Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Kerkstraat 67
Oud Gastel, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1863
- Address
- Kerkstraat 67, 4751 HM Oud Gastel (Halderberge 30)
- Place
- Oud Gastel
- Municipality
- Halderberge
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.58461, 4.46060
- Monument number
- 521552
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1861 map "Belgium, Netherlands." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Aan de oostzijde van de Kerkstraat gelegen tweelaags HERENHUIS binnen de bebouwde kom van Oud-Gastel. Het object is gelegen binnen een ruim terrein met aan de voor- en achterzijde een siertuin. Het pand werd gebouwd in 1863 en is uitgevoerd in Eclectische stijl. De eerste steen werd gelegd door G.F.J. Mastboom. De notabele familie Mastboom speelde een zeer grote rol in Oud-Gastel. Reeds in 1774 had de brouwersfamilie zich vanuit Wouw te Oud-Gastel gevestigd. Ze zou verschillende burgemeesters leveren voor deze plaats (de laatste burgemeester Mastboom overleed omstreeks het midden van de twintigste eeuw). In het pand aan de Kerkstraat woonde een lid van de familie met zijn jonge vrouw Van de Veken. Deze Mastboom was een lakenfabrikant. Na diens overlijden trouwde zijn weduwe met de huisarts dr. P.J.W. Dautzenberg. De aan het pand verbonden huisartsenpraktijk is voortgezet tot op de huidige dag. Mevrouw Dautzenberg overleed als weduwe op 14 mei 1937 waarna de openbare verkoop plaatsvond van het huis met toebehoren. De villa heeft in de loop van de tijd enige wijzigingen ondergaan. De linker achterkamer is, waarschijnlijk in de late jaren dertig, gemoderniseerd en kreeg een breder venster. Een gedeelte van de gang werd toegevoegd aan deze kamer en voorzien van een nieuwe tuiningang. De nieuwe gevelopeningen werden gevuld met stalen ramen en kozijnen. Enkele overige vertrekken zijn eveneens gewijzigd. Binnen de authentieke vensters zijn enige ramen vernieuwd. Aan de achterzijde werd de oorspronkelijk uit ijzer en glas samengestelde veranda vervangen door een modern exemplaar. Links sluit op het pand een moderne uitbouw aan. Tengevolge van de bouw van een belendend pand aan de rechterzijde werd een deel van het tuinhek verwijderd (dit bevindt zich tegenwoordig aan de Vierschaarstraat 7).
Omschrijving.
De villa heeft een in hoofdzaak rechthoekige plattegrond. Aan de linker zijde bevindt zich een moderne éénlaags aanbouw met een plat dak. Rechts is een historische uitbouw, eveneens éénlaags en voorzien van een afgeplat omlopend schilddak dat aansluit op de hoofdbouw. De hoofdbouw heeft twee bouwlagen en een afgeplat omlopend schilddak. De daken zijn gedekt met grijze losanges. De gevels zijn gepleisterd en binnen de voorgevel voorzien van een hardstenen plint. De overige gevels hebben gepleisterde plinten. Aan de bovenzijde wordt de voorgevel afgesloten door een gepleisterd hoofdgestel met dito consoles en paneelverdeling. De kroonlijst is uitgevoerd in hout. De architraaf is voorzien van sobere gepleisterde sierelementen. De overige gevels hebben een vergelijkbaar hoofdgestel maar zonder consoles en, binnen de zijgevels, zonder paneelverdeling. De vensters binnen de voorgevel hebben afgeronde bovenhoeken en zijn voorzien van gepleisterde profiellijsten met afgeronde bovenhoeken en kuiven. Overige vensters zijn rechthoekig en bevatten gepleisterde profiellijsten (binnen de achtergevel met een kuif. Lekdorpels zijn uitgevoerd in hardsteen. Aan de onderzijde van de vensters binnen de eerste bouwlaag van de voorgevel bevindt zich een gepleisterd paneelveld. De lekdorpels van de vensters binnen de tweede bouwlaag in dezelfde gevel zijn aan de onderzijde voorzien van gepleisterde siermotieven. De vensters bevatten een tweeruits stolpraam (beneden) en een vierruits stolpraam (boven). De bovenlichten zijn enkelruits en bevatten kwartronde hoekornamenten alsmede een halve maanvorm binnen het verlengde van de raamnaald. Een groot aantal vensters is voorzien van houten voorzetramen en dito bovenlichten. De voorgevel is symmetrisch ingedeeld en heeft langs de gehele lengte een stoep met geperste tegels en hardstenen lijsten. Deze wordt voortgezet in het tuinpad dat de hoofdingang verbindt met de straat. De hoofdingang bevindt zich centraal binnen de gevel en is voorzien van een hardstenen stoep met twee treden en smeedijzeren sierroosters. De ingang bevat een hardstenen stoepdorpel en heeft een dubbele paneeldeur met geprofileerd kalf en enkelruits bovenlicht. Rondom de ingang bevindt zich een identieke lijst als bij de vensters. Voorts is de ingang voorzien van een glazen luifel met smeedijzeren sierconsoles. Rechts van de ingang bevindt zich een hardstenen gevelsteen met de vermelding: EERSTE STEEN. Links is een tweede gevelsteen, uit wit marmer binnen een hardstenen lijst. Hierop staat vermeld: 4-3 1863/G.F.J. MASTBOOM/OUD 10 JAREN. Aan weerskanten van de ingang bevinden zich telkens twee vensters. De tweede bouwlaag telt een reeks van vijf vensters. Tegen de rechter hoek van de gevel is een smeedijzeren lantaarn bevestigd. Op de rechter zijgevel sluit rechts een éénlaags uitbouw met afgeplat schilddak aan. In de oksel van deze uitbouw en de hoofdbouw bevindt zich een éénlaags uitbouw waarvan het bovenste deel fungeert als een balkon. De gevel van deze uitbouw die naar de straat gericht is bevat een venster met een tweeruits stolpraam. Het balkon is bereikbaar via een ingang met een dubbele enkelruits deur. Rechts hiervan bevindt zich een trappenhuisvenster met vernieuwde invulling. De éénlaags uitbouw met afgeplat schilddak heeft in de gevel die naar de straat gericht is een ingang met een Delftse Schooldeur, een enkelruits bovenlicht en een glazen luifel met smeedijzeren sierwerk. De ingang is bereikbaar via een stoep met een gepleisterde wang. Rechts van de ingang is een venster met een tweeruits stolpraam. De rechter zijgevel van de uitbouw is gecementeerd en voorzien van een venster met een tweeruits stolpraam. De linker zijgevel van de hoofdbouw is blind met uitzondering van een modern venster dat zich rechtsonder in de gevel bevindt. Tegen het linker deel van de eerste bouwlaag bevindt zich een moderne uitbouw met garages. De achtergevel heeft rechts binnen de eerste bouwlaag een breed venster met een stalen invulling bestaande uit vier enkelruits ramen en vier dito bovenlichten die gevuld zijn met glas-in-lood. Binnen de middenas van de gevel bevindt zich een tuiningang met een dubbele stalen, enkelruits deur. Beide gevelopeningen zijn later gerealiseerd. Uiterst links bevindt zich een authentieke tuiningang met een dubbele enkelruits schuifdeur en een met glas-in-lood gevuld tweeruits bovenlicht. De ingang is bovendien voorzien van een dubbele enkelruits voorzetdeur. Op de eerste bouwlaag sluit in de totale lengte een vernieuwde veranda aan. De tweede bouwlaag bevat een reeks van vijf vensters. Binnen het hoofdgestel dat de gevel afsluit bevinden zich vijf getoogde paneelvelden waarvan er twee ingevuld zijn met een zoldervenster. De uitbouw links van de hoofdbouw heeft uiterst rechts een venster met een stalen invulling. Het geveldeel links hiervan springt naar voren en is links voorzien van een venster met een gepleisterde lekdorpel, een tweeruits stolpraam en een enkelruits bovenlicht. Rechts hiervan bevindt zich een ingang met een hardstenen onderdorpel en dito neuten alsmede een paneeldeur. Het interieur bevat een groot aantal authentieke elementen. Er zijn paneeldeuren binnen profiellijsten die, binnen de gang, voorzien zijn van grijsmarmeren neuten. Diverse ingangen hebben witmarmeren onderdorpels. Er zijn verschillende stucplafonds. Een klein aantal vensters is voorzien van gepaneelde binnenluiken. De gang heeft wit- en zwartmarmeren vloeren in ruitpatronen. Het houten trappenhuis is vereenvoudigd in Delftse Schoolstijl. De gang bevat een stucplafond met een middenrozet waarbinnen twee vrouwenfiguren verbeeld zijn in een schelp. Bij de overgang naar de artsenpraktijkruimte bevindt zich een enkelruits tochtdeur met een geëtste ruit met siermotieven. De rechter achterkamer (oorspronkelijk eetkamer) is uitgevoerd in neorenaissance stijl en voorzien van een stucplafond met middenrozet, decoratieve hoekzwikken, sier- en kooflijsten. De kamer bevat een zwartmarmeren schoorsteenmantel met grijsgeaderde detaillering en een authentieke koperen kachel met sierelementen. Onder de kachel is een tegelvloertje met perspectivische kubuspatronen. Er zijn voorts houten paneellambrizeringen met cirkelmotieven en diamantkoppen. Dezelfde details komen terug in de houten gordijnkast boven de tuiningang, de omlijsting van de binnendeuren en de decoratie van de vaste buffetkast. De ingangen hebben paneeldeuren en klassieke lijsten met een hoofdgestel. Ze bevatten een authentiek metalen sluitwerk in neorenaissance. De wanden zijn voorzien van paneelverdeling. Binnen de wand die aan de keuken grenst is een houten doorgeefluik met decoratie. De vloer bestaat uit een houten parket met intarsialijsten. Binnen de voormalige voorkamer aan de rechterzijde van het pand bevindt zich een zwartmarmeren schoorsteenmantel met roodmarmeren detaillering waaronder twee flankerende zuilen. De haard is voorzien van, siertegels en heeft een dito vloertje. De linker achterkamer heeft een stucplafond met middenrozet en hoekdetails alsmede vakkenverdeling en kooflijsten. De kamer is voorzien van een later gerealiseerde brede schoorsteenmantel die gemetseld is in Delftse Schoolstijl. Op de verdieping heeft de linker voorkamer een stucplafond met middenrozet en vakkenverdeling alsmede authentieke polychromie in goud en wit (acanthuskrullen). De ingang bevat een paneeldeur die aan de binnenzijde beschilderd is in dezelfde kleurstelling als het plafond en voorzien is van Empire-motieven. De authentieke zolderkap is samengesteld uit drie spitsbooglaminaatspanten. De kelder heeft een tongewelf. In de bijkeuken staat een oude wasoven met wasbakken. Er is een authentieke tegelvloer. Het pand is gelegen binnen een ruim terrein met aan de voor- en achterzijde een siertuin. Binnen de achtertuin staat een gecementeerde tuinvaas op dito sokkel. In de tuin zijn diverse karakteristieke groenelementen: een plataan, een beuk en diverse heesters waaronder taxus en hulst. De voortuin bevat twee platanen en wordt afgesloten door een smeedijzeren sierhek op hardstenen voetmuren dat voortgezet wordt langs een deel van de linker- en rechterzijde van het voorterrein. Het hekwerk heeft diverse siermotieven waaronder deels getordeerde spijlen met puntvormige uiteinden. De hekken worden regelmatig afgewisseld door gietijzeren sierposten met een bolvormige bekroning. Centraal bevindt zich een dubbel draaihek dat ingeklemd is tussen hardstenen sierposten met een bolvormige bekroning. Het hekwerk bevat voorts een enkelvoudig draaihek en een tweede dubbel draaihek, deze zijn ingeklemd tussen gietijzeren sierposten.
Waardering.
Het object, herenhuis met tuin en hekwerk, is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde door de vroegere relatie van het pand met de familie Mastboom die het huis liet bouwen. Deze familie heeft een grote rol gespeeld binnen de historie van Oud-Gastel. Hetzelfde geldt voor de latere bewoner dr. Dautzenberg die in het pand een huisartsenpraktijk dreef. Het object heeft architectuurhistorische waarde vanwege de esthetische, kwaliteiten van het ontwerp en de detaillering, het bijzondere materiaalgebruik alsmede de samenhang tussen de gaaf gebleven hoofdvorm en rijke interieurelementen uit de bouwtijd alsmede een rijk vormgegeven sierhekwerk. Van een bijzonder karakter is het feit dat binnen het interieur de voormalige eetkamer grotendeels ongewijzigd bewaard gebleven is waardoor deze een goed voorbeeld vormt van de binnenhuisontwikkelingen binnen de tweede helft van de 19de eeuw. Het object heeft ensemblewaarden wegens de situering, een karakteristiek onderdeel vormende van de historische bebouwing aan de,Kerkstraat te Oud-Gastel en vanwege de beeldbepalende ligging binnen een terrein dat bepaald wordt door siertuinen met drie monumentale platanen, één dito beuk en een siervaas. Het terrein is voorts voorzien van een omheining met een monumentaal en rijk uitgevoerd hekwerk met diverse draaihekken en sierposten. Het object heeft gaafheids- en herkenbaarheidswaarde, daar het van belang is vanwege de kwaliteit van de samenstellende onderdelen, bestaande uit een villa met siertuinen, monumentaal geboomte en dito hekwerk.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
A two-storey MANSION located on the east side of Kerkstraat within the built-up area of Oud-Gastel. The property is situated within an extensive grounds with ornamental gardens at the front and rear. The building was constructed in 1863 and is executed in Eclectic style. The foundation stone was laid by G.F.J. Mastboom. The notable Mastboom family played a very significant role in Oud-Gastel. As early as 1774 the brewing family had established itself from Wouw to Oud-Gastel. It would provide various mayors for this place (the last mayor Mastboom died around the middle of the twentieth century). In the property on Kerkstraat lived a family member with his young wife Van de Veken. This Mastboom was a cloth manufacturer. After his death his widow married the physician dr. P.J.W. Dautzenberg. The medical practice attached to the property was continued to the present day. Mevrouw Dautzenberg died as a widow on 14 May 1937 after which the public sale of the house with its appurtenances took place. The villa has undergone some modifications over time. The left back room was modernised, probably in the late 1930s, and received a wider window. A part of the hallway was added to this room and provided with a new garden entrance. The new facade openings were filled with steel frames and sashes. Several other rooms were likewise altered. Within the authentic windows some panes have been renewed. On the rear side the original veranda composed of iron and glass was replaced by a modern one. On the left a modern extension adjoins the property. As a result of the construction of an adjoining property on the right side, a part of the garden fence was removed (this is now located at Vierschaarstraat 7).
Description.
The villa has a principally rectangular ground plan. On the left side there is a modern single-storey annex with a flat roof. On the right is a historic extension, likewise single-storey and provided with a sloped hipped roof that connects to the main building. The main building has two storeys and a sloped hipped roof. The roofs are covered with grey diamond-shaped tiles. The facades are plastered and within the front facade provided with a hard stone plinth. The remaining facades have plastered plinths. At the top the front facade is finished with a plastered main cornice with ditto consoles and panel division. The cornice is executed in wood. The architrave is provided with restrained plastered ornamental elements. The remaining facades have a comparable main cornice but without consoles and, within the side facades, without panel division. The windows within the front facade have rounded upper corners and are provided with plastered moulded profiles with rounded upper corners and hooding. Other windows are rectangular and contain plastered moulded profiles (within the rear facade with hooding). Drip mouldings are executed in hard stone. At the bottom of the windows within the first storey of the front facade is a plastered panel field. The drip mouldings of the windows within the second storey in the same facade are provided at the bottom with plastered ornamental motifs. The windows contain a two-pane bottom-hung sash window (below) and a four-pane bottom-hung sash window (above). The fanlights are single-pane and contain quarter-round corner ornaments as well as a half-moon shape within the extension of the window pivot. A large number of windows are provided with wooden storm windows and ditto fanlights. The front facade is symmetrically arranged and has along its entire length a stoep with pressed tiles and hard stone lists. This is continued in the garden path that connects the main entrance with the street. The main entrance is located centrally within the facade and is provided with a hard stone stoep with two steps and wrought-iron ornamental grilles. The entrance contains a hard stone step edge and has a double panel door with profiled veneer and single-pane fanlight. Around the entrance is an identical moulding as with the windows. Furthermore the entrance is provided with a glass canopy with wrought-iron ornamental consoles. To the right of the entrance is a hard stone facade stone with the notation: FIRST STONE. On the left is a second facade stone, of white marble within a hard stone list. On it is noted: 4-3 1863/G.F.J. MASTBOOM/OLD 10 YEARS. On either side of the entrance there are two windows each. The second storey has a series of five windows. Against the right corner of the facade a wrought-iron lantern is attached. On the right side facade closes on the right a single-storey extension with sloped hipped roof. In the angle of this extension and the main building is a single-storey extension whose upper part functions as a balcony. The facade of this extension facing the street contains a window with a two-pane bottom-hung sash window. The balcony is accessible via an entrance with a double single-pane door. To the right of this is a stairwell window with renewed infill. The single-storey extension with sloped hipped roof has in the facade facing the street an entrance with a Delft School door, a single-pane fanlight and a glass canopy with wrought-iron ornamental work. The entrance is accessible via a stoep with a plastered cheek. To the right of the entrance is a window with a two-pane bottom-hung sash window. The right side facade of the extension is cemented and provided with a window with a two-pane bottom-hung sash window. The left side facade of the main building is blind with the exception of a modern window located at the lower right in the facade. Against the left part of the first storey there is a modern extension with garages. The rear facade has on the right within the first storey a wide window with a steel infill consisting of four single-pane windows and four ditto fanlights filled with leaded glass. Within the middle axis of the facade is a garden entrance with a double steel, single-pane door. Both facade openings were realised later. At the far left is an authentic garden entrance with a double single-pane sash door and a two-pane fanlight filled with leaded glass. The entrance is moreover provided with a double single-pane storm door. On the first storey closes along the entire length a renewed veranda. The second storey contains a series of five windows. Within the main cornice that finishes the facade are five arched panel fields of which two are filled with an attic window. The extension on the left of the main building has at the far right a window with a steel infill. The facade section to the left of this projects forward and on the left is provided with a window with a plastered drip moulding, a two-pane bottom-hung sash window and a single-pane fanlight. To the right of this is an entrance with a hard stone threshold and ditto jambs as well as a panel door. The interior contains a large number of authentic elements. There are panel doors within moulded profiles which, within the hallway, are provided with grey marble jambs. Various entrances have white marble thresholds. There are various stucco ceilings. A small number of windows are provided with panelled interior shutters. The hallway has white and black marble floors in diamond patterns. The wooden staircase is simplified in Delft School style. The hallway contains a stucco ceiling with a central rosette within which two female figures are depicted in a shell. At the transition to the medical practice space is a single-pane draught door with an etched pane with ornamental motifs. The right back room (originally dining room) is executed in neo-Renaissance style and provided with a stucco ceiling with central rosette, decorative corner spandrels, ornamental and cornice lists. The room contains a black marble fireplace mantel with grey-veined detailing and an authentic copper stove with ornamental elements. Below the stove is a floor tile with perspective cube patterns. There are furthermore wooden panel wainscotings with circle motifs and diamond heads. The same details recur in the wooden curtain cupboard above the garden entrance, the framing of the interior doors and the decoration of the fixed buffet cabinet. The entrances have panel doors and classical lists with a main cornice. They contain authentic metal hardware in neo-Renaissance. The walls are provided with panel division. Within the wall that borders the kitchen is a wooden pass-through with decoration. The floor consists of wooden parquet with inlay lists. Within the former front room on the right side of the property is a black marble fireplace mantel with red marble detailing with two flanking columns. The hearth is provided with ornamental tiles and has a ditto floor tile. The left back room has a stucco ceiling with central rosette and corner details as well as panel division and cornice lists. The room is provided with a later realised broad fireplace mantel that is laid in Delft School style. On the first floor the left front room has a stucco ceiling with central rosette and panel division as well as authentic polychrome in gold and white (acanthus scrolls). The entrance contains a panel door which is decorated on the inside in the same colouring as the ceiling and provided with Empire motifs. The authentic roof truss is composed of three pointed-arch laminated rafters. The basement has a barrel vault. In the scullery stands an old wash oven with wash basins. There is an authentic tile floor. The property is situated within extensive grounds with ornamental gardens at the front and rear. Within the back garden stands a cemented garden vase on ditto base. In the garden are various characteristic green elements: a plane tree, a beech and various shrubs including yew and holly. The front garden contains two plane trees and is enclosed by a wrought-iron ornamental fence on hard stone foot walls which is continued along part of the left and right side of the front grounds. The fencing has various ornamental motifs including partly twisted balusters with pointed ends. The gates are regularly alternated by cast-iron ornamental posts with a spherical top. Centrally is a double swing gate that is wedged between hard stone ornamental posts with a spherical top. The fencing furthermore contains a single swing gate and a second double swing gate, these are wedged between cast-iron ornamental posts.
Assessment.
The object, mansion with garden and fencing, is of general importance. It has cultural-historical value through the former relationship of the property with the Mastboom family who had the house built. This family played a major role within the history of Oud-Gastel. The same applies to the later resident dr. Dautzenberg who ran a medical practice in the property. The object has architectural-historical value due to the aesthetic qualities of the design and detailing, the particular material use as well as the coherence between the well-preserved main form and rich interior elements from the construction period as well as a richly designed ornamental fence. Of particular character is the fact that within the interior the former dining room has been largely preserved unchanged whereby it forms a good example of interior developments within the second half of the 19th century. The object has ensemble values because of its situation, forming a characteristic component of the historic building along Kerkstraat at Oud-Gastel and because of the image-determining location within grounds that is characterised by ornamental gardens with three monumental plane trees, one ditto beech and an ornamental vase. The grounds are furthermore provided with an enclosure with a monumental and richly executed fence with various swing gates and ornamental posts. The object has integrity and recognisability value, as it is of importance because of the quality of the constituent components, consisting of a villa with ornamental gardens, monumental trees and ditto fencing.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kerkstraat 6Woonhuisunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Kerkstraat 3Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk, Kerkstraat 3Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Gedenkteken(D6), Markt Oud Gastel (Halderberge 30)Gedenktekenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.