houten deur met smeedijzer beslag. De deur in een rondboogvormige omlijsting met aan weerszijden drie hardstenen pilasters op hardstenen basement. Aan de bovenzijde van de deur een rondboogvormig vulstuk met hierin een bijbelse tekst. Vulstuk met drievoudige zich verjongende rondbogen in natuursteen aansluitend op de hardstenen pilasters. Aan de bovenzijde van de hoofdingang een breed fries in natuursteen met bijbelse voorstellingen van de beeldhouwer x. Wesseling uit 1934. Op de hoek van de rechterzijde een Mariabeeld op een hardstenen console onder een hardstenen baldakijn. In de rechterzijgevel van het torendeel de halfronde uitbouw van de Mariakapel met kegelvormig leien dak. Mariakapel met drie rechthoekige glas-in-lood vensters. In de tweede bouwlaag van de klokkentoren een smal rondboogvormig venster. In de derde bouwlaag van de toren in elke gevelzijde drie smalle rondboogvormige vensters. Boven deze vensters boogfriezen in natuursteen. In de vierde bouwlaag van de toren een rond uurwerk. In de vijfde bouwlaag in elke gevelzijde drie hoge smalle rondboogvormige galmgaten met hardstenen middenstijlen.
Onder de dakrand kleine boogfriezen.
Torendak bekroond met smeedijzeren kruis. Middendeel frontgevel telt drie venstertraveeën. In de eerste bouwlaag drie ronde glas-in-lood vensters met vierpas. Aan de bovenzijde van de vensters kleine boogfriezen. In de tweede bouwlaag drie hoge rondboogvormige glas-in-lood vensters in rondboogvormige spaarvelden. Middengeveldeel uitlopend in topgevel met glas-in-lood rozet venster en kleine boogfriezen. Topgevel bekroond met stenen kruisje.
Aan de linkerzijde frontgevel een kleine klokkentoren. Deze telt drie bouwlagen. In de tweede bouwlaag van de kleine klokkentoren in front- en linkerzijgevel twee kleine glas-in-lood vensters. In de derde bouwlaag in elke gevelzijde dubbele galmgaten met hardstenen middenstijl.
In de LINKERZIJGEVEL het ingangsportaal naar de linkerzijbeuk. Het portaal telt een bouwlaag en wordt afgedekt met een zadeldak met leien. Rechthoekige houten deur met smeedijzeren beslag. Aan weerszijden van de deur een hardstenen pilaster. In het rondboogvormige vulstuk van de deur bijbelse voorstellingen in natuursteen. Vulstuk met rondboog in natuursteen. Frontgevel van portaal loopt uit in een natuurstenen topgevel. Topgevelrand bekleed met hardsteen. In de linkerzijgevel van het portaal een rondboogvormig glas-in-lood venster.
Lagere ZIJBEUKEN met telkens per drie gekoppelde smalle glas-in-lood vensters. In de zijgevels van middenschip en kruisarmen glas-in-lood rozetvensters. In de kopgevel van de linker kruisarm in de eerste bouwlaag een uitbouw in een bouwlaag met zadeldak met leien. In de tweede bouwlaag kopgevel een groot glas-in-lood rozetvenster met tracering in natuursteen. Kopgevel loopt uit in een topgevel met hierin drie smalle glas-in-lood vensters. Aan weerszijden een ronde nis. Op de uiteinden van de topgevel een kleine bakstenen kolom met hardstenen afdeksteen. In de kopgevel van de rechter kruisarm in de eerste bouwlaag een uitbouw in een bouwlaag over gehele gevelbreedte afgedekt met een lessenaarsdak met leien. Middendeel van deze uitbouw iets vooruitspringend en uitlopend in een topgevel met natuurstenen fronton. In dit middendeel de tweede hoofdingang van de kerk met rechthoekige houten deuren en vijf toegangstreden. Aan weerszijden van de ingang twee hardstenen pilasters met hardstenen basement. Deur met hardstenen latei en rondboogvormig natuurstenen vulstuk met hierin een bijbelse voorstelling. Vulstuk met zich verjongende dubbele rondboog in natuursteen aansluitend op de pilasters.
In de tweede bouwlaag kopgevel van de rechter kruisarm een groot rozetvenster met natuursteen tracering. Aan weerszijden van het venster smalle spaarvelden. Kopgevel uitlopend in een topgevel met hierin drie gekoppelde rondboogvormige glas-in-lood vensters. Aan weerszijden van de vensters een ronde nis. Op de uiteinden van de topgevel een kleine bakstenen kolom met hardstenen afdeksteen.
In de achtergevel van de lagere zijbeuk aan de rechterzijde van het middenschip een halfronde kapeluitbouw met kegelvormig leien dak. In deze kapeluitbouw drie rondboogvormige glas-in-lood vensters. In de ACHTERGEVEL van het middenschip de halfronde uitbouw van de absis met kegelvormig leien dak. In de absis vijf rondboogvormige glas-in-lood vensters. Onder de dakrand decoratief metselwerk. Aan de achtergevelzijde loopt het middenschip uit in een topgevel met kleine boogfriezen. De topgevel wordt bekroond met een stenen kruisje.
Aan de achtergevel van de linkerkruisarm de uitbouw van de SACRISTIE. Deze telt twee bouwlagen en wordt afgedekt met een schilddak met leien. In de eerste bouwlaag twee vensters met kruiskozijnen met hardstenen lateien en bakstenen middenstijl. Vensters deels voorzien van traliewerk. In de tweede bouwlaag twee maal per drie gekoppelde rondboogvormige vensters met bakstenen dorpelstenen. Onder de dakrand boogfriezen.
Van het INTERIEUR is onder meer het volgende van belang.
Laat barokaltaar, XVIII d (Couwen), afkomstig uit de abdijkerk van Burtscheid bij Aken, verder een uit deze kerk afkomstige deur, XVIII d. Twee zijaltaren, XIX b, en een orgel XIX A, dat niet van waarde is uit het oogpunt van monumentenzorg. De orgelkas, gemaakt door anonieme maker in eerste kwart 19e eeuw, is wel van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg. Tevoren bevond dit alles zich in de oude parochiekerk, gelegen binnen de grenzen van de vml. gemeente Ubach over Worms.
Tussen middenschip en lagere zijbeuken grote rondbogen rustend op pijlers, gekenmerkt door de toepassing van het altenerend stelsel. kolommen. De pijlers hebben hardstenen basementen. Boven de rondbogen naar de zijbeuken per drie gekoppelde rondboogvormige nissen. Authentieke kerkvloer met hardstenen tegels. De altaarvloer werd in 1958 vernieuwd en vergroot. Oxaal met houten balustrade met kleine rondbogen gescheiden door houten kolommen. Plafond met flauwe kruisribgewelven. In de linker kruisarm een Sint Jozefaltaar met aan weerszijden een biechtstoel. In de rechter kruisarm aan weerszijden van de uitgang ook een biechtstoel. In de absis vijf glas-in-lood ramen van atelier Dr. H. Oidtmann te Linnich (Duitsland). Tegen de achterwand van de absis en het plafond van de absis schilderingen van Eugène Laudy uit 1942. In het linker- en rechterzijschip en de Gregoriuskapel glas-in-lood ramen van atelier Oidtmann.
Onder het oksaal, achter in de kerk een glas-in-lood raam van J. Verheyen uit 1961. In de wand achter het St. Jozefaltaar in de linker kruisarm drie glas-in-lood ramen van atelier Oidtmann. Doopvont in Namense steen met geel koperen deksel, XIX b.
Waardering
Het kerkgebouw is van cultuurhistorische waarde en vertegenwoordigt nationaal belang als bijzondere uitdrukking van een geestelijke en typologische ontwikkeling. Het kerkgebouw bezit architectuurhistorische waarde vanwege het bijzonder belang voor de geschiedenis van de architectuur, als voorbeeld van het oeuvre van architect J.H.H. van Groenendael, wegens de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp en de ornamentiek. Het kerkgebouw is van belang wegens de architectonische gaafheid van het exterieur en het interieur; vanwege de belangwekkende inrichting met werk van onder andere Limburgse kunstenaars; en de hoge mate van architectuurhistorische en typologische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
ROMAN CATHOLIC CHURCH of Our Lady Help of Christians, built in 1917 to a design by architect J.H.H. van Groenendael. The architectural style of the church is Neo-Romanesque.
In 1966 a day chapel was built on the left side gable of the sacristy; this is excluded from protection.
Description
Freestanding church building with a cruciform floor plan. Lower side aisles on either side of the high central nave. Transept arms of equal height to the central nave. The sacristy is situated on the left side of the apse. The building material used is brick, masonry laid in Flemish bond. Hardstone threshold stones and lintels. Natural stone quoins, cornices, pilasters and window traceries.
Recessed gabled roofs with slates in Maas covering. Towers with tent roofs with slates.
Asymmetrical arrangement FRONT FACADE. Plinth with hardstone coping. On the right side stands the square bell tower. This tower has five storeys. Storeys separated by hardstone drip mouldings. In the first storey the main entrance with a rectangular double wooden door with wrought iron fittings. The door in a semicircular frame with three hardstone pilasters on either side on a hardstone base. Above the door a semicircular spandrel with a biblical text. Spandrel with triple receding semicircles in natural stone adjoining the hardstone pilasters. Above the main entrance a broad frieze in natural stone with biblical representations by sculptor x. Wesseling from 1934. On the corner of the right side a statue of Mary on a hardstone console under a hardstone baldachin. In the right side gable of the tower section the semicircular projection of the Mary chapel with conical slated roof. Mary chapel with three rectangular leaded glass windows. In the second storey of the bell tower a narrow semicircular window. In the third storey of the tower three narrow semicircular windows in each facade side. Above these windows arch friezes in natural stone. In the fourth storey of the tower a round clock face. In the fifth storey three high narrow semicircular louvred openings with hardstone mullions in each facade side.
Small arch friezes below the roof edge.
Tower roof crowned with a wrought iron cross. Middle section of front facade comprises three window bays. In the first storey three round leaded glass windows with quatrefoil. Small arch friezes above the windows. In the second storey three high semicircular leaded glass windows in semicircular spandrels. Middle facade section terminating in a gabled apex with leaded glass rose window and small arch friezes. Gabled apex crowned with a small stone cross.
On the left side of front facade a small bell tower. This comprises three storeys. In the second storey of the small bell tower two small leaded glass windows in front and left side gavel. In the third storey double louvred openings with hardstone mullion in each facade side.
In the LEFT SIDE GABLE an entrance porch to the left side aisle. The porch comprises one storey and is covered with a gabled roof with slates. Rectangular wooden door with wrought iron fittings. On either side of the door a hardstone pilaster. In the semicircular spandrel of the door biblical representations in natural stone. Spandrel with semicircle in natural stone. Front gable of porch terminates in a natural stone gabled apex. Gabled apex edge clad with hardstone. In the left side gable of the porch a semicircular leaded glass window.
Lower SIDE AISLES each with three coupled narrow leaded glass windows. In the side gables of the central nave and transept arms leaded glass rose windows. In the gable of the left transept arm in the first storey a projection in one storey with gabled roof with slates. In the second storey gable a large leaded glass rose window with tracery in natural stone. Gable terminates in a gabled apex with three narrow leaded glass windows. A round niche on either side. At the ends of the gabled apex a small brick column with hardstone coping. In the gable of the right transept arm in the first storey a projection in one storey spanning the full gable width covered with a lean-to roof with slates. Middle section of this projection projecting slightly forward and terminating in a gabled apex with natural stone pediment. In this middle section the second main entrance to the church with rectangular wooden doors and five entrance steps. Two hardstone pilasters with hardstone base on either side of the entrance. Door with hardstone lintel and semicircular natural stone spandrel with a biblical representation. Spandrel with receding double semicircle in natural stone adjoining the pilasters.
In the second storey gable of the right transept arm a large rose window with natural stone tracery. Narrow spandrels on either side of the window. Gable terminating in a gabled apex with three coupled semicircular leaded glass windows. A round niche on either side of the windows. At the ends of the gabled apex a small brick column with hardstone coping.
In the back gable of the lower side aisle on the right side of the central nave a semicircular chapel projection with conical slated roof. In this chapel projection three semicircular leaded glass windows. In the BACK GABLE of the central nave the semicircular projection of the apse with conical slated roof. In the apse five semicircular leaded glass windows. Decorative masonry below the roof edge. On the back gable side the central nave terminates in a gabled apex with small arch friezes. The gabled apex is crowned with a small stone cross.
On the back gable of the left transept arm the projection of the SACRISTY. This comprises two storeys and is covered with a hipped roof with slates. In the first storey two windows with cross windows with hardstone lintels and brick mullion. Windows partly fitted with grilles. In the second storey twice three coupled semicircular windows with brick threshold stones. Arch friezes below the roof edge.
From the INTERIOR the following are particularly noteworthy.
Late Baroque altar, second half of 18th century (Couwen), originating from the abbey church of Burtscheid near Aachen, furthermore a door from this church, second half of 18th century. Two side altars, 19th century first half, and an organ 19th century first half, which is not of value from the heritage conservation perspective. The organ case, made by an anonymous maker in the first quarter of the 19th century, is of value from the heritage conservation perspective. Previously all of this was located in the old parish church, situated within the boundaries of the former municipality Ubach over Worms.
Between the central nave and lower side aisles large semicircular arches resting on pillars, characterized by the use of an alternating system of columns. The pillars have hardstone bases. Above the semicircular arches towards the side aisles, three coupled semicircular niches. Authentic church floor with hardstone tiles. The altar floor was renewed and enlarged in 1958. Rood screen with wooden balustrade with small semicircles separated by wooden columns. Ceiling with shallow cross-ribbed vaults. In the left transept arm a St. Joseph altar with a confessional on either side. In the right transept arm, confessionals also on either side of the exit. In the apse five leaded glass windows by the workshop of Dr. H. Oidtmann in Linnich (Germany). Against the back wall of the apse and the ceiling of the apse paintings by Eugène Laudy from 1942. In the left and right side naves and the Gregory chapel leaded glass windows by the Oidtmann workshop.
Under the rood screen, at the back of the church a leaded glass window by J. Verheyen from 1961. In the wall behind the St. Joseph altar in the left transept arm three leaded glass windows by the Oidtmann workshop. Baptismal font in Namur stone with gilt copper lid, 19th century first half.
Valuation
The church building is of cultural-historical value and represents a matter of national interest as a particular expression of a spiritual and typological development. The church building possesses architectural-historical value because of its particular importance for the history of architecture, as an example of the oeuvre of architect J.H.H. van Groenendael, because of the high-quality aesthetic qualities of the design and ornamentation. The church building is significant because of the architectural integrity of the exterior and interior; because of the notable furnishings with works by, among others, Limburg artists; and the high degree of architectural-historical and typological rarity.
Nearby in the register
- Café, Heigank 24Horecaunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Rötscherweg 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Archeologie, WaubachArcheologieunder 1 mi
- Dokterswoning, Heigank 132Dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.