Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Kanaaldijk West 1
Breukelen, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1891
- Address
- Kanaaldijk West 1, 3621 LG Breukelen (Stichtse Vecht 26)
- Place
- Breukelen
- Municipality
- Stichtse Vecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.19007, 4.99588
- Monument number
- 520638
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
DIENSTWONING voor de overtoomwachter uit 1891 naar ontwerp van 1888 in de stijl van de neohollandse renaissance, gebouwd in opdracht van Rijkswaterstaat. De dienstwoning aan de Kanaaldijk West is gelegen tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en de westelijk daarvan gelegen spoorlijn Utrecht-Amsterdam. De woning is door de latere ophoging van de kanaaldijk deels in het dijklichaam opgenomen.
De dienstwoning bevindt zich ten noorden van overtoom 'Het Honderd'. Ten zuiden van de woning bevindt zich een identieke woning van de pontwachter.
N.B. Het schuurtje is niet bij de bescherming betrokken.
Omschrijving
Het woonhuis is in grauwe baksteen (in kruisverband, met uitgemetseld trasraam en nog ten dele van een knipvoeg voorzien) opgetrokken vanuit een rechthoekige plattegrond. Het vrijstaande, deels onderkelderde bouwvolume bestaat uit één bouwlaag met zadeldak gedekt met gesmoorde kruispannen. Het oostelijke dakvlak wordt doorsneden door een niet-oorspronkelijke dakkapel. De gevels worden geleed door gecementeerde en wit geschilderde banden en hoekstenen. De ventilatieroosters van de spouw bestaan uit gietijzeren rozetten. De rechtgesloten vensters en deur in de eerste bouwlaag zijn uitgevoerd met boogvelden met meerkleurig siermetselwerk onder een rondboogvormige ontlastingsboog met gecementeerde blokken en sluitstenen en met paneelluiken. De T-schuiframen hebben natuurstenen lekdorpels. De drie assen tellende symmetrisch ingedeelde voorgevel (oostzijde) bevat een centraal geplaatste entree met natuurstenen stoep, strokendeur met smeedijzeren hang- en sluitwerk en bovenlicht. De langsgevels worden afgesloten met gemetselde sierranden en uitgemetselde gootklossen met daartussen een meerkleurige reeks van kruisvormen onder een geprofileerde houten gootlijst. Het houten voorportaal met plat dak is niet oorspronkelijk.
De kopgevels (noord- en zuidgevels) zijn trapgevels met geprofileerde dekplaten. In de top bevindt zich een uitgemetseld ornament met een kunststenen segmentboogvormig fronton ter bekroning. In de topgevel zijn smeedijzeren sierankers toegepast. In de topgevels bevinden zich telkens één rechtgesloten venster met hanekam en een houten stolpraam. De ramen in de topgevels zijn vervangen.
Waardering
De woning is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als gaaf bewaard voorbeeld van een dienstwoning uit 1891 in Neo-Hollandse Renaissance-stijl, gebouwd in opdracht van Rijkswaterstaat, en vanwege de functie als uitdrukking van en herinnering aan de geschiedenis van het kanaal. De woning heeft ensemblewaarde vanwege de relatie met de nabij gelegen pontwachterswoning en vanwege de beeldbepalende ligging aan het Amsterdam-Rijnkanaal en de ruimtelijk-functionele relatie met dit kanaal. Van bouwkundig belang als vroeg voorbeeld van een woning met een constructiewijze met de toepassing van een spouw.
Cultuurhistorische omschrijving
De aanleg van het Merwedekanaal in de jaren tachtig en negentig van de negentiende eeuw moest een goede waterverbinding tussen Amsterdam en de Merwede waarborgen. Het gedeelte van Amsterdam tot aan de Lek was is 1891 voltooid. In de periode van 1931-1956 is het kanaal verbreed en verlegd en kreeg het de naam het Amsterdam-Rijnkanaal. Waterstaat bouwde langs het Merwedekanaal een groot aantal dienstwoningen volgens een standaardtype, onder meer voor de huisvesting van de brug- en sluiswachters van de bruggen over het kanaal en de sluizen in de vaarten en weteringen die op dit water aansloten. Het kanaal doorsneedt ter plaatse van de dienstwoning de Honderdschen polder en de Breukelerwaard. In overleg met het waterschap Breukelerwaard werd overeengekomen dat Waterstaat een pont met aanlegplaatsen en een losplaats aan zou leggen. Met het Waterschap van de westelijk gelegen Honderdschen polder kwam Waterstaat de aanleg van een overtoom overeen. De bediening van zowel overtoom als pont was kosteloos.
De dienstwoningen werden naar een ontwerp van Waterstaat uit 1888 in de stijl van de Neo-Hollandse Renaissance uitgevoerd. Het algemene type dienstwoning werd met bijbehorende bakstenen schuur gebouwd, als enkele woning en als gespiegelde dubbele woning. Alle woningen werden uitgevoerd met een spouw en zijn vroege voorbeelden van deze constructiemethode.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
OFFICE DWELLING for the lock keeper from 1891 designed in 1888 in the neo-Dutch Renaissance style, built by order of Rijkswaterstaat. The office dwelling on the Kanaaldijk West is situated between the Amsterdam-Rhine Canal and the railway line Utrecht-Amsterdam to the west of it. The dwelling has been partly incorporated into the dyke body due to the later heightening of the canal dyke.
The office dwelling is situated to the north of lock 'Het Honderd'. To the south of the dwelling is an identical dwelling of the bridge keeper.
N.B. The shed is not included in the protection.
Description
The residential house is constructed of grey brick (in English bond, with raked mortar joints and in part still provided with a jointed seam) from a rectangular plan. The detached, partly cellared building volume consists of one storey with gabled roof covered with French tiles. The eastern roof plane is cut through by a non-original roof dormer. The facades are articulated by cemented and white-painted bands and corner stones. The ventilation grilles of the cavity consist of cast-iron rosettes. The flush windows and door in the first storey are executed with arch fields with multicoloured decorative masonry under a semicircular arched relieving arch with cemented blocks and voussoirs and with panel shutters. The T-sash windows have natural stone drip mouldings. The front facade (east side) with three bays has a symmetrical layout and contains a centrally placed entrance with natural stone step, cross door with wrought-iron hinges and latch hardware and fanlight. The side facades are finished with moulded decorative edges and raked-out gutter blocks with between them a multicoloured series of cross forms under a profiled wooden drip moulding. The wooden front porch with flat roof is not original.
The gable end facades (north and south facades) are stepped gables with profiled coping stones. At the top is a raked-out ornament with a cast stone semicircular arched pediment as a crowning feature. In the gable ends wrought-iron wall anchors are applied. In the gable ends are each one flush window with cock's comb and a wooden fixed sash window. The windows in the gable ends have been replaced.
Valuation
The dwelling is of general importance due to its cultural and architectural-historical value as a well-preserved example of an office dwelling from 1891 in neo-Dutch Renaissance style, built by order of Rijkswaterstaat, and because of its function as an expression of and reminder of the history of the canal. The dwelling has ensemble value because of its relationship with the nearby bridge keeper's dwelling and because of its landmark position on the Amsterdam-Rhine Canal and the spatial-functional relationship with this canal. Of constructional importance as an early example of a dwelling with a construction method using a cavity wall.
Cultural-historical description
The construction of the Merwede Canal in the eighteen-eighties and eighteen-nineties of the nineteenth century was to ensure a good water connection between Amsterdam and the Merwede. The section from Amsterdam to the Lek was completed in 1891. In the period 1931-1956 the canal was widened and diverted and received the name the Amsterdam-Rhine Canal. Waterstaat built a large number of service dwellings along the Merwede Canal according to a standard type, including for the housing of the bridge and lock keepers of the bridges over the canal and the locks in the waterways and ditches that connected to this water. The canal intersects at the location of the service dwelling the Honderdschen polder and the Breukelerwaard. In consultation with the waterboard Breukelerwaard it was agreed that Waterstaat would construct a ferry with landing places and an unloading place. With the Waterboard of the Honderdschen polder to the west Waterstaat agreed on the construction of a ferry-crossing. The operation of both ferry-crossing and ferry was free of charge.
The service dwellings were executed according to a Waterstaat design from 1888 in the Neo-Dutch Renaissance style. The general type of service dwelling was built with an associated brick shed, as a single dwelling and as a mirrored double dwelling. All dwellings were executed with a cavity and are early examples of this construction method.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kanaaldijk West 2Woonhuisunder 1 mi
- Over HollandTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Historische aanleg, Rijksstraatweg bij 18Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Rijksstraatweg bij 18Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.