Rijksmonumentenregister · Netherlands
Villa Elsa
Oude Pekela, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1906
- Address
- Feiko Clockstraat 31, 9665 BB Oude Pekela (Pekela 20)
- Place
- Oude Pekela
- Municipality
- Pekela
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.11020, 7.02214
- Monument number
- 520992
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Composite: 203. Bunde. (Germany)" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
VILLA, genaamd Villa Elsa, gebouwd in 1906 in opdracht van W. Dethmers sr. (handelaar) in een Overgangsarchitectuur waarin Art Nouveau elementen zijn te herkennen. In de jaren twintig werd de indeling van het interieur deels gewijzigd, werd in de bovenlichten deels nieuw glas-in-lood geplaatst en kreeg de hal een nieuwe bordestrap. Ook zijn in de loop der tijd van enkele dubbele balkondeuren één deur gemaakt. De garage annex berging (1985) met carport (1992) gelegen aan de linkerzijde van de woning komen wegens te geringe ouderdom niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking.
De villa is prominent gelegen op een ruim rechthoekig perceel aan het lint langs het Pekeler Hoofddiep op de hoek van de F. Clockstraat en de Winschoterweg. Het perceel wordt van de openbare weg gescheiden door een eenvoudige uit omstreeks 1906 stammende ERFAFSCHEIDING die bestaat uit een laag bruinbakstenen muurtje afgedekt met ezelsrug. De entree aan de oostzijde wordt gemarkeerd door twee vierkante gemetselde pijlers afgedekt met natuursteen, in de gevelsteen in de linker pijler `Villa' en in de rechter `Elsa'; tussen de pijlers een tweedelig ijzeren hekwerk met Art Nouveau-motieven; aan de zuidzijde niet-originele pijlers.
Omschrijving
De deels één, deels twee verdiepingen hoge, geheel onderkelderde VILLA op nagenoeg rechthoekige plattegrond is opgetrokken in een bruine bezande steen op een gepleisterd trasraam met blokmotief en wordt gedekt door een samengestelde kap waarop oranje geglazuurde kruispannen; hoge gemetselde schoorsteen met banden aan de achterzijde; overkragende houten goot op klossen; restant crête van keramiek; drie pirons van keramiek; strakke houten windveren; gepleisterde gevelbanden; fries van bruine baksteen en gele verblendsteen. De gevels worden geleed door H-vensters met gekleurd glas-in-lood in de bovenlichten; op de begane grond H-vensters en samengestelde driedelige H-vensters onder een segmentboog van bruine baksteen en gele verblendsteen met sluit- en aanzetstenen van kalkzandsteen waaronder een boogtrommel met geometrisch patroon van bruine baksteen en gele verblendsteen, onder de vensterbanken van oranje geglazuurde profielsteen een gemetseld vlak met decoraties van bruine baksteen en gele verblendsteen; op de eerste verdieping H-vensters onder een rollaag van bruine baksteen en gele verblendsteen, onder de vensters een rollaag van gele verblendsteen.
De entree bevindt zich in het centrale rechthoekige volume van de voorgevel (oostzijde) dat wordt beëindigd met een houten ingesnoerde torenspits bekleed met leien, bekroond met een decoratieve ijzeren windwijzer; gootlijst bekleed met leisteen. De entree bestaat uit een houten paneeldeur met Art Nouveau decoratie waarin een ijzeren paneel en glas met dichtgezet bovenlicht (gekleurd glas-in-lood nog wel aanwezig) en vierruits zijlichten onder één segmentboog; acht treden hoge hardstenen stoep met aan weerszijden een decoratieve pijler en een geklonken ijzeren hekwerk. Boven de entree een H-venster. Aan de rechterzijde van het rechthoekige volume een rond venster met decoratieve roedenverdeling en rondom een rollaag van gele verblendsteen. In de risalerende topgevel met wolfeind aan de linkerzijde van de entree een halfronde erker opgetrokken in gele verblendsteen onder plat dak waarin vijf smalle H-vensters; in het trasraam drie keldervensters. Boven de erker een halfrond balkon met ijzeren balustrade waarachter een niet-originele balkondeur (oorspronkelijk twee houten paneeldeuren waarin glas) met samengesteld driedelig H-venster; aan weerszijden en in de top decoratief metselwerk van gele verblendsteen en bruine baksteen, waarin de naam Elsa onder een halfronde boog. Aan de rechterzijde van dit risalerende geveldeel twee H-vensters. In het terugspringende één verdieping hoge geveldeel aan de rechterzijde van de entree een samengesteld driedelig H-venster waaronder twee keldervensters.
In de risalerende topgevel met wolfeind aan de linkerzijde van de zuidgevel een samengesteld driedelig H-venster waaronder een driedelig keldervenster en waarboven een samengesteld driedelig H-venster; in de top een getoogd H-venster met zijlichten onder één segmentboog. Aan de rechterzijde van het risaliet een H-venster waaronder een keldervenster en waarboven een H-venster met balkondeur met bovenlicht (niet-origineel). Voor het rechter geveldeel van de zuidgevel bevindt zich een één bouwlaag hoog plat volume waarin een samengesteld driedelig H-venster waaronder drie keldervensters en een entree in halfronde portiek. De entree bestaat uit een houten paneeldeur met Art Nouveau decoratie waarin een ijzeren paneel en glas met bovenlicht waarin gekleurd glas-in-lood; acht treden hoge hardstenen stoep met aan de linkerzijde een geklonken ijzeren balustrade; vloer van granito in vaasvorm; links van de entree een smal dichtgezet H-venster en een hardstenen brievenbus; rechts van de entree een gevelsteen waarin `W. Dethmers A. Meijwes juli 1906'. De portiek wordt gedragen door een vierkante pijler van oranje geglazuurde profielsteen met gepleisterde basis en kapiteel. Boven het platte volume een balkon met ijzeren balustrade waarachter twee niet-originele balkondeuren (oorspronkelijk twee dubbele houten paneeldeuren waarin glas) met bovenlicht. Aan de rechterzijde van het platte volume een samengesteld driedelig H-venster waaronder een keldervenster en een nis en waarboven een H-venster.
In het platte volume aan de linkerzijde van de achtergevel (westzijde) een samengesteld driedelig H-venster waaronder twee nissen. Op het platte volume een houten balustrade. Rechts van het platte volume een erker op rechthoekige plattegrond met afgeschuinde hoek onder afgeknot schilddak; vijf H-vensters waaronder twee keldervensters en een inpandige niet-originele kelderdeur waarvoor een vier treden hoge gemetselde stoep met hardstenen omlijsting met aan de linkerzijde een keldervenster. Boven de erker een balkon met houten balustrade waarachter twee dubbele houten balkondeuren waarin glas met bovenlicht, een hoge schoorsteen, een niet-originele balkondeur (oorspronkelijk dubbele houten paneeldeuren waarin glas), een klein venster en een H-venster. Aan de rechterzijde van de erker een H-venster waaronder een keldervenster en waarboven een nis.
In de risalerende topgevel aan de linkerzijde van de noordgevel een driedelig H-venster waaronder een driedelig keldervenster; in de top een staand venster met aan weerszijden decoratief metselwerk van gele verblendsteen. Aan de rechterzijde van het risaliet een rechthoekige erker met afgeschuinde hoek onder afgeplat schilddak waarin vijf H-vensters waaronder vier keldervensters. Boven de erker een balkon met houten balustrade waarachter drie H-vensters. De dienstingang bevindt zich in het één verdieping hoge platte volume aan de rechterzijde van de noordgevel waarboven een balkon met houten balustrade. De entree in halfronde portiek bestaat uit een houten paneeldeur waarin een ijzeren paneel en glas met bovenlicht; zeven treden hoge hardstenen stoep met aan de rechterzijde een geklonken ijzeren leuning; vloer van granito. Links van de entree een staand venster waaronder een keldervenster. Rechts van de entree een samengesteld driedelig H-venster waaronder twee nissen.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: de houten paneeldeuren met houten omlijsting, de stucplafonds, de suitedeuren in de kamer rechts voor, in de hal de granito vloer, in de tochthal de geschilderde lambrizering met Art Nouveau motieven en de granito vloer met sterpatroon, in de keuken het balkenplafond.
Waardering
Villa met erfafscheiding van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een villa uit 1906 in de provincie Groningen in een Overgangsarchitectuur met Art Nouveau elementen
- vanwege de typerende vormgeving en zeer rijke detaillering
- vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van zowel exterieur als delen van het interieur
- vanwege de monumentale ligging op een hoek aan het lint langs het Pekeler Hoofddiep
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
VILLA, named Villa Elsa, built in 1906 on behalf of W. Dethmers sr. (merchant) in a Transitional architecture in which Art Nouveau elements can be recognized. In the nineteen-twenties the layout of the interior was partly altered, coloured glass windows were partly replaced in the fanlights and the hall received a new staircase. Also, over time some of the double balcony doors were converted to single doors. The garage annex storage (1985) with carport (1992) located on the left side of the dwelling do not qualify for national monument protection due to insufficient age.
The villa is prominently located on a spacious rectangular plot along the ribbon development beside the Pekeler Hoofddiep at the corner of the F. Clockstraat and the Winschoterweg. The plot is separated from the public road by a simple boundary fence dating from around 1906 which consists of a low red-brick wall topped with ridge tile. The entrance on the east side is marked by two square brick pillars topped with natural stone, with 'Villa' inscribed in the facing stone in the left pillar and 'Elsa' in the right pillar; between the pillars a two-part iron gate with Art Nouveau motifs; on the south side non-original pillars.
Description
The partly one, partly two-storey, fully basement villa on an almost rectangular plan is constructed in brown mortared brick on a plastered trasraam with block motif and is covered by a composite roof truss structure topped with orange glazed roof tiles; tall brick chimney with bands at the rear; overhanging wooden gutter on brackets; remaining ceramic crête; three ceramic ornaments; taut wooden wind braces; plastered facade bands; course of red brick and yellow facing brick. The facades are articulated by H-windows with coloured glass-in-lead in the fanlights; on the ground floor H-windows and composite three-part H-windows beneath a segmental arch of red brick and yellow facing brick with keystones and springers of calcium silicate brick, beneath the arch a voussoir with geometric pattern of red brick and yellow facing brick, below the window sills of orange glazed profiled brick a brick plane with decorations of red brick and yellow facing brick; on the first storey H-windows beneath a course of red brick and yellow facing brick, below the windows a course of yellow facing brick.
The entrance is located in the central rectangular volume of the front facade (east side) which is terminated with a wooden tapering spire clad in slate, crowned with a decorative iron weathervane; cornice lined with slate. The entrance consists of a wooden panelled door with Art Nouveau decoration incorporating an iron panel and glass with closed fanlight (coloured glass-in-lead still present) and four-pane side lights beneath a single segmental arch; eight steps high ashlar stoep with at either side a decorative pillar and riveted iron gate. Above the entrance an H-window. To the right of the rectangular volume a round window with decorative glazing bars and all around a course of yellow facing brick. In the projecting gable with half-hipped end on the left side of the entrance a semicircular bay constructed in yellow facing brick beneath a flat roof containing five narrow H-windows; in the trasraam three basement windows. Above the bay a semicircular balcony with iron balustrade behind which a non-original balcony door (originally two wooden panelled doors with glass) with composite three-part H-window; at either side and at the top decorative brickwork of yellow facing brick and red brick, in which the name Elsa beneath a semicircular arch. To the right of this projecting facade part two H-windows. In the recessed one-storey facade part to the right of the entrance a composite three-part H-window beneath two basement windows.
In the projecting gable with half-hipped end on the left side of the south facade a composite three-part H-window beneath a three-part basement window and above which a composite three-part H-window; at the top a arched H-window with side lights beneath a single segmental arch. To the right of the projection an H-window beneath a basement window and above which an H-window with balcony door with fanlight (non-original). In front of the right facade part of the south facade is a one-storey high flat volume containing a composite three-part H-window beneath three basement windows and an entrance in a semicircular portico. The entrance consists of a wooden panelled door with Art Nouveau decoration incorporating an iron panel and glass with fanlight containing coloured glass-in-lead; eight steps high ashlar stoep with on the left side a riveted iron balustrade; floor of granito in vase form; to the left of the entrance a narrow closed H-window and an ashlar letterbox; to the right of the entrance a facade stone inscribed 'W. Dethmers A. Meijwes juli 1906'. The portico is supported by a square pillar of orange glazed profiled brick with plastered base and capital. Above the flat volume a balcony with iron balustrade behind which two non-original balcony doors (originally two double wooden panelled doors with glass) with fanlight. To the right of the flat volume a composite three-part H-window beneath a basement window and a niche and above which an H-window.
In the flat volume on the left side of the rear facade (west side) a composite three-part H-window beneath two niches. On the flat volume a wooden balustrade. To the right of the flat volume a bay on rectangular plan with bevelled corner beneath a truncated hipped roof; five H-windows of which two basement windows and an internal non-original basement door in front of which a four steps high brick stoep with ashlar surround with on the left side a basement window. Above the bay a balcony with wooden balustrade behind which two double wooden balcony doors with glass with fanlight, a tall chimney, a non-original balcony door (originally double wooden panelled doors with glass), a small window and an H-window. To the right of the bay an H-window beneath a basement window and above which a niche.
In the projecting gable on the left side of the north facade a three-part H-window beneath a three-part basement window; at the top a tall window with at either side decorative brickwork of yellow facing brick. To the right of the projection a rectangular bay with bevelled corner beneath a truncated hipped roof containing five H-windows of which four basement windows. Above the bay a balcony with wooden balustrade behind which three H-windows. The service entrance is located in the one-storey flat volume to the right of the north facade above which a balcony with wooden balustrade. The entrance in semicircular portico consists of a wooden panelled door with an iron panel and glass with fanlight; seven steps high ashlar stoep with on the right side a riveted iron handrail; floor of granito. To the left of the entrance a tall window beneath a basement window. To the right of the entrance a composite three-part H-window beneath two niches.
In the INTERIOR are notably: the wooden panelled doors with wooden surrounds, the stucco ceilings, the suite doors in the front right room, in the hall the granito floor, in the entrance hall the painted wainscoting with Art Nouveau motifs and the granito floor with star pattern, in the kitchen the beam ceiling.
Valuation
Villa with boundary fence of general importance for its architectural and cultural-historical value:
- as an example of a villa from 1906 in the province of Groningen in a Transitional architecture with Art Nouveau elements
- for its characteristic design and very rich detailing
- for the fairly high degree of integrity of both exterior and parts of the interior
- for its monumental location at a corner along the ribbon development beside the Pekeler Hoofddiep
Nearby in the register
- Nutsbedrijf, Winschoterweg 12Industrieunder 1 mi
- UnionbrugBrugunder 1 mi
- LinaWoonhuisunder 1 mi
- Molen, Feiko Clockstraat 111 AIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.