Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bedieningsmechanisme, Dongensekanaaldijk bij 7 b Tilburg
Tilburg, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bedieningsgebouw
- Function
- Bedieningsmechanisme
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1917
- Address
- Dongensekanaaldijk bij 7 b Tilburg
- Place
- Tilburg
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.58209, 5.03424
- Part of complex
- 521044
- Monument number
- 521045
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "50 Breda" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De SLUIS (Sluis III) werd in 1917 gebouwd. Aangezien het verval ten westen van Tilburg groot was werd hier, evenals bij Sluis I te Oosterhout, gekozen voor de bouw van een gekoppelde tweetraps bajonetsluis. Hoewel de ontwikkeling van elektromotoren nog gaande was werden alle sluizen in het Wilhelminakanaal voorzien van dergelijke motoren voor de bediening van de sluizen en de omloopriolen. De bediening werd geregeld vanuit het bedieningshuis dat steeds centraal naast de sluis is opgesteld.
Omschrijving
De schutsluis bestaat uit twee gekoppelde bajonetsluizen met boven-, beneden- en tussenhoofd. Om het grote verval, zoals dat ten westen van Tilburg in het Wilhelminakanaal optreedt, te overbruggen werd de sluis als tweetrapssluis uitgevoerd. De grotendeels in baksteen opgetrokken sluishoofden zijn alle voorzien van granieten slagstijlen in blokverband. Ook de hoeken van de deurkassen zijn in graniet uitgevoerd. Aan de ingangszijden zijn de hoofden bovendien voorzien van granieten dekzerken. De overige delen van de sluishoofden zijn voorzien van gietstalen aanslagstijlen. In alle sluishoofden bevinden zich gemetselde sponningen voor de schotbalkkering, aan de zijden van de benedenpanden dubbel, aan de zijde van de bovenpanden enkel. Tussen de dubbele sponningen bevinden zich stalen haalkommen met haalpennen. De sluishoofden zijn alle voorzien van houten puntdeuren (vernieuwd 1961-1962) waarvoor in de hoofden deurkassen zijn uitgespaard. Op de deuren een loopbrug met schuingeplaatste reling. De deuren zijn voorzien van gietstalen halsbeugels die middels stangen zijn verbonden met door elektromotoren aangedreven panamawielen. Deze panamawielen bevinden zich in de trottoirs langs de schutkolken. De kassen waarin de wielen zich bevinden zijn afgesloten door stalen luiken.
In het sluishoofd van het benedenpand zijn aan weerszijden van de sluismond twee hardstenen aangebracht met in reliëf de opschriften 'ANNO' en '1917'. De schutkolkwanden zijn gemetseld met basaltblokken en hebben ingebogen hoeken. In de wanden zijn op twee niveaus gietstalen haalkomen met haalpennen aangebracht. Ook bevinden zich aan beide zijden van de schutkolk stalen ladders welke zijn ingelaten in de kolkwand. De kassen van de ladders zijn voorzien van gietstalen lijsten. In de wanden bevinden zich eveneens boven elkaar geplaatste smalle stalen deuren in granieten kozijnen. Het betreft hier waarschijnlijk kabelgoten. Aan de bovenzijde zijn de schutwanden voorzien van betonnen dekzerken met gietstalen aanslagstijlen. Langs de schutkolken liggen betegelde trottoirs welke vanwege het niveauverschil zijn verbonden middels granieten trappen. In de trottoirs is een groot aantal vaste bolders geplaatst.
Bij elk sluishoofd bevindt zich een van een verticale draaias voorziene bolder welke door middel van een elektromotor kan worden aangedreven. Het vullen en ledigen van de schutkolken voltrekt zich via omloopriolen die in de gemetselde sluiswanden zijn aangebracht: deze zijn af te sluiten met behulp van elektrisch bediende cilinderschuiven. Bij de hierboven beschreven draaibare bolders bevinden zich ook cirkelvormige stalen afdekplaten voor de plaatstalen kokers waarin de electrisch bediende cilinderschuiven zijn geplaatst waarmee de omloopriolen worden bediend. Voor de hoofden is de kanaalmond verbreed en bekleed met basaltblokken. Voor de ingang van de sluis zijn remmingswerken en meerstoelen geplaatst. Bij het benedenhoofd bevindt zich in de kanaaldijk aan de noordzijde het betonnen inlaathoofd van het schakelstation (zie onderdeel 3 voor een nadere beschrijving).
Waardering
De sluis is van algemeen belang. Cultuurhistorische waarden: het object is van belang als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische en technologische ontwikkeling.
Ensemblewaarden en gaafheid: het object is mede en vooral van belang vanwege de nog gave, oorspronkelijke staat waarin het verkeert, mede gezien de samenhang met de andere eveneens nog oorspronkelijke onderdelen van het complex. Het vormt hiermee het laatste gave voorbeeld van dit type sluizencomplex dat dateert uit de periode waarin het Wilhelminakanaal werd aangelegd.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The LOCK (Lock III) was built in 1917. Since the gradient west of Tilburg was considerable, a coupled two-stage bayonet lock was chosen here, as was also the case with Lock I at Oosterhout. Although the development of electric motors was still ongoing, all locks in the Wilhelmina Canal were provided with such motors for the operation of the locks and the circulation channels. Operation was controlled from the control house, which was always positioned centrally next to the lock.
Description
The navigation lock consists of two coupled bayonet locks with upper, lower and intermediate gates. To bridge the large gradient, such as occurs west of Tilburg in the Wilhelmina Canal, the lock was designed as a two-stage lock. The lock gates, constructed largely in brickwork, are all provided with granite striking posts in block bond. The corners of the gate recesses are also executed in granite. On the entrance sides the gates are furthermore provided with granite coping stones. The remaining parts of the lock gates are provided with cast steel striking posts. In all lock gates there are mortared recesses for the removable stop plank closure, double-sided at the lower gate ends, single-sided at the upper gate ends. Between the double recesses are steel hauling pockets with hauling pins. The lock gates are all provided with wooden leaf gates (renewed 1961-1962) for which gate recesses are cut in the gates. On the gates a catwalk with obliquely placed railing. The gates are provided with cast steel yoke brackets connected by rods to panama wheels driven by electric motors. These panama wheels are located in the pavement along the lock chamber. The recesses in which the wheels are located are closed by steel shutters.
In the lock gate of the lower end, two hardstone blocks are placed on either side of the lock opening with the inscriptions 'ANNO' and '1917' in relief. The lock chamber walls are constructed with basalt blocks and have curved corners. Cast steel hauling pockets with hauling pins are installed in the walls at two levels. Steel ladders are also located on both sides of the lock chamber, which are set into the lock wall. The recesses of the ladders are provided with cast steel mouldings. Narrow steel doors in granite frames are also positioned one above the other in the walls. These are probably cable gutters. At the top the lock walls are provided with concrete coping stones with cast steel striking posts. Tiled pavements run along the lock chambers, which are connected by means of granite steps due to the level difference. A large number of fixed bollards are placed in the pavements.
At each lock gate there is a bollard provided with a vertical rotating shaft which can be driven by means of an electric motor. The filling and emptying of the lock chambers takes place via circulation channels which are built into the mortared lock walls: these can be closed using electrically operated cylinder valves. At the rotating bollards described above there are also circular steel cover plates for the sheet steel pipes in which the electrically operated cylinder valves are placed to control the circulation channels. In front of the gates the canal opening has been widened and lined with basalt blocks. Fender works and mooring bollards are placed in front of the lock entrance. At the lower gate, in the canal embankment on the north side, is the concrete inlet head of the switchhouse (see component 3 for a further description).
Valuation
The lock is of general interest. Cultural-historical values: the object is significant as a remarkable expression of a socio-economic and technological development.
Ensemble values and integrity: the object is particularly significant because of the intact, original condition in which it remains, also considering the coherence with the other equally original components of the complex. It thus forms the last intact example of this type of lock complex dating from the period when the Wilhelmina Canal was constructed.
Nearby in the register
- Sluizencomplex DongensekanaaldijkBedieningsgebouwunder 1 mi
- Sluizencomplex DongensekanaaldijkDienstwoningunder 1 mi
- Sluizencomplex DongensekanaaldijkWaterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Sluizencomplex DongensekanaaldijkIndustrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.