Rijksmonumentenregister · Netherlands
Zwaanwijck
Nigtevecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1895 - 1897
- Address
- Klompweg 46, 1393 PM Nigtevecht (Stichtse Vecht 26) (and others)
- Place
- Nigtevecht
- Municipality
- Stichtse Vecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.28116, 5.04874
- Part of complex
- 520376
- Monument number
- 520378
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1885 map "Utrecht / [door W.J. Geerling]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOONHUIS (type villa) in rijke Hollandse neorenaissancestijl gebouwd, in 1896 naar ontwerp van architect H.H. Hagedorn jr, als onderdeel van de in oorsprong achttiende-eeuwse en thans met appartementen verbouwde buitenplaats 'Zwaanwijck'. In 1894 besloot de weduwe van de Amsterdamse geldhandelaar M.N. de Pré een nieuwe buitenplaats aan te leggen met naast een nieuw gebouwd hoofdhuis diverse bijgebouwen. In de jaren zeventig van de twintigste eeuw werd de buitenplaats met hoofdgebouw, tuinmanswoning en koetshuis naar ontwerp van de architect M.P. Evelein in 13 appartementen gewijzigd. De tuin werd opnieuw vormgegeven door onder meer Mien Ruys.
Omschrijving
Het pand op nagenoeg vierkant grondplan met diverse uitbouwen bestaat uit een souterrain, een bel-etage en een verdieping onder een afgeplat schilddak met drie hoektorens, rondom kleine dakkapellen met spitsdaken en schoorstenen. De daken zijn gedekt met leien in maasdekking.
De rijk gedetailleerde gevels zijn opgetrokken in baksteen in staand verband met een knipvoeg. Het souterrain, tevens basement heeft een bekleding van natuursteen ingevuld met donkergrijze kalkzandsteen of rode baksteen. De verdiepingen worden door middel van geprofileerde bepleisterde lijsten van elkaar gescheiden. Het opgaand muurwerk is voorts verlevendigd met bepleisterde en hardstenen cordonbanden, aanzet- en sluitstenen in de getoogde strekken boven de vensters en guirlandes, band- en krulwerk. In de architraven zijn decoratief stucwerk en mozaïektegels aangebracht. De merendeels als schuifraam uitgevoerde vensters zijn rechtgesloten. In de meeste gevallen zijn de vensters geplaatst onder een segmentboogvormig gevelveld dat merendeels is voorzien van een gepleisterde latei al dan niet door twee consolen ondersteund.
De symmetrisch ingedeelde rechterzijgevel (noordoostzijde) met de hoofdingang is vijf vensterassen breed. De beide gevelhoeken worden geaccentueerd door overhoeks geplaatste hoektorens onder hoog opgaande Franse daken voorzien van dakkapellen met een gebroken fronton.
In het midden van de gevel bevindt zich over de volle gevelhoogte een drie vensters brede risaliet onder een aangekapt schilddak. Een rechthoekig uitgebouwd portiek met balkon, waarbinnen een hardstenen trap leidt naar de ingang bestaande uit een dubbele paneeldeur met oplegwerk voorzien van smeedwerk en zijlichten onder een halfrond snijraam. Binnen het in elke gevel van een rondboog voorzien portiek is aan de rechterzijde de eerste steen ingemetseld met de tekst "De eerste steen gelegd door Mevrouw J.Theunissen, Wed. den heer M.N. de Pré. 25 maart 1895". Het boven de portiek liggende balkon bevat een balusterhek. Recht boven de balkondeuren is een dakkapel geplaatst voorzien van een halsgevel met vleugelstukken versierd met band- en rolwerk, geflankeerd door een balustrade, waarop twee hoekpinakels. In de naar de Klompweg (zuidoostzijde) gerichte voorgevel bevindt zich een drie vensters brede risalerende gevelpartij met een vijfzijdige erker op de beletage onder een balkon. Recht boven de balkondeuren is een dakkapel omsloten door een trapgevel versierd met rijk band- en rolwerk en geflankeerd door een balustrade.
Links hiervan bevindt zich een achtzijdige hoektoren met een hoog tentdak voorzien van een gemetselde balustrade en bekroond door een lantaarn met acht Toscaanse zuiltjes en een naaldspitsdak. Voor de toren is een terraspartij aangelegd met een dubbele trap en een hardstenen balusterhek. De terrasvloer bestaat uit gekleurde tegels. Aan de voorzijde bevindt zich een ingang tot het souterrain.
De linkerzijgevel bevat eveneens een drie vensters brede risalerende middenpartij onder een schilddak met dakkapel met rechts hiervan de hoektoren en links twee vensters op iedere etage. Binnen het middenrisaliet bevindt zich een dubbele deur naar het souterrain. Op dit deel van de gevel is een steen met opschrift "Anno 1896" aangebracht.
De achtergevel is het meest eenvoudig behandeld met begane gronds ter weerszijden van in het midden geplaatste drie vensters, elk één venster. Op de verdieping vier vensters en een moderne ingangspartij waarvoor een terras met een dubbele trap.
De oorspronkelijke plattegrondindeling en de detaillering van het interieur zijn grotendeels gehandhaafd. In het verlengde van de hoofdingang ligt in oost-west richting een vestibule, vervolgens een centrale hal met vide onder een glas-in-loodkoepel en een dubbele bordestrap. De hal en het trappenhuis hebben witgepleisterde wanden, waartegen gecanneleerde pilasters met hoofdgestel en kroonlijst op consoles. Het trappenhuis met een dubbele bordestrap wordt van de hal gescheiden door een drievoudige boogstelling op pijlers. De traptreden zijn van marmer. De trap en bovenhal zijn voorzien van een in hout gesneden neobarokke trapleuning en balustraden. De balustrade rond de vide boven de benedenhal is voorzien van acanthusbladranken en griffioenen en van wapenschilden met het familiewapen en medaillons met initialen van de familie De Pré-Theunissen. Op de trapposten en balustrade zijn moderne matglazen lampen geplaatst. In de beneden- en bovenhal en het trappenhuis zijn enkele en dubbele deuren, alle voorzien van omlijstingen in neorenaissancestijl. In het midden van de benedenhal staat een verwarming met een mahoniehouten ombouwing en banken. Halverwege de trap hangen grote portretten van de stichters van Zwaanwijck de heer en mevrouw De Pré-Theunissen, gesigneerd Gangster. Rechts van de benedenhal is een tuinkamer met neorenaissance betimmering, een houten balkenplafond en een zwart marmeren schouw. Linksachter (vanuit de hal gezien) op de beletage bevindt zich in de achtzijdige hoektoren de voormalige rookkamer, voorzien van een beschilderd plafond en betimmering. Het portaaltje tussen de grote hal en de rookkamer is voorzien van wandschilderingen. Aansluitend bevindt zich een witbepleisterde kamer met stucwerkversiering en een erkeruitbouw. Op de verdieping bevindt zich boven de (rook)kamer in de hoektoren de voormalige Regentenkamer met eenvoudige stucornamenten als aanzet naar het plafond. Het torentje bevat een opmerkelijk zware kapconstructie met een houten spiltrap naar een dakluik, dat toegang geeft tot de lantaarn. De balkonkamer op de verdieping boven de hoofdingang heeft een betimmering, schouw en geschilderd balkenplafond. Het dessus-de-porte is gesigneerd en gedateerd: J.E.Spaans 1897.
In het souterrain liggen gekleurde tegelvloeren van de voormalige keuken en bijkeuken.
Waardering
Het pand is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als karakteristiek voorbeeld van een villa in Hollandse neorenaissancestijl gebouwd aan het einde van de negentiende eeuw. De villa is van algemeen belang vanwege hoogwaardige esthetische kwaliteiten in de gave hoofdvorm en rijke detaillering en materialisering van het exterieur alsmede vanwege de aanwezigheid van waardevolle interieurelementen uit de bouwtijd, zoals de hal en het trappenhuis en vertrekken met oorspronkelijke betimmeringen, balkenplafonds, beschilderde of stucplafonds en wandschilderingen.
Tevens vanwege de belangrijke ensemblewaarde in stilistische, ruimtelijke en functionele samenhang met de overige complexonderdelen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RESIDENCE (type villa) built in a rich Dutch neo-Renaissance style in 1896 after a design by architect H.H. Hagedorn jr, as part of the originally eighteenth-century country estate 'Zwaanwijck' now converted into apartments. In 1894, the widow of the Amsterdam banker M.N. de Pré decided to lay out a new country estate with, alongside a newly built main house, various outbuildings. In the nineteen seventies the country estate with main building, gardener's house and coach house were converted into 13 apartments after a design by architect M.P. Evelein. The garden was redesigned by, among others, Mien Ruys.
Description
The building on an approximately square plan with various extensions consists of a basement, a bel-étage and a storey beneath a hipped roof with three corner towers, surrounded by small dormer windows with pointed roofs and chimneys. The roofs are covered with slates in Dutch-bond pattern.
The richly detailed facades are built of brickwork in English bond with a struck joint. The basement, also basement level, has a cladding of natural stone filled in with dark grey calcium silicate brick or red brick. The storeys are separated from each other by means of profiled plastered mouldings. The wall structure is further enlivened with plastered and stone string courses, boss stones and quoins in the arched stretches above the windows and swags, band and scroll work. Decorative stuccowork and mosaic tiles are applied in the architraves. The windows, mostly executed as sash windows, are closed at the right angles. In most cases the windows are placed under a segmental arch-shaped facade field mostly provided with a plastered lintel supported or not by two corbels.
The symmetrically arranged right side facade (north-east side) with the main entrance is five window axes wide. Both facade corners are accentuated by diagonally placed corner towers under high rising French roofs provided with dormer windows with a broken pediment.
In the middle of the facade, over the full facade height, is a three window-wide risalit under an applied hipped roof. A rectangular projecting portico with balcony, within which a stone staircase leads to the entrance consisting of a double panelled door with applied work provided with ironwork and side lights under a semicircular fanlight. Within the portico provided with a round arch in each facade, a first stone is set into the wall on the right side with the text "First stone laid by Mrs J.Theunissen, Widow of Mr M.N. de Pré. 25 March 1895". The balcony above the portico contains a baluster railing. Directly above the balcony doors is a dormer window placed provided with a neck gable with wing pieces decorated with band and scroll work, flanked by a balustrade, on which two corner pinnacles. In the front facade facing Klompweg (south-east side) there is a three window-wide projecting facade section with a five-sided bay window on the bel-étage under a balcony. Directly above the balcony doors is a dormer window enclosed by a stepped gable decorated with rich band and scroll work and flanked by a balustrade.
To the left of this is an eight-sided corner tower with a high hipped roof provided with a mortared balustrade and crowned by a lantern with eight Tuscan columns and a needle-pointed roof. In front of the tower a terrace section has been laid out with a double staircase and a stone baluster railing. The terrace floor consists of coloured tiles. At the front is an entrance to the basement.
The left side facade also contains a three window-wide projecting middle section under a hipped roof with a dormer window, to the right of which is the corner tower and to the left two windows on each storey. Within the middle risalit is a double door to the basement. On this part of the facade is a stone with the inscription "Anno 1896" applied.
The rear facade is treated most simply with ground level on either side of three windows placed in the middle, each one window. On the storey four windows and a modern entrance section for which a terrace with a double staircase.
The original floor plan layout and the detailing of the interior have been largely retained. In line with the main entrance lies in an east-west direction a vestibule, followed by a central hall with void under a stained glass cupola and a double open staircase. The hall and stairwell have whitewashed walls, against which fluted pilasters with a capital and cornice on corbels. The stairwell with a double open staircase is separated from the hall by a threefold arch arrangement on piers. The stair treads are of marble. The staircase and upper hall are provided with a carved neo-baroque staircase railing and balusters. The balustrade around the void above the lower hall is provided with acanthus leaf scrollwork and griffins and with escutcheons showing the family coat of arms and medallions with initials of the De Pré-Theunissen family. On the stair posts and balustrade modern frosted glass lamps have been placed. In the lower and upper hall and the stairwell are single and double doors, all provided with moulded frames in neo-Renaissance style. In the middle of the lower hall stands a heating unit with a mahogany surround and benches. Halfway up the staircase hang large portraits of the founders of Zwaanwijck Mr and Mrs De Pré-Theunissen, signed Gangster. To the right of the lower hall is a garden room with neo-Renaissance wainscoting, a wooden beam ceiling and a black marble fireplace. Behind left (viewed from the hall) on the bel-étage is in the eight-sided corner tower the former smoking room, provided with a painted ceiling and wainscoting. The small anteroom between the great hall and the smoking room is provided with wall paintings. Adjacent is a whitewashed room with stuccowork decoration and a bay window extension. On the storey above the (smoking) room in the corner tower is the former Regents' Room with simple stucco ornaments as a transition to the ceiling. The tower contains a remarkably heavy roof truss structure with a wooden spiral staircase to a roof hatch, which provides access to the lantern. The balcony room on the storey above the main entrance has wainscoting, a fireplace and a painted beam ceiling. The overdoor is signed and dated: J.E.Spaans 1897.
In the basement are coloured tile floors of the former kitchen and scullery.
Appreciation
The building is of general interest because of its cultural and architectural historical value as a characteristic example of a villa in Dutch neo-Renaissance style built at the end of the nineteenth century. The villa is of general interest because of high-quality aesthetic qualities in the well-preserved main form and rich detailing and materialisation of the exterior as well as because of the presence of valuable interior elements from the period of construction, such as the hall and the stairwell and rooms with original wainscoting, beam ceilings, painted or stucco ceilings and wall paintings.
Also because of the important ensemble value in stylistic, spatial and functional coherence with the other components of the complex.
Nearby in the register
- ZwaanwijckTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- ZwaanwijckDienstwoningunder 1 mi
- ZwaanwijckTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- ZwaanwijckBijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.