Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Velhorst bij 5
Lochem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Velhorst bij 5, 7241 TB Lochem
- Place
- Lochem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15548, 6.33554
- Part of complex
- 520293
- Monument number
- 520295
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zutphania Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2:
HISTORISCHE PARKAANLEG.
Rond het huis ligt een vroeg 19de-eeuwse landschappelijke aanleg op basis van een eenvoudige oudere geometrische aanleg, waarvan alleen de oprijlaan en de zichtas door het huis (in gewijzigde vorm weliswaar) resteren; vanaf de Lageweg voert een lange rechte geasfalteerde oprijlaan met dubbele rijen beuk in driehoeksverband noordwaarts naar het ronde voorplein van het huis; halverwege de lengte heeft de laan een knik; op dat punt gaat een vroeger gebruikt noord-zuid lopend laandeel als breed zandpad rechtdoor. Tot in de jaren zestig van de 20ste eeuw liep de laan rechtdoor en via een rechte hoek naar het westen loodrecht op het midden van het huis af; het nog bestaande deel is ook met beuk beplant; in de vork van de beide lanen een bosvijver. Het voorplein ligt midden voor het huis en is met de oprijlaan verbonden door een kort pad, dat opgesloten ligt tussen heestergroepen, waarin enkele oude eiken; het plein bestaat uit een door een breed asfaltpad omgeven rond grasperk met in het midden een door heesters omgeven zandstenen sokkel (zie onder 9); het voorplein wordt aan de zuidkant begrensd door het koetshuis (zie onder 3), aan de noordkant gaat het over in de zgn. Polhof. Het voorplein en de Polhof vormden een besloten ruimte, die van het park achter het huis door een grote solitaire eik (gekapt in de jaren zestig) visueel was gescheiden. Een zelfde visuele scheiding door een rode beuk heeft tot 1964 bestaan tussen het huis en het koetshuis. Het eigenlijke landschapspark is bescheiden van omvang en strekt zich met name ten westen en noorden van het huis uit. De aanleg bestaat uit een parkweide, waarin twee langgerekte vijvers (de Huisvijver en de Spiegel- of Achtervijver) en solitairen. De ene vijver, de Huisvijver, ligt direct ten noorden van het huis; de andere, de Spiegel- of Achtervijver, ligt ten westen van het huis aan het einde van de aanleg; deze vijver staat in verbinding met een oude Berkelarm. Vanuit het huis zijn verschillende vista's en wandelingen over en door het landschap op de boerderijen. Een vista loopt over de parkweide en de Spiegel of Achtervijver het open landschap in richting Berkel. Het gezicht wordt aan de noordkant begeleid door een met bosschages en bomen beplante sloot, die vanaf de huisvijver westwaarts naar de Berkelarm loopt. Een tweede vista is vanaf het huis in oostelijke richting, de voormalige haakse toegangslaan. Daarnaast is een zicht naar het noordoosten over de Polhof naar een ovale parkweide met ronde kom en solitairen, omgeven door een houtwal. Ten zuiden van genoemde aanleg ligt een perceel oud loofbos met enkele rechte paden doorsneden. In het meest westelijke stuk staat een 18de-eeuwse koepel; in het Boombosch met voornamelijk eik en beuk een onderbegroeiing van rododendrons. Ten oosten van dit bosperceel en ten zuiden van het huis ligt de relatief grote, in vakken verdeelde, moestuin met boomgaard, voor het grootste deel omgeven door meidoorn- en beukenhagen. In 1817 werd de bestaande nutstuin veranderd: er werd een van de Cloese afkomstige druivenkas geplaatst, een tuinmuur werd opgemetseld. In 1913 werd een gedeelte van de paardenstal tot oranjerie verbouwd. De moestuin en boomgaard worden van elkaar gescheiden door een schutting. Er zijn nog twee resten van kassen en drie koude bakken. Ten zuiden van de moestuin, langs de oprijlaan, ligt het boerderijcomplex Nieboer, aan het eind van de oprijlaan aan de noordkant het boerderijcomplex Scholten. Parallel aan en oostelijk van de noord-zuid lopende laan loopt een oude schapendrift, die op de kadastrale minuut van 1825 'Allée' genoemd wordt. Aan het eind van de schapendrift ligt het boerderijcomplex 'Aytink'.
Waardering
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG, behorende tot de historische buitenplaats de Velhorst, van algemeen cultuurhistorisch en tuinhistorisch belang:
- vanwege de ouderdom
- vanwege het goed bewaard gebleven 19de-eeuwse landschapspark over een ouder geometrisch systeem
- vanwege de wandelingen vanuit en rond het huis met verschillende vista's
- vanwege de landschappelijk-visuele kwaliteiten, met name vanuit het Berkeldal gezien
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 2:
HISTORICAL PARK LAYOUT.
Around the house lies an early 19th-century landscape design based on a simple earlier geometric layout, of which only the drive and the sight line through the house (albeit in modified form) remain; from the Lageweg a long straight asphalted drive with double rows of beech in triangular spacing runs northwards towards the round forecourt of the house; halfway along its length the drive has a bend; at that point a formerly used north-south running lane section continues as a broad sandy path straight ahead. Until the nineteen sixties the lane ran straight ahead and via a right angle towards the west perpendicular to the centre of the house; the still existing part is also planted with beech; in the fork of the two lanes a woodland pond. The forecourt lies directly in front of the house and is connected to the drive by a short path, enclosed between shrub groups, in which some old oaks; the forecourt consists of a circular grass plot surrounded by a broad asphalt path with in the centre a sandstone base surrounded by shrubs (see below under 9); the forecourt is bounded on the south side by the coach house (see below under 3), on the north side it opens out into the so-called Polhof. The forecourt and the Polhof formed an enclosed space, which was visually separated from the park behind the house by a large solitary oak (felled in the nineteen sixties). A similar visual separation by a red beech existed until 1964 between the house and the coach house. The actual landscape park is modest in size and extends particularly to the west and north of the house. The layout consists of a park meadow, in which two elongated ponds (the Huisvijver and the Spiegel or Achtervijver) and solitaries. One pond, the Huisvijver, lies directly to the north of the house; the other, the Spiegel or Achtervijver, lies to the west of the house at the end of the layout; this pond connects to an old Berkelarm. From the house various vistas and walks extend over and through the landscape onto the farms. One vista runs over the park meadow and the Spiegel or Achtervijver into the open landscape in the direction of Berkel. The view is accompanied on the north side by a ditch planted with copses and trees, which runs westwards from the house pond towards the Berkelarm. A second vista is from the house in an easterly direction, the former right-angled access drive. In addition there is a view towards the northeast over the Polhof towards an oval park meadow with round bowl and solitaries, surrounded by a tree belt. To the south of the aforementioned layout lies a plot of old deciduous woodland intersected by several straight paths. In the most westerly section stands an 18th-century pavilion; in the Boombosch with mainly oak and beech an undergrowth of rhododendrons. To the east of this woodland plot and to the south of the house lies the relatively large vegetable garden divided into sections with orchard, for the most part surrounded by hawthorn and beech hedges. In 1817 the existing utility garden was altered: a grape house coming from de Cloese was placed, a garden wall was built. In 1913 part of the horse stable was converted into an orangery. The vegetable garden and orchard are separated from each other by a fence. There are still two remains of greenhouses and three cold frames. To the south of the vegetable garden, along the drive, lies the Nieboer farm complex, at the end of the drive on the north side the Scholten farm complex. Parallel to and east of the north-south running lane runs an old sheep drift, which is named 'Allée' on the cadastral map of 1825. At the end of the sheep drift lies the farm complex 'Aytink'.
Valuation
HISTORICAL GARDEN AND PARK LAYOUT, belonging to the historic country estate de Velhorst, of general cultural-historical and garden-historical significance:
- on account of its age
- on account of the well-preserved 19th-century landscape park over an older geometric system
- on account of the walks from and around the house with various vistas
- on account of the landscape-visual qualities, particularly as seen from the Berkeldal
Nearby in the register
- Kapberg, Velhorst bij 3Boerderijunder 1 mi
- Schuurberg, Velhorst bij 3Boerderijunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Velhorst bij 3Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Klein VelhorstBoerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.