Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nutsbedrijf, Hofplein 9
Vianen, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Nutsbedrijf
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1909
- Address
- Hofplein 9, 4132 VK Vianen (Vijfheerenlanden 26)
- Place
- Vianen
- Municipality
- Vijfheerenlanden
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.99553, 5.09017
- Part of complex
- 520861
- Monument number
- 520862
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1883 map "13. Vianen (1883)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De WATERTOREN behorend bij het watertorencomplex is gebouwd in 1909 naar een ontwerp van ingenieur Roelof Kuipers (Den Haag). Het betreft een 26.30 meter hoge watertoren met een betonskelet. De bouw van de toren is uitgevoerd door de N.V. Koninklijke Betonijzer-Maatschappij, v/h van Waning en Co. en heeft een betonnen vlakbodemreservoir met een inhoud van 100 m3. De in gewapend beton opgetrokken toren behoort tot de eerste betonnen watertorens in Nederland en is van het zelfde type als de iets later gebouwde toren van Rijswijk (1911). De in een Functionalistische bouwstijl opgetrokken toren van Vianen is de oudste watertoren voor de drinkwatervoorziening in Nederland met een open draagconstructie van gewapend beton.
Omschrijving
De in beton opgetrokken toren staat op een vierkante, eveneens betonnen onderbouw met plat dak, die als fitterswerkplaats annex schakelruimte fungeerde. Daaronder bevindt zich een kelder die als machinekamer was ingericht. De open torenschacht is achtzijdig met in het midden een ronde standpijp. Het octogonale onderste deel van het reservoir is voorzien van een omloop, het ronde bovenste deel heeft een kegeldak. De voormalige fitterswerkplaats is opgetrokken vanuit een vierkante plattegrond. Alle gevels worden verticaal geleed door twee van de acht benen van de torenschacht. De voorgevel (zuidzijde) bevat een boven een betonnen trap staande rondboogdeur. Hierboven bevindt zich het in reliëf uitgevoerde gemeentewapen van Vianen in een schild met kroon en de vermelding 'ANNO 1909'. De oostgevel bevat drie rechtgesloten vensters, de westgevel twee. De lagere achtergevel is nagenoeg blind uitgevoerd en bevat alleen een dubbele rechtgesloten deur onder het maaiveld. De ruimte voor de dubbele deur is als het ware een grote koekoek met rechtstandige betonnen wanden en schuine, met stoeptegels beklede taluds. De open constructie van de torenschacht is samengesteld uit acht standbenen, die door dwarsverbindingen (koppelbalken) met elkaar zijn verbonden. De stijfheid van de constructie wordt vergroot door deze vanuit de middelste verbindingskruisen met de ronde standpijp (met ijzeren ladder, en aan- en afvoerbuizen van het reservoir) te verbinden door middel van koppelbalken, die te samen een stervormige koppeling vormen. De draagconstructie vormt het onderstel van het reservoirgedeelte. Deze is opgebouwd uit een cirkelvormige bodemplaat (lekvloer) met een achthoekige ijzeren balustrade rond de omloop. De gemetselde ommanteling van het reservoir heeft een octogonale onderzijde met afgeschuinde hoeken in spaarvelden. In één van de noordelijke gevelsegmenten bevindt zich een rechtgesloten deur. De ronde bovenzijde van de reservoirmantel heeft een eveneens ronde 'lantaarn' op het licht hellende kegeldak. In het INTERIEUR van de fittersruimte is van belang het gietijzeren hek rond het trapgat van de machinekamer (kelder). De machinekamer is voorzien van een betegelde vloer en bevat nog delen van de drie pompen. De ronde standpijp bevat een ijzeren ladder naar het reservoir en een aan- en een afvoerbuis, die met het reservoir zijn verbonden. Het reservoir is voorzien van een isolerende halfsteens spouwmuur met pleisterwerk.
Waardering
De watertoren is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde, de architectuurhistorische waarde, de stedebouwkundige/ensemblewaarde, de gaafheid en de zeldzaamheid:
- als een bijzondere uitdrukking van de geschiedenis van de drinkwatervoorziening in Nederland in het algemeen en van de regio in het bijzonder.
- vanwege de karakteristieke, aan de functie gerelateerde vormgeving, vanwege de bouwtechnische kwaliteiten en omdat het de oudste nog bestaande watertoren van dit type in Nederland is.
- vanwege de bijzondere betekenis als herkennings- en oriëntatiepunt en is als zodanig ook van belang voor het silhouet van het dorp.
- vanwege de herkenbaarheid en vanwege de gaafheid.
- vanwege de toegepaste materialen en de gebruikte constructiemetthode
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The WATER TOWER belonging to the water tower complex was built in 1909 according to a design by engineer Roelof Kuipers (Den Haag). It is a 26.30 metre high water tower with a concrete skeleton. The construction of the tower was carried out by N.V. Koninklijke Betonijzer-Maatschappij, f/h van Waning en Co. and has a concrete flat-bottomed reservoir with a capacity of 100 m³. The tower constructed in reinforced concrete belongs to the first concrete water towers in the Netherlands and is of the same type as the slightly later built tower of Rijswijk (1911). The tower of Vianen, constructed in a Functionalist building style, is the oldest water tower for the drinking water supply in the Netherlands with an open load-bearing structure of reinforced concrete.
Description
The concrete tower stands on a square, likewise concrete base structure with flat roof, which served as a fitters' workshop and switching room. Below this is a cellar which was fitted out as a machine room. The open tower shaft is octagonal with in the middle a round standpipe. The octagonal lower part of the reservoir is provided with a walkway, the round upper part has a conical roof. The former fitters' workshop is constructed from a square floor plan. All facades are vertically articulated by two of the eight legs of the tower shaft. The front facade (south side) contains above a concrete staircase a round-arched door. Above this is the coat of arms of the municipality of Vianen executed in relief in a shield with crown and the inscription 'ANNO 1909'. The east facade contains three casement windows, the west facade two. The lower rear facade is executed almost blind and contains only a double casement door below ground level. The space for the double door is as it were a large cuckoo with vertically standing concrete walls and sloping talus slopes clad with pavement tiles. The open construction of the tower shaft is composed of eight load-bearing legs, which are connected to each other by cross-connections (coupling beams). The rigidity of the structure is increased by connecting it from the middle connection crosses with the round standpipe (with iron ladder, and inlet and outlet pipes of the reservoir) by means of coupling beams, which together form a star-shaped coupling. The load-bearing structure forms the base of the reservoir section. This is constructed from a circular base plate (leakage floor) with an octagonal iron balustrade around the walkway. The masonry casing of the reservoir has an octagonal underside with bevelled corners in spandrels. In one of the northern facade segments is a casement door. The round top of the reservoir casing has likewise a round 'lantern' on the slightly sloping conical roof. In the INTERIOR of the fitters' room the cast-iron railing around the stairwell of the machine room (cellar) is of importance. The machine room is provided with a tiled floor and still contains parts of the three pumps. The round standpipe contains an iron ladder to the reservoir and an inlet and an outlet pipe, which are connected with the reservoir. The reservoir is provided with an insulating half-brick cavity wall with plasterwork.
Valuation
The water tower is of general importance due to cultural-historical value, architectural-historical value, urban planning/ensemble value, integrity and rarity:
- as a distinctive expression of the history of the drinking water supply in the Netherlands in general and of the region in particular.
- due to the characteristic design related to the function, due to the building-technical qualities and because it is the oldest still existing water tower of this type in the Netherlands.
- due to its special meaning as a landmark and orientation point and as such is also important for the silhouette of the village.
- due to recognisability and integrity.
- due to the materials used and the construction method employed
Nearby in the register
- Nutsbedrijf, Hofplein bij 9Industrieunder 1 mi
- Woonhuis, Hofplein 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kortendijk 10Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kortendijk 9Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.