Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemeentehuis, 't Dorp 61
Heesch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Function
- Gemeentehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1939 - 1941
- Address
- 't Dorp 61, 5384 MB Heesch (Bernheze 30) (and others)
- Place
- Heesch
- Municipality
- Bernheze
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.73524, 5.52751
- Monument number
- 520583
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Voormalig GEMEENTEHUIS van de gemeente Heesch, tussen 1939 en 1941 als ommetseling van een voorganger uit 1838 opgetrokken in Traditionele vormen, naar ontwerp van de architecten A.J. Kropholler en P.G. Elemans. Hierbij werd het oude raadhuis in plattegrond en uiterlijke verschijningsvorm gerespecteerd; wel werd het gebouw iets verhoogd en de kapvorm gewijzigd en steiler gemaakt. De sculptuurornamentiek is vervaardigd naar ontwerp van Johan Conrad Altorf uit 's-Gravenhage. Aan de achterzijde is het pand in de jaren vijftig uitgebreid met een tweelaags aanbouw; deze valt buiten de van rijkswege geldende bescherming.
Sinds de herindeling van de gemeente Heesch bij de huidige gemeente Bernheze (in 1994) heeft het pand zijn oorspronkelijke functie verloren. Een deel van het pand heeft momenteel een winkelfunctie. Het voormalige gemeentehuis is gelegen aan de zuidzijde van 't Dorp; de oude doorgaande weg tussen 's-Hertogenbosch en Grave.
Omschrijving.
Geheel vrijstaand, gedeeltelijk onderkelderd, pand op vierkante grondslag van twee bouwlagen in schoon metselwerk onder een steil, met bonte verbeterde Hollandse pannen gedekt, geknikt tentdak. De gevels, met aan de voorzijde bakstenen blokpilasters, zijn opgetrokken in een groot formaat machinale baksteen, gemetseld in kruisverband. De voorgevel telt vijf traveeën. De hoofdingang is gelegen aan de bovenzijde van de forse bordestrap. Deze trap heeft treden van kwartsiet (wellicht nog die van het oude gemeentehuis) en afdekplaten. In het metselwerk zijn kleine, kruisvormige uitsparingen met aparte afzaat aangebracht. Op de hoeken van het bordes bevinden zich twee beelden van schilddragende leeuwen. Het linker beeld is op de sokkel gedateerd: 1940. De twee zijtraveeën zijn ten opzichte van de middenrisaliet iets terugliggend behandeld. Op de begane grond bevinden zich kleine, recht gesloten vensters met vierruits ramen. Op de verdieping steeds grotere, recht gesloten vensters met vierruits openslaande ramen met daarboven een tweeruits klapraam. Alle vensters hebben een hanenkam aan de bovenzijde en een bakstenen afzaat. De rondboogpoort heeft een houten klampdeur met een versteviging van de deurposten met blokken travertijn. De deur heeft een zwaar, voor de architectuur van A.J. Kropholler karakteristiek, ijzeren deurbeslag. Boven de deur is een natuurstenen reliëf aangebracht met daarop het gemeentewapen van de voormalige gemeente Heesch met daarop de beeltenis van de heilige Petrus in bisschopsgewaad met sleutel in de ene en staf in de andere hand.
Opvallende goot van schokbeton gedragen door klossen die eveneens van schokbeton zijn. In het dakschild aan de voorzijde bevindt zich nog een kleine dakkapel onder een met pannen gedekt zadeldakje. Het steile tentdak wordt bekroond door een met zink bekleed klokkentorentje met piron. In elk van de beide zijgevels is op de begane grond een ingang geplaatst met een vernieuwde deur. De vensters zijn alle recht gesloten en hebben een roedenverdeling. De achtergevel heeft op de begane grond steeds recht gesloten vensters met vierruits schuiframen. Op de verdieping, op de plaats van de voormalige raadzaal, zijn deze ramen in de hoogte verdubbeld. De goot wordt hier even onderbroken voor een hoog opgaande gemetselde schoorsteen. Aan de oostelijke zijde van de achtergevel bevindt zich een tweelaags aanbouw op rechthoekige grondslag onder een plat dak. De gevels van dit gedeelte zijn opgetrokken in machinale bakstenen gemetseld in kettingverband. Alle vensters zijn recht gesloten en hebben een roedenverdeling. Op de verdieping krijgt men via een travertijnen trapje en een tochtportaal toegang tot een centrale gang met aan weerszijden kamers voor onder andere de burgemeester. Aan de achterzijde (zuidzijde) bevindt zich de langgerekte raadkamer met een zware houten balkzoldering met sleutelstukken. Het muurwerk hiervan wordt geaccentueerd door in halfsteensverband gemetselde verblendsteen met terugliggende voeg. Verder bevinden zich in de raadkamer nog de originele lambrisering en meubelen waaronder, houten stoelen waarbij in de rugleuningen de wijken van de voormalige gemeente Heesch zijn afgebeeld en is er een tegeltableau met het voormalige gemeentewapen in de noordelijke muur aangebracht. De deuren hebben zwaar ijzeren beslag. Boven de ingang van de raadkamer bevindt zich nog een klein tegeltableau. De hoog opgaande houten kap is in 1938 geheel nieuw opgetrokken en bevat geen elementen van het oude raadhuis. Zowel op de verdieping als op de begane grond bevindt zich een kluis. De kelder bestaat uit twee ruimtes die in elkaars verlengde liggen. Hoewel er in het interieur, met name op de begane grond, moderniseringen hebben plaatsgevonden, is de indeling nog grotendeels authentiek.
Waardering.
Het voormalige gemeentehuis is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarden die het heeft als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische en bestuurlijke ontwikkeling. Tevens heeft het pand architectuurhistorische waarden vanwege de voor bestuurlijke gebouwen uit deze periode kenmerkende traditionele vormen, vanwege de ornamentiek en het materiaalgebruik en vanwege de plaats die het als eenvoudig plattelandsraadhuis inneemt in het oeuvre van de architect A.J. Kropholler. Het pand is zowel intern als extern gaaf bewaard gebleven. Verder is het pand van belang vanwege de bijzondere samenhang tussen exterieur en interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Former TOWN HALL of the municipality of Heesch, erected between 1939 and 1941 as a refacing of a predecessor from 1838 in Traditional forms, designed by architects A.J. Kropholler and P.G. Elemans. In this process the old town hall was respected in floor plan and external appearance; however the building was raised somewhat and the roof form was changed and made steeper. The sculptural ornaments were executed to designs by Johan Conrad Altorf from 's-Gravenhage. On the rear side the building was expanded in the nineteen-fifties with a two-storey annex; this falls outside the protection afforded by the national government.
Since the reorganisation of the municipality of Heesch into the current municipality of Bernheze (in 1994) the building has lost its original function. Part of the building currently has a retail function. The former town hall is located on the south side of 't Dorp; the old through road between 's-Hertogenbosch and Grave.
Description.
Completely freestanding, partly cellaried, building on square ground plan of two storeys in fair-faced brickwork under a steep, hipped roof clad with mottled improved Dutch tiles. The facades, with brick block pilasters on the front, are built in a large format machine-made brick, laid in Flemish bond. The front facade has five bays. The main entrance is located at the top of the imposing front staircase. This staircase has steps of quartzite (possibly still those of the old town hall) and coping slabs. In the brickwork small, cross-shaped recesses with separate weathering have been made. On the corners of the staircase platform there are two sculptures of shield-bearing lions. The left sculpture is dated on the base: 1940. The two outer bays are set back slightly in relation to the central risalite. On the ground floor there are small, rectangular-closed windows with four-pane sashes. On the upper floor increasingly larger, rectangular-closed windows with four-pane casement windows with above them a two-pane fanlight. All windows have a rooster-comb moulding at the top and a brick weathering. The round-arched gateway has a wooden clamped door with reinforcement of the door posts with travertine blocks. The door has heavy ironwork typical of the architecture of A.J. Kropholler. Above the door a natural stone relief has been placed depicting the municipal coat of arms of the former municipality of Heesch with an image of Saint Peter in bishop's vestments with a key in one hand and a staff in the other.
Remarkable gutter of artificial stone supported by corbels also of artificial stone. In the front roof screen there is still a small roof dormer under a saddle roof clad with tiles. The steep hipped roof is crowned by a bell tower clad in zinc with a weathervane. In each of the two side facades there is an entrance on the ground floor with a renewed door. The windows are all rectangular-closed and have glazing bars. The rear facade has rectangular-closed windows with four-pane sash windows on the ground floor. On the upper floor, in the location of the former council chamber, these windows are doubled in height. The gutter is slightly interrupted here for a tall rising brick chimney. On the eastern side of the rear facade there is a two-storey annex on rectangular ground plan under a flat roof. The facades of this section are built in machine-made brick laid in stretcher bond. All windows are rectangular-closed and have glazing bars. On the upper floor access is gained via a travertine step and a draught lobby to a central corridor with rooms on either side including the mayor's office. On the rear (south side) there is the elongated council chamber with a heavy wooden beam ceiling with key blocks. Its masonry is accentuated by facing brick laid in half-bond with recessed joints. Further, the council chamber contains the original wood panelling and furnishings including wooden chairs with the districts of the former municipality of Heesch depicted in the backrests, and a tile tableau with the former municipal coat of arms has been placed in the north wall. The doors have heavy ironwork. Above the entrance to the council chamber there is still a small tile tableau. The tall rising wooden roof truss was entirely rebuilt in 1938 and contains no elements of the old town hall. Both on the upper floor and on the ground floor there is a safe. The cellar consists of two spaces in line with each other. Although modernisations have taken place in the interior, particularly on the ground floor, the layout remains largely authentic.
Valuation.
The former town hall is of general importance because of the cultural-historical values it possesses as a special expression of socio-economic and administrative development. Moreover the building has architectural-historical values because of the traditional forms characteristic of administrative buildings from this period, because of the ornaments and material use, and because of the place it occupies as a simple rural town hall in the oeuvre of architect A.J. Kropholler. The building has been well preserved both internally and externally. Furthermore the building is of importance because of the special coherence between exterior and interior.
Nearby in the register
- Boerderij, 't Dorp 92Boerderijunder 1 mi
- Baarhuisje, Achterzijde begraafplaats Heesch (Bernheze 30)Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Boerderij(M1), Nieuwe Hescheweg 279Boerderijunder 1 mi
- Boerderij(M1), Vinkelsestraat 57Boerderij1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.