TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Woonhuis, Harlingerstraatweg 45

Leeuwarden, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Woonhuis
Category
onroerend gebouwd
Built
1919 - 1921
Address
Harlingerstraatweg 45, Locatie: Westerparkwijk, 8913 AD Leeuwarden (and others)
Place
Leeuwarden
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.20435, 5.78093
Part of complex
519798
Monument number
519799

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Dubbele WONING deel uitmakende van een COMPLEX van 70 MIDDENSTANDSWONINGEN, in 1919-1921 in Interbellum stijl gerealiseerd voor de Coöperatieve Vereniging Woningbouw naar ontwerp van Doeke Meintema. 17 Grote woningen van twee bouwlagen met flauwe schildkappen aan de Harlingerstraatweg 45 t/m 73 en Marssumerstraat 1 en 2 en 53 kleine woningen van één bouwlaag met hoge, gebroken schildkappen aan Marssumerstraat 4 t/m 18 en 3 t/m 9, Franekerstraat 68 t/m 74, Menaldumerstraat 2 t/m 18, Bildtsestraat 7 t/m 25 en 14 t/m 32 en Engelumerstraat 1 t/m 15.

Architect Doeke Meintema stond een eenvoud van architectuur voor; zijn bouwwerken moesten een beeld oproepen waarvan kon worden afgelezen hoe de gebruiksruimten in elkaar staken en ook moesten laten zien hoe ze gebouwd waren en welke bouwmaterialen waren toegepast. Hij noemde zijn bouwwerken een heel klein beetje kunst. Naar aanleiding van een herdenkingstentoonstelling na zijn overlijden werd geschreven: "Juist het pretentielooze, het afwijzen van modieuze stroomingen, het prijs stellen op eigen, stoer karakter, is in het werk van Meintema zoo aantrekkelijk".

Het complex van 70 woningen is stedenbouwkundig levendig in het grotere geheel van de wijk geweven. De karakteristieke architectuur van zowel de grote als de kleine woningen en de levendige geleding in verspringende blokjes van twee en vier woningen en enkele langere stroken zorgen niettemin voor een sterke architectonische en ruimtelijke coherentie. Die levendige groepering met voortuintjes van verschillende diepte aan straten met voor die tijd brede profielen roept enigszins de sfeer van een tuinstad op. Bij een renovatie aan het einde van de jaren zeventig is de oorspronkelijke inrichting van de woningen gemoderniseerd zonder dat de indeling erg heeft geleden. De nieuwe buitendeuren en raamindelingen hebben toen een andere vorm gekregen, waardoor het metrum van vensters en deurlichten niet meer overeenkomen.

Omschrijving

EXTERIEUR: De dubbele woning maakt deel uit van een groep van 15 woningen aan de Harlingerstaatweg en twee op de hoek van de Marsumerstraat die ten opzichte van elkaar iets verspringen. Het woningblok is twee lagen hoog en gebouwd op een rechthoekige plattegrond. Ze hebben elk een van baksteen gebouwde losstaande berging van één bouwlaag met een met pannen gedekt schilddak. De woningen zijn voorzien van tentkappen met een vrij flauwe dakhelling, gedekt met rode Hollandse golfpannen en voorzien van nokschoorstenen en van zinken mastgoten. De muren zijn gemetseld licht gemêleerde rode baksteen in Vlaams verband zonder verdiept voegwerk. Het muurwerk is op een ingetogen wijze verlevendigd met licht in- en uitspringende gevelvakken met metselpastiek. Voor de verdieping springen borstweringvakken, gesteund en gedekt door koppenlagen iets uit en aan de bovenzijde van de verdieping is, bij wijze van fries, om de drie lagen één baksteenlaag uitgemetseld, waartussen de vensters zijn gevat, een horizontale plastische partij die gedekt is door een over de volle breedte en diepte lopende koppenlaag die boven de bovenvensters ontlastingen vormt. De ingangstraveeën risaleren een weinig met op de hoeken om de drie lagen een vertanding en bovenin zo nu een dan een uitstekende kop. De oorspronkelijke deuren zijn tijdens de renovatie in 1978 vervangen door deuren, eveneens met vierruitslicht, maar met andere verhoudingen; binnen de kozijnen lage, vierledige bovenlichten. De gevels zijn op de begane grond naast de ingangspartijen geopend met dubbele of drievoudige zesruitsvensters. Op de verdiepingen vierruitsvensters in hetzelfde metrum als beneden en boven de ingangspartijen steeds een vierruitsvenster. In de zijgevels beneden een zesruits- en boven een vierruitsvenster. In de achtergevels staan beneden een vierledige vensterpui met in het midden openslaande deuren en een achter(keuken)deur met een smal staand licht. Op de verdieping drie vierruitsvensters, waarvan twee bij wijze van zijlichten van een deur met frans balkon.

INTERIEUR: De grote woningen hebben oorspronkelijk op de begane grond een indeling van gang annex trappenhuis; daarachter de keuken en daarnaast de kamers en suite en op de verdieping een overloop met voor en achter boven de gang/keuken twee kleine en boven de woonkamers twee grote slaapkamers. De suite-structuur is in vrijwel alle woningen uitgebroken tot een grote woonkamer. De interieurs vallen buiten de bescherming. De inrichting met onder meer paneeldeuren is overigens hoogst eenvoudig. Verder hebben bij de renovatie nog enkele vernieuwingen plaatsgevonden. Zo zijn de achter de keuken aanwezige luifels weggenomen.

WAARDERING

De dubbele middenstandswoning is als element van het complex van 70 woningen van algemeen historisch, architectuurhistorisch, architectonisch en stedenbouwkundig belang

- als relatief vroeg voorbeeld van corporatieve bouw van middenstandswoningen vlak voor de financiële kentering in de volkhuisvesting;

- vanwege de belangrijke plaats die de complex woningen inneemt in het oeuvre van de vooraanstaande architect Doeke Meintema;

- vanwege de uitwendig nagenoeg (op deuren en ramen na) gave Interbellum stijl op een ingetogen en nieuwe, niet meer naar historische stijlen verwijzende architectuur, waarbij de grote, strenge woningen enig baksteen-expressionisme ontvingen;

- vanwege de levendige groepering van de woningen, waarbij de architect met bloksgewijze, maar ook gekoppelde verspringingen in de straten met toch al brede profielen en vooral bij de hoeken zoveel ruimte heeft gesuggereerd dat een tuinstad-achtig resultaat is bereikt, een beeld dat nader vorm heeft gekregen door de afgrenzingen met ligusterhagen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

Double DWELLING forming part of a COMPLEX of 70 MIDDLE-CLASS DWELLINGS, realized in 1919-1921 in Interbellum style for the Coöperatieve Vereniging Woningbouw according to the design of Doeke Meintema. 17 large dwellings of two storeys with shallow hipped roofs at Harlingerstraatweg 45 to 73 and Marssumerstraat 1 and 2 and 53 small dwellings of one storey with high, broken hipped roofs at Marssumerstraat 4 to 18 and 3 to 9, Franekerstraat 68 to 74, Menaldumerstraat 2 to 18, Bildtsestraat 7 to 25 and 14 to 32 and Engelumerstraat 1 to 15.

Architect Doeke Meintema favoured simplicity of architecture; his buildings were intended to convey an image from which one could discern how the functional spaces fitted together and also should show how they were built and which building materials had been applied. He called his buildings a very small piece of art. Following a commemorative exhibition after his death, it was written: "Precisely the unpretentious character, the rejection of fashionable trends, the appreciation of its own, sturdy character, is so attractive in the work of Meintema".

The complex of 70 dwellings is woven together in an urbane manner within the larger whole of the neighbourhood. The characteristic architecture of both the large and small dwellings and the lively articulation in offset blocks of two and four dwellings and some longer rows nevertheless provide a strong architectural and spatial coherence. This lively grouping with front gardens of varying depth on streets with wide profiles for that period evokes somewhat the atmosphere of a garden city. During a renovation at the end of the nineteen seventies, the original layout of the dwellings was modernized without the distribution being greatly affected. The new exterior doors and window divisions then took on a different form, whereby the rhythm of windows and door lights no longer correspond.

Description

EXTERIOR: The double dwelling forms part of a group of 15 dwellings on the Harlingerstraatweg and two at the corner of the Marssumerstraat which are slightly offset in relation to each other. The housing block is two storeys high and built on a rectangular ground plan. Each has a detached storage building of one storey built of brick with a hipped roof covered with tiles. The dwellings are furnished with tent roofs with a fairly shallow roof pitch, covered with red Dutch pantiles and provided with ridge chimneys and zinc gutter pipes. The walls are laid with light mottled red brickwork in Flemish bond without recessed pointing. The masonry is enlivened in a restrained manner with lightly recessed and projecting gable sections with brick ornamentation. For the upper storey, parapet sections, supported and covered by headers, project slightly and at the top of the upper storey, by way of a frieze, every three courses one brick course is laid out, between which the windows are set, a horizontal plastic articulation that is covered by a course of headers running the full width and depth which form reliefs above the upper windows. The entrance bays project slightly with on the corners every three courses a dentilation and at the top here and there a projecting head. The original doors were replaced during the 1978 renovation with doors, likewise with four-pane lights, but with different proportions; within the frames low, four-part fanlights. The façades are opened on the ground floor next to the entrance sections with double or triple six-pane windows. On the upper storeys four-pane windows in the same rhythm as below and above the entrance sections always a four-pane window. In the side façades below a six-pane and above a four-pane window. In the rear façades below a four-part window display with centrally opening doors and a rear (kitchen) door with a narrow vertical light. On the upper storey three four-pane windows, two of which serve as side lights to a door with a French balcony.

INTERIOR: The large dwellings originally had on the ground floor a layout of hallway combined with stairwell; behind it the kitchen and beside it the en suite rooms and on the upper storey a landing with small bedrooms front and back above the hall/kitchen and two large bedrooms above the living rooms. The en suite structure has been removed in virtually all dwellings to create a large living room. The interiors are outside the scope of protection. The furnishings with, among other things, panelled doors, are moreover extremely simple. Further, some renovations took place during the renovation. For example, the awnings behind the kitchen have been removed.

APPRAISAL

The double middle-class dwelling is as an element of the complex of 70 dwellings of general historical, architectural historical, architectural and urban planning significance

- as a relatively early example of cooperative middle-class housing construction shortly before the financial turning point in public housing;

- because of the important place the complex of dwellings occupies in the oeuvre of the leading architect Doeke Meintema;

- because of the externally virtually intact (except for doors and windows) Interbellum style with a restrained and new architecture no longer referring to historical styles, whereby the large, austere dwellings received some brick expressionism;

- because of the lively grouping of the dwellings, whereby the architect through blockwise, but also coupled offset configurations in streets that already had wide profiles and especially at the corners has suggested so much space that a garden city-like result has been achieved, an image that was further shaped by demarcations with privet hedges.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map