Rijksmonumentenregister · Netherlands
Mariakerk
Vught, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1933 - 1934
- Address
- Mariaplein 9, 5261 BL Vught
- Place
- Vught
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.66583, 5.29388
- Part of complex
- 521313
- Monument number
- 521314
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De Rooms-katholieke KERK Maria Middelares aller Genaden is gelegen op de zuidoostelijke hoek van het Mariaplein. De kerk, die een centrale plaats in het complex inneemt, werd in 1933-1934 ontworpen door architect A.J. Kropholler, in opdracht van pastoor Houben. De in Traditionalistische stijl opgetrokken kerk is karakteristiek voor Krophollers vormentaal: het toont een voorkeur voor zware, massieve vormen en materialen, voor sobere, gesloten wandvlakken en een accentuering van de constructie. Ook is de kerk typerend voor de vernieuwing in de kerkelijke bouwkunst die Kropholler propageerde: het is een goed voorbeeld van de door Kropholler voorgestane 'christocentrische' kerkruimte: door de terughoudende vormgeving van het interieur, waarbij gestreefd werd naar een eenheid van vormen, afgestemd op de architectuur, wordt de aandacht van de gelovige gericht op het altaar. De façade van de kerk was opgezet als voorlopige oplossing en zou volgens het oorspronkelijke plan nog voorzien worden van een toren. Deze is echter nooit gerealiseerd. Op de noordoostelijke hoek is de kerk vastgebouwd aan de in 1953 naar ontwerp van Kropholler opgetrokken pastorie, welke buiten de bescherming valt.
Omschrijving
De kruiskerk is eenbeukig en heeft een driezijdige koorsluiting. Boven de viering een vrij lage vierkante lantaarntoren. De kerk heeft een zadeldak boven het schip, lessenaarsdaken boven de transeptarmen en een tentdak boven de lantaarntoren. De daken zijn gedekt met leien. De muren zijn opgetrokken in kloostermoppen, met natuurstenen elementen, zoals boogaanzetten en deklijsten. In de gevels overheersen grote, slechts hier en daar door vensters doorbroken muurvlakken, waardoor de kerk een sobere en vrij zware verschijningsvorm krijgt.
De voorlopig bedoelde voorgevel langs het Mariaplein heeft een -op een klein rozetvenster boven de ingang na - geheel gesloten muurvlak. De puntgevel wordt aan de bovenzijde afgesloten door een natuurstenen deklijst. De ingang bevindt zich in een laag portaal met zadeldak. Hierin een dubbele houten opgeklampte deur met zware ijzeren klampen. Rechts van de ingang een ingemetseld terracotta Mariareliëf.
In de noordgevel vinden we traveeën met drie gekoppelde lancetvensters met daartussen door bakstenen ezelsruggen afgedekte steunberen. Hiertussen uitgebouwde biechtstoelen. In de transeptarmen eveneens per twee of drie gekoppelde lancetvensters tussen steunberen. Aan de zuidzijde van het schip is in de oksel een doopkapel gebouwd. De vieringtoren heeft in de noordelijke en zuidelijke zijde vensterpartijen: deze bestaan uit drie gekoppelde lancetvensters in het midden, geflankeerd door per twee gekoppelde lancetvensters. De toren wordt afgesloten door een tentdak met een natuurstenen kruis. Hieromheen loopt een balustrade met zware, met natuurstenen dekstenen afgesloten hoekpilasters. De koorabsis, die is voorzien van een soort omgang, is in elke zijde van de sluiting voorzien van per twee gekoppelde lancetboogvormige openingen met tufstenen deelzuiltjes.
Het inwendige van de kerk, dat zeer gaaf bewaard is gebleven, toont schoon metselwerk, met tufstenen boogaanzetten, consoles etc. en een hardstenen plint. Het schip van de kerk heeft een open houten kap rustend op massieve tufstenen consoles. In de vieringtoren een houten balkenplafond. Schip en koor worden afgescheiden door een lancetboogvormige triomfboog, waarboven een rond tegeltableau met een voorstelling van een gekroonde Maria met kind is afgebeeld. De triomfboog heeft aan weerszijde lage lancetboogvormige doorgangen naar de transeptarmen. In beide lange wanden van het schip zijn, nabij het transept, biechtstoelen aangebracht, die naar het schip toe geopend zijn door twee lancetbogen met een tufstenen tussenzuil. Boven de korte westelijke wand van het schip is een houten koortribune aangebracht, met daarboven aan weerszijden twee kleinere orgeltribunes.
Een groot deel van het meubilair van de kerk, zoals het hoogaltaar, de sedilia, het doopvont en de zware kroonluchter in het schip, is door Kropholler ontworpen. Verder zijn in het interieur onder meer van belang: het kruisbeeld in het koor van Grips, aan weerszijden van de triomfboog een Mariabeeld en een Christusbeeld van Van Bokhoven en Jonkers uit 's-Hertogenbosch, in zandsteen uitgevoerde kruiswegstaties van Mari Andriessen (1934) en gobelins naar ontwerp van Dom van der Mey (1937) in de lantaarn.
Waardering
De R.K. kerk Maria Middelares aller Genaden is van algemeen belang. De kerk bezit cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling. De kerk bezit architectuurhistorische waarde door de plaats die zij inneemt binnen het oeuvre van de architect A.J. Kropholler, die een belangrijke rol speelde in de vernieuwing van de kerkelijke bouwkunst. De kerk bezit ensemblewaarde als essentieel onderdeel van een groter geheel, namelijk het in opdracht van pastoor Eras opgetrokken complex rondom het Mariaplein, dat cultuurhistorisch van nationaal belang is. De kerk is tot slot van belang vanwege gaafheid van in- en exterieur en vormt als compleet bewaarde kerk een zeldzaam voorbeeld van Krophollers werk.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Roman Catholic CHURCH Maria Middelares aller Genaden is located on the southeastern corner of the Mariaplein. The church, which occupies a central place in the complex, was designed in 1933-1934 by architect A.J. Kropholler, on commission from pastor Houben. The church, constructed in Traditionalist style, is characteristic of Kropholler's formal language: it displays a preference for heavy, massive forms and materials, for austere, closed wall surfaces and an accentuation of the construction. The church is also typical of the renewal in ecclesiastical architecture that Kropholler promoted: it is a good example of the 'Christocentric' church space advocated by Kropholler: through the restrained formal design of the interior, whereby unity of forms was aimed at, attuned to the architecture, the attention of the believer is directed towards the altar. The façade of the church was set up as a provisional solution and according to the original plan was still to be provided with a tower. However, this was never realized. On the northeastern corner, the church is built against the rectory constructed in 1953 after a design by Kropholler, which falls outside the protection.
Description
The cruciform church has a single nave and a three-sided choir closure. Above the crossing a rather low square lantern tower. The church has a gabled roof over the nave, lean-to roofs over the transept arms and a pyramidal roof over the lantern tower. The roofs are covered with slate. The walls are constructed in monastic brick, with natural stone elements, such as arch springing and cornice stones. In the façades large wall surfaces predominate, interrupted here and there only by windows, which gives the church a austere and rather heavy appearance.
The provisional front façade along the Mariaplein has an entirely closed wall surface, apart from a small rose window above the entrance. The pointed gable is closed at the top by a natural stone cornice stone. The entrance is situated in a low portico with a gabled roof. In it a double wooden clasped door with heavy iron clasps. To the right of the entrance an embedded terracotta Mary relief.
In the north façade we find bays with three coupled lancet windows with brick saddle-backed buttresses covered between them. Confessional boxes built out between these. In the transept arms likewise two or three coupled lancet windows between buttresses. On the south side of the nave, a baptistery chapel is built in the angle. The crossing tower has window sections on the northern and southern sides: these consist of three coupled lancet windows in the middle, flanked by two coupled lancet windows each. The tower is closed by a pyramidal roof with a natural stone cross. Around it runs a balustrade with heavy corner pilasters closed with natural stone cornice stones. The choir apse, which is provided with a kind of ambulatory, is provided on each side of the closure with two coupled lancet arch-shaped openings with tufa stone engaged columns.
The interior of the church, which has been preserved in very good condition, shows fine brickwork, with tufa stone arch springing, consoles etc. and a sandstone plinth. The nave of the church has an open wooden roof truss structure resting on massive tufa stone consoles. In the crossing tower a wooden beam ceiling. Nave and choir are separated by a lancet arch-shaped triumphal arch, above which a round tile tableau depicting a crowned Mary with child is displayed. The triumphal arch has on either side low lancet arch-shaped passages to the transept arms. In both long walls of the nave, near the transept, confessional boxes are installed, which are opened towards the nave by two lancet arches with a tufa stone engaged column. Above the short western wall of the nave a wooden choir gallery is installed, with above it on either side two smaller organ galleries.
A large part of the furnishings of the church, such as the high altar, the sedilia, the baptismal font and the heavy chandelier in the nave, was designed by Kropholler. Furthermore, in the interior are also of importance: the crucifix in the choir by Grips, on either side of the triumphal arch a Mary figure and a Christ figure by Van Bokhoven and Jonkers from 's-Hertogenbosch, sandstone Stations of the Cross by Mari Andriessen (1934) and tapestries designed by Dom van der Mey (1937) in the lantern.
Valuation
The R.C. church Maria Middelares aller Genaden is of general interest. The church possesses cultural-historical value as a particular expression of a spiritual development. The church possesses architectural-historical value through the place it occupies within the oeuvre of architect A.J. Kropholler, who played an important role in the renewal of ecclesiastical architecture. The church possesses ensemble value as an essential component of a larger whole, namely the complex built on commission of pastor Eras around the Mariaplein, which is of national cultural-historical importance. The church is finally of importance because of the good condition of interior and exterior and, as a completely preserved church, forms a rare example of Kropholler's work.
Nearby in the register
- Complex MariapleinWoonhuisunder 1 mi
- Complex MariapleinKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Complex MariapleinWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Taalstraat 53Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.