Rijksmonumentenregister · Netherlands
Pastorie(F), St.Lambertusweg 122
Gemonde, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerkelijke dienstwoning
- Function
- Pastorie(F)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1913
- Address
- St.Lambertusweg 122, 5291 AD Gemonde (Sint-Michielsgestel 30)
- Place
- Gemonde
- Municipality
- Sint-Michielsgestel
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.61989, 5.35614
- Part of complex
- 519908
- Monument number
- 519909
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Kaart ten behoeve van de manoeuvres der 2e Divisie Infanterie in 1904 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
PASTORIE, in opdracht van het parochiebestuur in 1913 naar ontwerp van de architect Wolter te Riele opgetrokken in vormen van de Overgangsarchitectuur. De pastorie is gelegen in de kern van Gemonde, een gaaf bewaard kerkdorp, in de nabijheid van de aan de oostzijde gelegen en eveneens door Te Riele ontworpen Lambertuskerk (onderdeel III), en heeft aan de voor- en achterzijde een buiten de van rijkswege geldende bescherming vallende tuin. De oude pastorie bevond zich op een terrein ten oosten van de huidige kerk.
Omschrijving
Vrijstaande, gedeeltelijk onderkelderde, pastorie van twee bouwlagen op rechthoekige grondslag met gevels in schoon metselwerk van in kruisverband gemetselde machinale baksteen onder een met romaanse pannen gedekt schilddak met twee gemetselde schoorstenen. De pastorie staat door middel van een éénlaags tussengedeelte met gevels in schoon metselwerk onder een met pannen gedekt zadeldak in verbinding met een aangebouwde garage uit de bouwtijd.
De voorgevel is symmetrisch van opbouw en telt drie traveeën. Het metselwerk in kruisverband is geknipt en gesneden gevoegd. De ingang is centraal geplaatst en heeft een ingang met licht getoogde houten paneeldeur waarboven zich een getote latei van rode Bremer zandsteen bevindt. In de latei bevinden zich in ronde inscripties het jaartal Ao 1913 en het inschrift SL. Het driedelige rondbogige bovenlicht is geornamenteerd met glas-in-lood. De deur is voorzien van een smeedijzeren raamrooster. Boven de ingang, ter hoogte van de bovenzijde van de vensters, bevindt zich een decoratieve lijst waarbij om de andere steen de kop terugliggend is geplaatst. Boven deze lijst is een gevelsteen uit 1649 ingemetseld. Met als opschrift *OP ROYE VELDT O GODT/LAET COMEN UWEN SEGEN / EN OP SYN BUREN OOCK/ ALS EENEN GOEDEN REGEN/ ANNO 1649*. De herkomst van deze steen is onbekend. Zowel onder de vensters van de begane grond als van de verdieping loopt een omlopende gemetselde lijst met muizentand. Op de begane grond wordt de ingang geflankeerd door gekoppelde vensters die elk met een segmentboog overtoogd zijn en een bovenlicht van glas-in-lood hebben. Op de verdieping zijn deze vensters recht gesloten en bevindt er zich ook een centraal geplaatst rechthoekig venster. De muurvlakken die dit venster flankeren zijn geornamenteerd met ruitvormig siermetselwerk. Aan de bovenzijde van de vensters bevindt zich weer een soortgelijk fries met uitsparingen als op de begane grond. Via een tussengang, de ruimte van de oorspronkelijke keuken, staat de pastorie in verbinding met de garage die in 1986 is omgebouwd tot parochieel centrum. De garage heeft een met pannen gedekt schilddak. In de voorgevel hiervan zijn enige wijzigingen aangebracht; onder meer een door een deur vervangen venster en de gedeeltelijk dichtgezette inrijpoort.
De achtergevel en de oostelijke gevel van de hoofdmassa zijn in detaillering gelijk aan de voorgevel maar wat soberder in uitwerking. In de achtergevel bevindt zich verder nog een sterk verweerde (zandstenen) gevelsteen met een familiewapen. De herkomst hiervan is onbekend.
De oostelijke gevel heeft een zitterras en wordt met de kerk verbonden door een hoge gemetselde tuinmuur met ezelsrug. De muur is op regelmatige afstanden voorzien van penanten. Het zitterras is toegankelijk door middel van een door vensters geflankeerde openslaande dubbele deur. Oorspronkelijk bevond de ingang zich precies in het midden van de gevel. Deze is later dichtgezet ten behoeve van een interne verbouwing waarbij de gang werd doorgebroken en de oostelijke kamers op de begane grond werden doorgetrokken.
Intern is het pand slechts sober geornamenteerd. De kamers op de begane grond zijn voorzien van verlaagde plafonds waarboven zich de originele plafonds nog bevinden. De deuren en kozijnen zijn nog authentiek. De oorspronkelijke T-vormige gang is aan de oostzijde bij de woonkamers getrokken. De noordzijde van de pastorie is voorzien van een dubbele kelder met op ijzeren balken rustende troggewelfjes.
De houten trap is de originele en wordt verlicht door glas-in-lood met voorstellingen van hemellichamen. De indeling op de verdieping is grotendeels de oorspronkelijke. Hier bevinden zich voornamelijk slaapvertrekken. Een lange gang verdeelt de verdieping in tweeën.
Waardering
De pastorie is van algemeen belang. De pastorie heeft cultuurhistorische waarden als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling en de typologische ontwikkeling van de pastorie in het algemeen. De pastorie heeft architectuurhistorische waarden vanwege de toegepaste stijlelementen en vanwege de plaats die het gebouw inneemt binnen het oeuvre van de architect Wolter te Riele.
De pastorie heeft ensemblewaarden vanwege de functionele en historisch ruimtellijke samenhang met de nabijgelegen Lambertuskerk. De pastorie is gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
PASTORY, erected in 1913 by commission of the parish council to a design by architect Wolter te Riele in forms of Transitional architecture. The pastory is situated in the heart of Gemonde, a well-preserved church village, in the vicinity of the Lambertuskerk (component III) designed by Te Riele and located on the east side, and has at the front and rear a garden falling outside the protection afforded by national heritage law. The old pastory was located on a site to the east of the present church.
Description
Detached, partly cellared, pastory of two storeys on rectangular plan with facades in fair-faced brickwork of machine-made brick laid in English bond under a hipped roof covered with Roman tiles with two brick chimneys. The pastory is connected by means of a single-storey intermediate section with fair-faced brickwork facades under a gabled roof covered with tiles to an adjoining garage from the period of construction.
The front facade is symmetrical in composition and has three bays. The English bond brickwork is cut and struck jointed. The entrance is centrally placed and has an entrance with a lightly arched wooden panel door above which is a moulded lintel of red Bremer sandstone. In the lintel are found in round inscriptions the date Ao 1913 and the inscription SL. The three-part round-arched fanlight is ornamented with stained glass. The door is furnished with a wrought-iron window grille. Above the entrance, at the height of the top of the windows, is a decorative band where every other brick is set back. Above this band is a facade stone from 1649 embedded in the brickwork. Bearing the inscription *OP ROYE VELDT O GODT/LAET COMEN UWEN SEGEN / EN OP SYN BUREN OOCK/ ALS EENEN GOEDEN REGEN/ ANNO 1649*. The origin of this stone is unknown. Both below the windows of the ground floor and of the upper storey runs a continuous moulded brick band with dentil. On the ground floor the entrance is flanked by coupled windows each with a segmental arch and a stained-glass fanlight. On the upper storey these windows are straight-headed and there is also a centrally placed rectangular window. The wall surfaces flanking this window are ornamented with diamond-shaped decorative brickwork. At the top of the windows is found again a similar frieze with recesses as on the ground floor. Via a connecting passage, the space of the original kitchen, the pastory is connected to the garage which was converted in 1986 into a parish centre. The garage has a hipped roof covered with tiles. Some alterations have been made to its front facade; amongst others a window replaced by a door and the partially blocked-up entrance gateway.
The rear facade and the eastern facade of the main mass are equal in detailing to the front facade but somewhat more modest in execution. In the rear facade there is furthermore a heavily weathered (sandstone) facade stone with a coat of arms. The origin of this is unknown.
The eastern facade has a sitting terrace and is connected to the church by a high brick garden wall with coping. The wall is provided at regular intervals with pilasters. The sitting terrace is accessible by means of a double opening door flanked by windows. Originally the entrance was positioned exactly in the middle of the facade. This was later blocked up for the benefit of an internal alteration whereby the corridor was broken through and the eastern rooms on the ground floor were extended.
Internally the property is only sparsely ornamented. The rooms on the ground floor are furnished with lowered ceilings above which the original ceilings are still present. The doors and window frames are still authentic. The original T-shaped corridor is drawn at the east side by the living rooms. The north side of the pastory is furnished with a double cellar with barrel vaults resting on iron beams.
The wooden staircase is the original and is lit by stained glass with representations of celestial bodies. The layout on the upper storey is largely the original. Here are found principally sleeping quarters. A long corridor divides the upper storey in two.
Valuation
The pastory is of general importance. The pastory has cultural-historical values as a particular expression of a spiritual development and the typological development of the pastory in general. The pastory has architectural-historical values because of the applied style elements and because of the place the building occupies within the oeuvre of architect Wolter te Riele.
The pastory has ensemble values because of the functional and historically spatial coherence with the nearby Lambertuskerk. The pastory has been well preserved.
Nearby in the register
- Bijschuur, St.Lambertusweg bij 122Boerderijunder 1 mi
- Grenspaal, LambertuswegGrensafbakeningunder 1 mi
- Complex LambertuswegKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- TwijnmeerBoerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.