Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Hollanderdijk 50
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1915
- Address
- Hollanderdijk 50, Locatie: Huizum-West, 8932 GL Leeuwarden (and others)
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.19534, 5.79383
- Part of complex
- 519771
- Monument number
- 519772
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BLOK VAN 22 VOLKSWONINGEN, Hollanderdijk 50-70 en Wijnhornsterstraat 1, deel uitmakende van het COMPLEX HOLLANDERWIJK. De Hollanderwijk in 1915 in opdracht van de Woningvereeniging Leeuwarden naar ontwerp van Willem Cornelis de Groot in Overgangsstijl gebouwd. De vereniging kocht in 1912 ten zuiden van het spoorwegemplacement een wigvormig stuk grond van bijna 3 ha aan. In een eerste ontwerp vulde de architect het gebied in met 201 woningen in veertien uniforme noord-zuid gerichte bouwstroken. De inspecteur van de volksgezondheid maakte bezwaar tegen de rigide aanpak en het volgend ontwerp met 177 woningen was stedenbouwkundig veel levendiger. De stedenbouwkundige aanpak werd aanleiding om ook de architectuur te variren. De 139 standaardwoningen (met kleine variaties) zijn als tussenwoningen in de stroken geplaatst; de 38 grotere woningen (waarvan twee winkelhuizen) met sterk gevarieerde plattegronden en architectonische vormen zijn aan de randen van de wijk, op de hoeken en aan de ontsluitingsstraat tot stand gekomen.
In 1980/'83 heeft een algehele renovatie van de wijk plaatsgevonden. De indeling van de woningen is daarbij grondig gewijzigd. Aan de achterzijden zijn keukens/bergingen uitgebouwd die stedenbouwkundig en architectonisch veranderingen teweeg hebben gebracht, maar die door beplantingen aardig aan het zicht zijn onttrokken en het geheel slechts in geringe mate verstoren.
Omschijving EXTERIEUR: Het bouwblok van 22 volkswoningen bestaat uit 21 kleine woningen en een hoekwoning. De woningen zijn drie vakken breed voor een deur en twee vensters. Zowel de breedte als de hoogte van deuren en vensters met bovenlichten, voorzien van kleine roeden, verhouden zich evenwichtig met het gevelvlak. De woningen zijn gebouwd van grauwbruine baksteen en verlevendigd met allerlei sierlijkheden van rode strengperssteen. Speklagen ter hoogte van de onder- en bovendorpels van de vensters zijn bij alle woningen te vinden, ook in de geveltoppen. Laten de ontlastingsbogen boven de gevelopeningen al een diversiteit zien, de boogtrommels zijn met grote fantasie met steeds ander metselmozaïek gevuld. Elke straat heeft een eigen, kenmerkend mozaïekpatroon gekregen. Fraai gedetailleerde zinken hemelwaterafvoeren met vergaarbakken verrijkten het beeld eveneens, maar bij de renovatie zijn de meeste vervangen door eenvoudige exemplaren van kunststof. De langskappen die in het zicht liggen zijn gedekt met blauw geglazuurde Friese gegolfde pannen; de achterschilden met de gesmoorde pannen van dit type. Alle zolders zijn verlicht door dakkapellen dan wel vensters in geveltoppen. Bij deze lange bouwstrook is een kennelijk gevreesde eentonigheid mede vermeden door een afwisseling van kapellen en geveltoppen. De contour van de daken werd oorspronkelijk niet weinig verlevendigd door schoorstenen die uit de naald van de daken gemetseld waren. Bij de vernieuwing van de wijk in de jaren-tachtig zijn de meeste schoorstenen verdwenen. De woning op de hoeklokatie is royaler en heeft een slaapkamer of een keuken op de begane grond extra waarvoor een venstervak meer is aangebracht. In de opbouw wordt het bouwblok aan deze zijde afgerond met twee geveltoppen met afwolvingen van de de dakschilden.
INTERIEUR: De kleine woningen bestonden oorspronkelijk uit een kamer en een achterliggend alkoof met vaste bedden, een gang met steektrap, een kamer onder de kap en een plaatsje van 5 meter diep met een afdak en een privaat; de grotere woningen hadden een kamer of keuken extra beneden en soms onder de kap ook een extra afgeschoten kamertje. Bij de van 1980 tot 1983 uitgevoerde renovatie zijn de interieurs van alle woningen aangepast aan de eisen van modern wooncomfort. De gangen behielden de oorspronkelijke vorm; sommige met de oorspronkelijke tegelvloer of restanten daarvan. Behoudens deze vloeren vallen de interieurs buiten de bescherming.
WAARDERING
Het blok woningen Hollanderdijk 50-70 en Wijnhornsterstraat 1 is sociaal-historisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van groot algemeen belang
- als element in de wijk die een belangrijke plaats inneemt in de sociaal-maatschappelijke geschiedenis van de volkshuisvesting op de kentering van de kwantitatieve naar de kwalitatieve aanpak;
- als element in de wijk van een levendige stedenbouwkundige aanpak met opvallende en subtiele ruimtelijke variaties in het stratenbeloop en de plaatsing van de woningen;
- als woningenstrook in het wijkproject dat in het oeuvre van architect W.C. de Groot een opvallende plaats inneemt als wijk met een eenheid in architectuur die tot op details grote variaties laat zien ter versterking van de stedenbouwkundige levendigheid, kenmerkend voor de Overgangsstijl;
- als element in de wijk van een levendige stedenbouwkundige aanpak met opvallende en subtiele ruimtelijke variaties in het stratenbeloop en de plaatsing van de woningen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
BLOCK OF 22 WORKERS' DWELLINGS, Hollanderdijk 50-70 and Wijnhornsterstraat 1, forming part of the HOLLANDERWIJK COMPLEX. The Hollanderwijk built in 1915 by commission of the Housing Association Leeuwarden to a design by Willem Cornelis de Groot in Transition style. The association purchased in 1912 south of the railway depot a wedge-shaped parcel of almost 3 hectares. In an initial design the architect filled the area with 201 dwellings in fourteen uniform north-south oriented building rows. The public health inspector objected to the rigid approach and the subsequent design with 177 dwellings was much more lively from an urban planning perspective. The urban planning approach prompted the architecture also to be varied. The 139 standard dwellings (with minor variations) were placed as terraced dwellings in the rows; the 38 larger dwellings (of which two with shops) with strongly varied floor plans and architectural forms were created at the edges of the district, at the corners and on the access street.
In 1980/'83 a complete renovation of the district took place. The layout of the dwellings was substantially altered in the process. Extensions with kitchens/storage areas were built at the rear which brought about urban planning and architectural changes, but which are well concealed by planting and disturb the whole only to a minor extent.
Description EXTERIOR: The block of 22 workers' dwellings consists of 21 small dwellings and a corner dwelling. The dwellings are three bays wide for a door and two windows. Both the width and the height of doors and windows with fanlights, fitted with small glazing bars, are in balanced proportion to the facade surface. The dwellings are built of greyish-brown brick and enlivened with all manner of ornaments in red pressed brick. Brick bands at the level of the under and over-corbels of the windows are found on all dwellings, also in the gable tops. While the relieving arches above the facade openings already show diversity, the arch drums are filled with great imagination with ever-changing brick mosaic. Each street received its own distinctive mosaic pattern. Finely detailed zinc downpipe drains with collection basins also enrich the appearance, but in the renovation most were replaced by simple plastic examples. The visible side slopes are covered with blue-glazed Frisian corrugated tiles; the rear sections with the blocked tiles of this type. All attics are lit by dormer windows or windows in gable tops. With this long building row monotony, which was evidently feared, was also avoided by an alternation of dormers and gable tops. The contour of the roofs was originally enlivened considerably by chimneys that rose flush from the roof surface. In the renovation of the district in the eighties most chimneys disappeared. The dwelling on the corner location is more spacious and has a bedroom or a kitchen on the ground floor extra for which an additional window bay has been provided. In the composition the building block is concluded on this side with two gable tops with curved sections of the roof slopes.
INTERIOR: The small dwellings originally consisted of a room and a rear alcove with fixed beds, a passage with steep stair, a room under the roof and a yard 5 metres deep with a lean-to and a privy; the larger dwellings had an extra room or kitchen below and sometimes under the roof also an extra partitioned small room. In the renovation carried out from 1980 to 1983 the interiors of all dwellings were adapted to the requirements of modern domestic comfort. The passages retained their original form; some with the original tile floor or remains thereof. Apart from these floors the interiors fall outside the protection.
VALUATION
The block of dwellings Hollanderdijk 50-70 and Wijnhornsterstraat 1 is of major general importance from a social-historical, architectural-historical and urban planning perspective
- as an element in the district which occupies an important place in the social history of workers' housing at the turning point from the quantitative to the qualitative approach;
- as an element in the district of a lively urban planning approach with striking and subtle spatial variations in the street layout and the placement of the dwellings;
- as a row of dwellings in the district project which occupies a striking place in the oeuvre of architect W.C. de Groot as a district with a unity in architecture that shows great variations down to details to enhance the urban planning liveliness, characteristic of the Transition style;
- as an element in the district of a lively urban planning approach with striking and subtle spatial variations in the street layout and the placement of the dwellings.
Nearby in the register
- Woonhuis, Halbertsmastraat 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Wijnhornsterstraat 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hollanderstraat 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Halbertsmastraat 2Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.